30 Ağustos Uluslararası Zorla Kaybedilenler Günü vesilesiyle kamuoyuna duyurulan kapsamlı bir araştırma raporu, Gazze Şeridi’nde yaşanan insani dramın en ağır boyutlarından birini gözler önüne serdi. Gazze Şeridi merkezli insan hakları kuruluşu Filistinli Kayıplar ve Zorla Kaybedilenler Merkezi tarafından hazırlanan çalışmada, İsrail güçlerinin bölgeye yönelik saldırıları sürecinde yaklaşık 2 bin 500 ila 3 bin kişinin zorla kaybedilmiş olabileceği bildirildi.

Söz konusu ürpertici tahmin, sahada doğrudan belgelenen ve kayıp kişilerin aileleri tarafından yapılan resmi ihbarlara dayanan 317 vakalık derinlemesine bir analitik örnekleme dayanıyor. İnsan hakları uzmanları, elde edilen verilerin Gazze genelinde sistematik ve geniş çaplı bir zorla kaybetme örüntüsüne işaret ettiğini ve uluslararası toplum tarafından acilen bağımsız mekanizmalarla soruşturulması gerektiğini vurguluyor.

Gazze’de Zorla Kaybedilme İddiaları ve Analitik Veriler

Filistinli Kayıplar ve Zorla Kaybedilenler Merkezi’nin hazırladığı çalışma, kayıp kişilerin akıbetlerini araştırmak ve ailelerin hukuki haklarını takip etmek amacıyla yürütülen saha faaliyetleri sonucunda ortaya kondu. Raporda yer alan ayrıntılara göre, incelenen 317 somut vakadan 302’sini erkekler oluşturuyor. Bu rakam, belgelenen toplam vakaların yüzde 95,27’sine karşılık geliyor. Araştırılan vakalar arasında 15 kadının yanı sıra 41 çocuk ve 60 yaş üzerindeki 17 yaşlı bireyin de bulunması, durumun vahamettini artırıyor.

Raporda, incelenen örneklemin Gazze’deki tüm kayıp veya zorla kaybetme vakalarının tamamını temsil etmediği, ancak bölgede cereyan eden olayların niteliğini anlamak açısından kritik göstergeler sunduğu kaydedildi. Araştırmacılar, gerçek sayının çok daha yüksek olabileceğine dikkat çekiyor.

Olayların Gerçekleştiği Bölgeler ve Kaybolma Koşulları

Veriler coğrafi bazda incelendiğinde, zorla kaybetme vakalarının en yoğun yaşandığı bölgenin 89 vakayla Gazze kenti olduğu görülüyor. Gazze kentini 74 vakayla Gazze’nin kuzeyi, 59 vakayla Han Yunus, 37 vakayla Gazze’nin orta kesimleri ve 32 vakayla Refah takip ediyor.

Zorla kaybetme olaylarının hangi şartlar altında gerçekleştiği de raporda detaylandırıldı. İlk sırada, İsrail güçlerinin evlere baskın düzenlemesi ve mahalleleri kuşatması esnasında meydana gelen 76 vaka yer alıyor. Bunun yanı sıra öne çıkan diğer kaybolma senaryoları şu şekilde sıralandı:

• Eve Dönüş ve İhtiyaç Arayışı: Yıkılan evlerine dönmeye veya temel yaşam malzemelerini temin etmeye çalışırken kaybolan 60 vaka.
• Tahliye ve Kontrol Noktaları: Güvenli bölgelere yerinden edilme sırasında veya askeri kontrol noktalarından geçerken gözaltına alınıp haber alınamayan 42 vaka.
• Gıda ve Insani Yardım Bekleyişi: Yiyecek ararken ya da insani yardımların dağıtılmasını beklerken ortadan kaybolan 39 vaka.
• Sağlık Tesisleri ve Basın Mensupları: Tıbbi tesislerin kuşatılması, basılması veya hastaların nakledilmesiyle bağlantılı 22 vaka ile gazetecilik ve saha çalışmaları sırasında yaşanan 10 vaka.

Enkaz Altındakiler ile Zorla Kaybedilenler Karıştırılmamalı

İnsan hakları raporunda önemli bir ayrımın altı çizildi. İsrail saldırılarında yıkılan binaların enkazı altında halen 4 bin ila 5 bin arasında kayıp kişinin bulunduğu tahmin ediliyor. Ancak merkez, enkaz altında kaldığı değerlendirilen bu kişilerin, gözaltı veya kaçırılma şüphesi taşıyan zorla kaybedilmiş bireylerle karıştırılmaması gerektiğini belirtti.

Öte yandan Filistin Adalet Bakanlığı tarafından Nisan 2026’da yapılan açıklamada, Ekim 2023’ten bu yana 11 bin 200’den fazla Filistinlinin kayıp veya zorla kaybedilmiş olarak kayıtlara geçtiği, bu kişilerin 4 bin 700’den fazlasının kadın ve çocuklardan oluştuğu bildirilmişti.

Uluslararası Hukuk, BM Tanımı ve Çağrılar

Birleşmiş Milletler (BM) standartlarına göre zorla kaybetme; bir kişinin devlet makamları veya devletin desteğiyle hareket eden aktörler tarafından tutuklanması, gözaltına alınması veya kaçırılmasının ardından özgürlüğünden mahrum bırakıldığının reddedilmesi ya da kişinin akıbetine dair bilgi verilmemesi şeklinde tanımlanıyor.

Raporun sonuç bölümünde uluslararası topluma acil çağrıda bulunuldu. Gazze’deki tüm kayıpların akıbetinin açıklanması, Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nin (ICRC) tutuklulara erişiminin güvence altına alınması ve zorla kaybetme vakalarını soruşturup sorumluları yargı önüne çıkaracak bağımsız bir uluslararası mekanizmanın kurulması talep edildi. Ekim 2023’ten bu yana süregelen saldırılarda çoğunluğu kadın ve çocuk olmak üzere 73 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 174 binden fazla kişi ise yaralandı.

Merak Edilen Sorular ve Cevaplar

Soru: Gazze’de kaç kişinin zorla kaybedildiği tahmin ediliyor?

Filistinli Kayıplar ve Zorla Kaybedilenler Merkezi’nin analitik raporuna göre, İsrail saldırıları sırasında Gazze’de yaklaşık 2 bin 500 ila 3 bin kişinin zorla kaybedilmiş olabileceği değerlendirilmektedir.

Soru: Enkaz altındaki kayıplar zorla kaybedilenler sayısına dahil mi?

Hayır. Yıkılan binaların enkazı altında olduğu tahmin edilen 4 bin ila 5 bin kişi, askeri güçlerce gözaltına alınan veya kaçırılan zorla kaybedilmiş kişilerden ayrı bir kategoride değerlendirilmektedir.

Soru: BM zorla kaybetmeyi nasıl tanımlıyor?

BM, bir kişinin devlet yetkilileri veya onların onayıyla hareket eden kişilerce özgürlüğünden mahrum bırakılması ve sonrasında bu durumun reddedilerek nerede olduğunun gizlenmesini zorla kaybetme olarak tanımlamaktadır.

Kaynak / Ajans: Aa