ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Norveç’in başkenti Oslo’da gerçekleştirdiği kritik temasların ardından, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelmek üzere Rusya’ya hareket etti. ABD, Ukrayna ve Avrupalı müttefikler arasında yürütülen diplomatik temasların merkezinde, iki yıla aşkın süredir devam eden çatışmaları sonlandırmaya yönelik hazırlanan yeni barış önerileri yer alıyor. Görüşmelerin St. Petersburg kentinde gerçekleşeceği bildirilirken, diplomatik kaynaklar sunulan taslak metne verilecek yanıtın tamamen Moskova yönetiminin idaresinde olduğunu ifade ediyor.

Diplomatik alanda bu temaslar sürerken sahadaki askeri hareketlilik ve kayıplar devam ediyor. Ukraynalı yetkililerin aktardığı resmi verilere göre, Rus insansız hava araçları ve füze saldırıları neticesinde Kiev, Donetsk ve Dinyeper bölgelerinde 10 kişi, Harkiv yakınlarında ise 2 kişi yaşamını yitirdi. Sahadaki askeri dengeler Rusya’nın Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20’sini kontrol altında tuttuğunu gösterirken, Washington yönetimi ile Kiev arasındaki diplomatik ilişkilerde yaşanan gerilimler ve ABD’deki iç siyasi dengeler müzakere masasının arka planını şekillendiriyor.

Oslo Diplomasisinden St. Petersburg Hattına Mekik Trafiği

Norveç’in başkenti Oslo’da gerçekleşen üst düzey zirve, uluslararası diplomaside hareketli saatlerin yaşanmasına neden oldu. ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’in video bağlantısıyla katıldığı basına kapalı toplantılarda, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre de hazır bulundu. Temasların ardından değerlendirmelerde bulunan ABD’li bir yetkili, müzakere sürecini ‘çok verimli ve yapıcı’ olarak nitelendirerek, ABD, Ukrayna ve Avrupa arasında sonraki adımlara ilişkin çalışma düzeyinde güçlü bir uyum yakalandığının altını çizdi.

Görüşmelere katılan Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, barışa ulaşmaya yönelik önerilerde gerçek anlamda ilerleme kaydedildiğini masaya yatırırken, sürecin hassasiyeti nedeniyle detay vermekten kaçındı ve tarafların sabırlı olması gerektiğini ifade etti. Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre ise Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirme amacını taşıyan tüm müzakere süreçlerinde Avrupa ülkelerinin masada bizzat yer alması gerektiğinin altını çizdi. Witkoff’un Oslo’daki ortak basın toplantısında yer almaması ve doğrudan St. Petersburg’a hareket etmesi, diplomatik kurgunun yeni bir aşamaya geçtiğini gösterdi.

Sahadaki İstihbarat Krizleri ve Teçhizat Tartışmaları

Diplomatik temasların yürütüldüğü saatlerde Kiev ile Washington hattındaki askeri ve teknik iş birliği detayları somut verilerle ortaya kondu. Daha önce ABD’yi kritik istihbarat verilerini saklamakla suçlayan Kiev yönetimi, bu durumun düzeldiğini kaydetti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 20 Ekim’de yaptığı açıklamada, Rus füze saldırılarına karşı ABD ile yürütülen istihbarat paylaşımının artık etkin bir şekilde işlediğini belirtti. Zelenskiy, balistik füze saldırılarına karşı erken uyarı sistemlerinin sivillerin ve çocukların korunmasında hayati rol oynadığını vurgulayarak Amerikan tarafına teşekkür etti.

Buna karşın askeri teçhizat ve iletişim altyapısındaki aksaklıklar geçerliliğini koruyor. Ukrayna ordusunun Rusya içindeki hedeflere yönelik insansız hava aracı operasyonlarında kullandığı SpaceX’e ait Starlink uydu ağında hız sınırlamaları uygulandığı sahadan aktarıldı. ABD Senatosu’nda iki partili bir senatör grubu, Starlink ağındaki kısıtlamalara ilişkin acil soruşturma açılması talebinde bulundu. Öte yandan Rus balistik füzelerine karşı en etkili savunma aracı kabul edilen Patriot füze savunma sistemlerinin Ukrayna’ya teslimatında gecikmeler yaşandığı kayda geçti. Hindistan ziyareti sırasında soruları yanıtlayan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, sistemlerin henüz Kiev’e ulaşmamış olabileceğini kabul etmekle birlikte, Ukrayna’dan kasıtlı olarak hiçbir teçhizatın gizlenmediğini beyan etti.

Washington ve Avrupa Kanadındaki Görüş Ayrılıkları

ABD’deki iç politika dinamikleri ve yaklaşan ara seçimler, Washington’ın Ukrayna politikasına doğrudan yansıyor. Donald Trump, ABD öncülüğündeki İran krizinin etkileriyle yükselen küresel yakıt fiyatlarından, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik düzenlediği saldırıları sorumlu tuttu. Trump, Kiev yönetiminin bir an önce anlaşmaya varması gerektiğini beyan ederek, savaşın sona erdirilmesi zamanının geldiğini dile getirdi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Ukrayna’nın resmi bir müttefik olmadığını, NATO üyesi olmaması gerektiğini ve zaman zaman iki ülkenin farklı çıkarlara sahip olabileceğini savundu. Vance, Ukrayna’nın Rus enerji altyapılarını bombalamayı durdurması gerektiği yönündeki görüşünü açıkça paylaştı.

ABD tarafından gelen farklı sinyaller Avrupalı müttefiklerde endişeye yol açtı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ABD hükümetinin yaklaşımına ilişkin karmaşık mesajlar bulunduğuna işaret ederek, bu krizin Avrupa Birliği ve ulusal bütçeler için büyük bir mali yük oluşturduğunu kaydetti. Merz, yaşanan tüm güçlüklere rağmen korkunç olarak nitelendirdiği bu savaş sona erene kadar desteği sürdürme kararlılığında olduklarını beyan etti. Rusya kanadında ise Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Kremlin’in Witkoff tarafından sunulacak teklifleri dinlemeye açık olduğunu fakat Moskova’nın temel pozisyonundan geri adım atarak herhangi bir siyasi taviz vermeyeceğini altını çizerek ifade etti.

Kaynak / Ajans: Bbc