Türkiye, enerji vizyonunda yeni bir dönemi başlatarak yerli toryum kaynaklarını yüksek teknolojiyle katma değere dönüştürmek üzere stratejik bir hamle gerçekleştirdi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın refakatinde imzalanan mutabakat zaptı ile Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) ve Danimarka merkezli nükleer teknoloji kuruluşu Copenhagen Atomics, toryumun dördüncü nesil nükleer reaktör teknolojilerinde kullanılması amacıyla ortak Ar-Ge ve projelendirme çalışmaları yürütmek üzere el sıkıştı.

07.09.2026 tarihi itibarıyla resmiyet kazanan bu iş birliği kapsamında, Danimarkalı şirketin geliştirdiği ‘Onion Core’ adlı modüler ergimiş tuz reaktörü konseptinin Türkiye’nin mevcut araştırma altyapısı, yetişmiş insan kaynağı ve sanayi kabiliyetleriyle entegre edilmesi hedefleniyor. Çalışmaların nihai hedefi, nükleer yakıt standartlarını karşılayan toryum bileşiklerinin tamamen yerli imkanlarla üretilmesi ve Türkiye’nin bu alanda uluslararası pazarda lider bir tedarikçi konumuna yükselmesi olarak kayda geçti.

Ergimiş Tuz Reaktörleri ve Yerli Toryum Üretiminin Yol Haritası

Mutabakat zaptının temel dayanağını, Türkiye’nin sahip olduğu zengin toryum rezervlerinin yüksek katma değerli nükleer teknolojiler bünyesinde değerlendirilmesi oluşturuyor. Bu doğrultuda, yerli sanayi kuruluşları, teknoloji paydaşları ve akademik araştırmacılar sürecin doğrudan birer parçası haline getirilecek. Yürütülecek faaliyetlerin öncelikli başlığı ise toryumun yeni nesil nükleer reaktör teknolojilerinde, özellikle de dördüncü nesil reaktör konseptlerinden biri olan ergimiş tuz reaktörlerinde kullanılabilecek nitelikte Türkiye sınırları içerisinde üretilmesi olacak.

Söz konusu iş birliğiyle, nükleer yakıt standartlarına tam uyum sağlayan toryum bileşiklerinin yerli Ar-Ge kabiliyetleriyle geliştirilmesi amaçlanıyor. Bu stratejik hamle, Türkiye’nin küresel nükleer tedarik zincirinde bağımsız ve etkin bir aktör olarak konumlanmasının önünü açacaktır. Danimarka merkezli Copenhagen Atomics’in bu süreçteki rolü, toryumun nükleer yakıt çevriminde etkin bir şekilde kullanılmasına olanak tanıyan yenilikçi reaktör tasarımları üzerindeki tecrübesini Türkiye’nin altyapısıyla birleştirmek olacak. Şirketin ‘Onion Core’ adını verdiği modüler ergimiş tuz reaktörü konsepti, TENMAK ile yürütülecek ortak çalışmalarla Türkiye’nin endüstriyel potansiyeli çerçevesinde kapsamlı bir değerlendirmeye tabi tutulacak.

Küçük Modüler Reaktörler ve Enerjide Tam Bağımsızlık Hedefi

İmza töreninin ardından sürece dair stratejik değerlendirmelerde bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, nükleer enerji sektöründe yaşanan teknolojik dönüşüme işaret etti. Büyük ölçekli geleneksel reaktörlerin yanı sıra son dönemde nükleerin yeni çağı olarak ifade edilen küçük modüler reaktörlerin küresel ölçekte son derece hızlı bir gelişim gösterdiğinin altı çizildi. Dünyadaki pek çok gelişmiş ülkenin bu teknolojiyi kendi bünyesinde geliştirmek adına yoğun bir yarış içinde olduğunu ifade eden Bayraktar, Türkiye’nin de bu yarışta aktif bir şekilde yer aldığını belirtti.

Bakan Bayraktar, Türkiye’de bu alanda önemli faaliyetlerin yürütüldüğünü ve birçok projenin birbirine paralel şekilde ilerlediğini aktardı. Türkiye’deki yerli yatırımcıların, kamu kurumlarıyla koordineli bir şekilde bu projelere katkı sunmak için gayret gösterdiği somut verilerle ortaya kondu. Ayrıca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hayata geçirilen teşvik programlarının, nükleer teknoloji yatırımlarına yönelik ciddi bir ilgi ve ivme kazandırdığı vurgulandı. Türkiye’nin farklı ve yenilikçi teknolojileri ülkeye kazandırma vizyonuyla hareket ettiğini belirten Bayraktar, önümüzdeki birkaç yıl içerisinde hangi teknolojinin daha ileri giderek ticarileşeceğinin netleşeceğini kaydetti.

Toryumun Yakıt Çevrimindeki Rolü ve Dışa Bağımlılığın Sona Ermesi

TENMAK ile Copenhagen Atomics arasında imzalanan mutabakat zaptının en özgün yönlerinden biri, odak noktasında doğrudan toryum elementinin yer almasıdır. Küçük modüler reaktör tasarımlarında, özellikle de Copenhagen Atomics firmasının geliştirdiği ileri teknoloji mimarisinde toryum yakıtı ön plana çıkıyor. Toryumun Türkiye topraklarında son derece yoğun miktarda rezerv olarak bulunması, bu teknolojinin stratejik önemini katbekat artırıyor. Bu durum, nükleer enerji üretiminde en kritik aşamalardan biri olan yakıt tedarikinde dışa bağımlılığın tamamen ortadan kalkacağı bir geleceğe işaret ediyor.

Bakan Bayraktar’ın açıklamalarında da belirtildiği üzere, toryum temelli bu iş birliğinin somut neticeler vermesi ve ileride küresel ölçekte ticarileşebilecek yüksek katma değerli bir ürüne dönüşmesi hedefleniyor. Geleneksel nükleer yakıtlardan farklı olarak toryumun tercih edilmesi, Türkiye’nin enerji arz güvenliği açısından yeni bir sayfa açıyor. TENMAK ve ilgili kamu kurumlarının koordinasyonunda yürütülecek olan bu multidisipliner çalışmalar, Türkiye’nin hem nükleer teknoloji üreten bir güç haline gelmesini hem de yerli maden kaynaklarını en üst seviyede katma değere dönüştürmesini sağlayacak adımlar olarak kayda geçti.

Kaynak / Ajans: Trthaber