Türkiye, enerji vizyonunda yeni bir dönemi başlatarak yerli toryum kaynaklarını yüksek teknolojiyle katma değere dönüştürmek üzere stratejik bir hamle gerçekleştirdi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın refakatinde imzalanan mutabakat zaptı ile Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) ve Danimarka merkezli nükleer teknoloji kuruluşu Copenhagen Atomics, toryumun dördüncü nesil nükleer reaktör teknolojilerinde kullanılması amacıyla ortak Ar-Ge ve projelendirme çalışmaları yürütmek üzere el sıkıştı.
07.09.2026 tarihi itibarıyla resmiyet kazanan bu iş birliği kapsamında, Danimarkalı şirketin geliştirdiği ‘Onion Core’ adlı modüler ergimiş tuz reaktörü konseptinin Türkiye’nin mevcut araştırma altyapısı, yetişmiş insan kaynağı ve sanayi kabiliyetleriyle entegre edilmesi hedefleniyor. Çalışmaların nihai hedefi, nükleer yakıt standartlarını karşılayan toryum bileşiklerinin tamamen yerli imkanlarla üretilmesi ve Türkiye’nin bu alanda uluslararası pazarda lider bir tedarikçi konumuna yükselmesi olarak kayda geçti.
- Stratejik İş Birliği: TENMAK ile Danimarkalı Copenhagen Atomics, toryumun yeni nesil nükleer reaktörlerde yakıt olarak kullanılması amacıyla resmi mutabakat zaptı imzaladı.
- Yerli Üretim Hedefi: Türkiye’nin sahip olduğu zengin toryum kaynakları, nükleer yakıt standartlarına uygun bileşikler haline getirilerek yerli imkanlarla üretilecek.
- 4. Nesil Teknoloji: İş birliği kapsamında, Danimarkalı şirketin ‘Onion Core’ adını verdiği yenilikçi modüler ergimiş tuz reaktörü konsepti Türkiye’nin sanayi ve insan kaynağı altyapısıyla test edilecek.
Ergimiş Tuz Reaktörleri ve Yerli Toryum Üretiminin Yol Haritası
Mutabakat zaptının temel dayanağını, Türkiye’nin sahip olduğu zengin toryum rezervlerinin yüksek katma değerli nükleer teknolojiler bünyesinde değerlendirilmesi oluşturuyor. Bu doğrultuda, yerli sanayi kuruluşları, teknoloji paydaşları ve akademik araştırmacılar sürecin doğrudan birer parçası haline getirilecek. Yürütülecek faaliyetlerin öncelikli başlığı ise toryumun yeni nesil nükleer reaktör teknolojilerinde, özellikle de dördüncü nesil reaktör konseptlerinden biri olan ergimiş tuz reaktörlerinde kullanılabilecek nitelikte Türkiye sınırları içerisinde üretilmesi olacak.
Söz konusu iş birliğiyle, nükleer yakıt standartlarına tam uyum sağlayan toryum bileşiklerinin yerli Ar-Ge kabiliyetleriyle geliştirilmesi amaçlanıyor. Bu stratejik hamle, Türkiye’nin küresel nükleer tedarik zincirinde bağımsız ve etkin bir aktör olarak konumlanmasının önünü açacaktır. Danimarka merkezli Copenhagen Atomics’in bu süreçteki rolü, toryumun nükleer yakıt çevriminde etkin bir şekilde kullanılmasına olanak tanıyan yenilikçi reaktör tasarımları üzerindeki tecrübesini Türkiye’nin altyapısıyla birleştirmek olacak. Şirketin ‘Onion Core’ adını verdiği modüler ergimiş tuz reaktörü konsepti, TENMAK ile yürütülecek ortak çalışmalarla Türkiye’nin endüstriyel potansiyeli çerçevesinde kapsamlı bir değerlendirmeye tabi tutulacak.
Küçük Modüler Reaktörler ve Enerjide Tam Bağımsızlık Hedefi
İmza töreninin ardından sürece dair stratejik değerlendirmelerde bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, nükleer enerji sektöründe yaşanan teknolojik dönüşüme işaret etti. Büyük ölçekli geleneksel reaktörlerin yanı sıra son dönemde nükleerin yeni çağı olarak ifade edilen küçük modüler reaktörlerin küresel ölçekte son derece hızlı bir gelişim gösterdiğinin altı çizildi. Dünyadaki pek çok gelişmiş ülkenin bu teknolojiyi kendi bünyesinde geliştirmek adına yoğun bir yarış içinde olduğunu ifade eden Bayraktar, Türkiye’nin de bu yarışta aktif bir şekilde yer aldığını belirtti.
Bakan Bayraktar, Türkiye’de bu alanda önemli faaliyetlerin yürütüldüğünü ve birçok projenin birbirine paralel şekilde ilerlediğini aktardı. Türkiye’deki yerli yatırımcıların, kamu kurumlarıyla koordineli bir şekilde bu projelere katkı sunmak için gayret gösterdiği somut verilerle ortaya kondu. Ayrıca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hayata geçirilen teşvik programlarının, nükleer teknoloji yatırımlarına yönelik ciddi bir ilgi ve ivme kazandırdığı vurgulandı. Türkiye’nin farklı ve yenilikçi teknolojileri ülkeye kazandırma vizyonuyla hareket ettiğini belirten Bayraktar, önümüzdeki birkaç yıl içerisinde hangi teknolojinin daha ileri giderek ticarileşeceğinin netleşeceğini kaydetti.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Türkiye’nin enerji jeopolitiğinde uzun yıllardır teorik bir zenginlik olarak tartışılan toryum madeni, bu mutabakatla birlikte ilk kez somut bir teknolojik entegrasyon safhasına geçiyor. Copenhagen Atomics ile kurulan bu ortaklık, geleneksel uranyum bazlı nükleer santrallere kıyasla çok daha güvenli ve atık yönetimi kolay olan ‘ergimiş tuz reaktörleri’ (MSR) üzerine kurulu. Türkiye’nin toryum rezervlerinin büyüklüğü göz önüne alındığında, bu hamle sadece bir teknoloji transferi değil, aynı zamanda ülkeyi küresel nükleer yakıt tedarik zincirinde oyun kurucu pozisyonuna taşıyabilecek bir vizyonun ilk adımıdır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın teşvikleriyle desteklenen bu süreç, yerli sanayiciler ile araştırmacıların nükleer ekosisteme entegre edilmesini hızlandıracaktır.
Toryumun Yakıt Çevrimindeki Rolü ve Dışa Bağımlılığın Sona Ermesi
TENMAK ile Copenhagen Atomics arasında imzalanan mutabakat zaptının en özgün yönlerinden biri, odak noktasında doğrudan toryum elementinin yer almasıdır. Küçük modüler reaktör tasarımlarında, özellikle de Copenhagen Atomics firmasının geliştirdiği ileri teknoloji mimarisinde toryum yakıtı ön plana çıkıyor. Toryumun Türkiye topraklarında son derece yoğun miktarda rezerv olarak bulunması, bu teknolojinin stratejik önemini katbekat artırıyor. Bu durum, nükleer enerji üretiminde en kritik aşamalardan biri olan yakıt tedarikinde dışa bağımlılığın tamamen ortadan kalkacağı bir geleceğe işaret ediyor.
Bakan Bayraktar’ın açıklamalarında da belirtildiği üzere, toryum temelli bu iş birliğinin somut neticeler vermesi ve ileride küresel ölçekte ticarileşebilecek yüksek katma değerli bir ürüne dönüşmesi hedefleniyor. Geleneksel nükleer yakıtlardan farklı olarak toryumun tercih edilmesi, Türkiye’nin enerji arz güvenliği açısından yeni bir sayfa açıyor. TENMAK ve ilgili kamu kurumlarının koordinasyonunda yürütülecek olan bu multidisipliner çalışmalar, Türkiye’nin hem nükleer teknoloji üreten bir güç haline gelmesini hem de yerli maden kaynaklarını en üst seviyede katma değere dönüştürmesini sağlayacak adımlar olarak kayda geçti.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Türkiye ile Danimarka arasındaki toryum anlaşmasının temel amacı nedir?
Anlaşmanın temel amacı, Türkiye’nin zengin toryum kaynaklarını yeni nesil nükleer reaktörlerde (özellikle ergimiş tuz reaktörlerinde) kullanılabilir hale getirmek, nükleer yakıt standartlarına uygun toryum bileşiklerini yerli imkanlarla üretmek ve Türkiye’yi bu alanda küresel bir tedarikçi konumuna getirmektir.
Soru: Copenhagen Atomics’in geliştirdiği ‘Onion Core’ teknolojisi nedir?
‘Onion Core’, Danimarkalı Copenhagen Atomics firması tarafından geliştirilen, toryum yakıt çevrimine dayalı, dördüncü nesil modüler bir ergimiş tuz reaktörü konseptidir. Bu teknoloji, geleneksel reaktörlere göre daha güvenli, modüler ve esnek bir enerji üretimi sunmayı hedeflemektedir.
Soru: Bu iş birliğinin Türkiye’nin enerji bağımsızlığına etkisi ne olacak?
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın belirttiği üzere toryum, Türkiye’de çok yoğun miktarda bulunan bir madendir. Bu teknolojinin ticarileşmesi ve yerli toryum bileşiklerinin üretilmesiyle, nükleer enerjide yakıt açısından dışa bağımlılığın tamamen ortadan kaldırılması hedeflenmektedir.
Kaynak / Ajans: Trthaber
