İsrail’de 27 Ekim Salı günü gerçekleştirilen ve ülke tarihinin en kritik genel seçimleri arasında gösterilen oylamada sandıkların yüzde 66’sı sayıldı. İsrail Merkez Seçim Komitesi tarafından açıklanan ilk resmi veriler ve yayıncı kuruluşların sandık çıkış anketleri, parlamentoda derin bir kilitlenmeye işaret ediyor. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ blok 54 sandalye elde ederken, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot öncülüğündeki merkez blok 48 sandalyede kaldı. Her iki taraf da 120 sandalyeli Knesset’te hükümet kurmak için zorunlu olan 61 sandalyelik çoğunluk eşiğini aşmayı başaramadı.
7 Ekim 2023 tarihindeki Hamas saldırıları ve ardından Gazze, Lübnan ile İran hattına yayılan çatışma süreçlerinin gölgesinde yapılan bu ilk genel seçimde, halk sandığa rekor katılım gösterdi. Toplam 7,3 milyon seçmenin bulunduğu ülkede katılım oranı yüzde 77,7 olarak kayda geçti. Bu oran, 1999 genel seçimlerinden bu yana ulaşılan en yüksek katılım seviyesini simgeliyor. İki ana blok arasındaki başa baş yarış sürerken, sandıktan çıkan en çarpıcı tablo ise Arap partilerinin 18 sandalye kazanarak meclis tarihinde rekor bir temsil gücüne ulaşması oldu.
- Kritik Gelişme: Oyların %66’sının sayıldığı İsrail seçimlerinde Netanyahu bloğu 54, Eisenkot bloğu 48 sandalye kazandı; hiçbir grup 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamadı.
- Resmi Veri / Açıklama: Katılım oranı %77,7 ile 1999’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaşırken, Arap partileri 18 sandalyeyle tarihi rekor kırdı.
- Süreç / Sonraki Adım: Resmi sonuçların kesinleşmesinin ardından İsrail Cumhurbaşkanı, hükümeti kurma şansı en yüksek gördüğü lideri koalisyon için görevlendirecek.
Knesset’te Çoğunluk Arayışı: Liderlerin İlk Açıklamaları
İsrail Merkez Seçim Komitesi’nin açıkladığı kısmi veriler ve Kan News, Kanal 12 ile Kanal 13’ün sandık çıkış anketleri birbiriyle büyük oranda örtüşüyor. Anket sonuçları Netanyahu öncülüğündeki bloğa 55, Eisenkot bloğuna ise 49 sandalye öngörürken, resmi kısmi sayımlarda bu sayılar sırasıyla 54 ve 48 olarak şekillendi. Tablo, hiçbir grubun tek başına veya mevcut ittifaklarıyla meclis çoğunluğunu yakalayamadığını somut verilerle ortaya koydu.
Seçim sonuçlarının ardından ilk değerlendirmesini yapan Başbakan Binyamin Netanyahu, güçlü ve sağ kanat bir hükümet kurma iradesini koruduğunu ifade ederek ‘gerçek ve kesin sonuçları beklediğini’ dile getirdi. Son yıllarda hakkındaki yolsuzluk iddiaları ve 7 Ekim 2023 güvenlik zaafiyeti tartışmalarıyla baskı altında olan Netanyahu için bu sonuçlar, iktidarını koruma mücadelesinin daha çetin geçeceğini gösterdi.
Öte yandan, muhalefetin yeni lideri konumuna yükselen Gadi Eisenkot, Tel Aviv’deki Yashar Partisi genel merkezinde coşkulu bir kalabalığa seslendi. Kendi kurduğu merkezci partinin adaylarıyla birlikte sahneye çıkan Eisenkot, destekçilerine ‘tarih yazdıklarını’ söyledi. Eisenkot, yaptığı açıklamada, ‘Bu sabah İsrail halkı, önümüzdeki yılların liderliği konusunda bir referanduma gitti. Halk değişimden yana karar verdi. Sandıktan çıkan tablo, Netanyahu’ya ve hükümetine yönelik tam bir güvensizlik oyu verildiğini gösterdi’ ifadelerini kullandı. Yüksek katılımlı bir seçimin ardından yeniden seçime gitmenin büyük bir hata olacağını belirten Eisenkot, halkın iradesine saygı duyulması gerektiğini vurguladı.
Arap Partilerinden Tarihi Rekor: Denge Değiştiren 18 Sandalye
2026 genel seçimlerinin en stratejik ve ezber bozan sonucu Arap çoğunluklu partilerden geldi. Birleşik Arap Listesi Ra’am ile üç küçük partinin oluşturduğu Ortak Liste ittifakı, toplamda en az 18 sandalye kazanarak mecliste tarihi bir temsil oranına ulaştı. Geçmiş seçimlerde Yahudi seçmenlere kıyasla daha düşük katılım gösteren Arap seçmenlerin, bu kez Netanyahu iktidarını sonlandırma motivasyonuyla sandığa yoğun ilgi gösterdiği kayda geçti.
İsrail’deki ana akım siyasi partiler geleneksel olarak Arap partilerini koalisyon hükümetlerine dahil etmeye son derece mesafeli yaklaşmaktaydı. Ancak Netanyahu ve Eisenkot blokları arasındaki farkın bu derece daralması ve çoğunluk eşiği olan 61 sandalyeye ulaşılamaması, 18 sandalyeli Arap bloğunu kilit aktör konumuna getirdi. İki ana liderin de önümüzdeki süreçte Arap temsilcilerin tutumunu tamamen göz ardı etmesi mathematically mümkün görünmüyor.
Eisenkot’un Yükselişi ve Netanyahu’nun Geçici Hükümet Avantajı
İsrail ordusunun eski genelkurmay başkanlarından biri olan Gadi Eisenkot, siyasi arenaya görece yeni giren bir isim olmasına rağmen Netanyahu’ya karşı en güçlü alternatif haline geldi. 2022 yılında Ulusal Birlik Partisi çatısı altında Knesset’e giren Eisenkot, daha sonra ideolojik anlaşmazlıklar gerekçesiyle bu yapıdan ayrılmıştı. Geçen yıl ‘doğru’ ya da ‘dürüst’ anlamına gelen merkezci Yashar Partisi’ni kurarak muhalefet kanadında yeni bir ivme yakaladı. Askeri geçmişi ve güvenlik politikalarındaki tecrübesi, Eisenkot’un geniş seçmen kitlelerinden oy almasını sağladı.
Öte yandan, İsrail anayasal düzenine göre hiçbir liderin net bir zafer elde edememesi, teknik olarak mevcut Başbakan Netanyahu’nun elini güçlendiren bir Unsur barındırıyor. Hukuki süreç uyarınca yeni bir koalisyon hükümeti kurulup güvenoyu alana kadar mevcut başbakan görevine geçici hükümetin başında devam ediyor. Bu durum, koalisyon görüşmelerinin tıkanması halinde Netanyahu’ya iktidar koltuğunda zaman kazanma imkanı tanıyor.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
İsrail’de 27 Ekim seçimlerinin ortaya koyduğu tablo, sadece bir parlamento aritmetigi değişimini değil, 7 Ekim 2023 sonrası kırılan toplumsal fay hatlarını da belgeliyor. Netanyahu, askeri ve istihbarat zaafiyetleriyle suçlandığı zorlu bir dönemin ardından sağ bloktaki tabanını korumaya çalışsa da, Eisenkot gibi asker kökenli ve ‘dürüstlük’ vurgusu yapan bir figür karşısında meclis çoğunluğunu kaybetti.
Seçim sonuçlarının analizi gösteriyor ki, İsrail siyasetinde kilit kilitlenme hali devam ediyor. Yüzde 77,7’lik tarihi katılım, halkın değişime veya mevcut düzenin korunmasına yönelik yüksek arzusunu koysada, sistem istikrarlı bir çoğunluk üretmekte yetersiz kalmıştır. Arap partilerinin 18 sandalyelik tarihi başarısı, meclisteki dengeleri altüst etmiştir. Netanyahu’nun aşırı sağ müttefikleriyle 61’e ulaşamaması, Eisenkot’un ise Siyonist olmayan Arap bloğuyla resmi bir koalisyon kurma konusundaki toplumsal ve siyasi çekinceleri, ülkeyi uzun sürecek bir pazarlık diplomasisine ya da muhtemel bir erken seçim döngüsüne itebilir. İsrail Cumhurbaşkanı’nın hükümeti kurma görevini kime vereceği, ülkenin bölgesel savaş sonrasındaki iç ve dış politika mimarisini doğrudan belirleyecektir.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: İsrail genel seçimlerinde son durum nedir, çoğunluk sağlandı mı?
Oyların yüzde 66’sının sayıldığı resmi sonuçlara göre Netanyahu bloğu 54, Eisenkot bloğu ise 48 sandalye kazanmıştır. 120 sandalyeli parlamentoda hükümet kurmak için 61 sandalye gerektiğinden, hiçbir blok çoğunluğu sağlayamamıştır.
Soru: Hükümet kurma süreci bundan sonra nasıl işleyecek?
Oyların tamamının sayılması ve resmi sonuçların ilan edilmesinin ardından İsrail Cumhurbaşkanı, parlamentodaki siyasi parti temsilcileriyle istişarelerde bulunacak. Cumhurbaşkanı, koalisyon hükümetini kurma şansı en yüksek olduğuna inandığı parti liderini hükümeti kurmakla görevlendirecektir.
Soru: Arap partilerinin seçimdeki başarısı neden kritik kabul ediliyor?
Arap partileri toplamda 18 sandalye kazanarak tarihi bir rekor kırmıştır. İki ana Yahudi bloğu da 61 sandalyeye ulaşamadığı için Arap milletvekillerinin tutumu ve olası desteği koalisyon hesaplarında belirleyici bir unsur haline gelmiştir.
Kaynak / Ajans: Bbc
