Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, beyaz eşya pazarında tüketici tercihlerini ve üretim standartlarını doğrudan etkileyecek kapsamlı bir mevzuat değişikliğine imza attı. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren iki ayrı tebliğ ile ev tipi çamaşır kurutma makinelerinin enerji etiketlerine, cihazın ne kadar kolay tamir edilebildiğini gösteren ‘onarılabilirlik sınıfı’ bilgisi eklenmesi hükme bağlandı. Karar doğrultusunda, tüketicilerin satın aldıkları cihazların kullanım ömrünü ve teknik servis bağımlılığını şeffaf biçimde görmeleri yasal güvenceye kavuştu.

Hukuki boyut kazanan yeni düzenleme çerçevesinde, piyasaya arz edilen kurutma makineleri teknik kriterler ışığında hesaplanacak özel bir endeks üzerinden değerlendirmeye tabi tutulacak. Üretici ve tedarikçiler için 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren zorunlu hale gelecek uygulama, bu tarihe kadar olan geçiş döneminde ise gönüllülük esasıyla hayata geçirilebilecek. Cihazların üzerinde yer alacak yeni nesil etiketler, enerji tasarrufunun yanı sıra döngüsel ekonomi ekseninde tamir edilebilirlik kriterini de belirleyici bir parametre haline getirecek.

Onarılabilirlik Endeksi Nasıl Hesaplanacak? Kriterler Belirlendi

Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Ev Tipi Çamaşır Kurutma Makinelerinin Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğ’de Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ’, cihazların yalnızca elektrik sarfiyatıyla değil, teknik sürdürülebilirlikleriyle de değerlendirilmesini şart koşuyor. Yeni sistemde her ürün için matematiksel ve teknik parametrelere dayalı bir ‘onarılabilirlik endeksi’ hesaplanacak. Bu endeksin oluşturulmasında sahadaki onarım pratiklerini doğrudan ilgilendiren dört temel kriter esas alınacak.

Söz konusu kriterler arasında ilk sırayı cihazın iç aksamına ulaşmayı belirleyen ‘sökme derinliği’ alıyor. Bunun yanı sıra tamir işlemi esnasında ihtiyaç duyulan alet veya ekipman türü, gövde ve bileşenlerde kullanılan bağlantı elemanlarının mekanik yapısı ile yetkili ya da bağımsız tamircilerin onarım bilgilerine şeffaf erişimi endeks puanını tayin edecek. Yapılan teknik değerlendirmeler neticesinde kurutma makineleri, en yüksek onarılabilirlik seviyesini temsil eden ‘A’ sınıfından, en düşük onarım kolaylığına işaret eden ‘E’ sınıfına kadar harflerle derecelendirilecek.

Tüketicilerin mağazalarda veya internet ortamında ürünü incelerken bu seviyeyi kolaylıkla ayırt edebilmesi adına özel bir görsel standart getirildi. Onarılabilirlik sınıfı, etiket üzerinde yer alacak olan özel bir simgeyle, yani yan yana konumlandırılmış anahtar ve tornavida piktogramı ile açıkça sergilenecek. Böylece satın alma kararında cihazın arızalanması halinde ne derece tamir edilebilir olduğu somut verilerle tüketiciye sunulacak.

Çevreye Duyarlı Tasarım Tebliğinde Tanımlar Yenilendi

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın yayımladığı diğer düzenleme olan ‘Ev Tipi Çamaşır Kurutma Makineleri ile İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gerekliliklerine Dair Tebliğ’de Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ’ ise meselenin mühendislik ve eko-tasarım boyutuna odaklandı. Yürürlüğe giren metinle birlikte, cihazların elektrik tüketim biçimleri ile tamirat süreçlerine yönelik sektörel tanımlamalar baştan sona güncellendi.

Yapılan revizyonla ‘hazırda bekleme konumu’, ‘kapalı konum’, ‘aktif mod’ ve cihazın asli görevini niteleyen ‘ana işlev’ kavramları uluslararası teknik standartlara tam uyumlu hale getirildi. Enerji tüketiminin farklı çalışma evrelerinde ne şekilde ölçüleceği, bekleme modundaki sızıntı tüketimlerin nasıl kayıt altına alınacağı tebliğde netleştirildi. Bununla beraber, kurutma makinelerinin performans katsayıları ve yıllık ağırlıklı enerji tüketim hesaplamalarına ilişkin formülasyonlarda da kapsamlı bir yöntem değişikliğine gidildi.

Mevcut enerji etiketlerinde yer alan geleneksel parametreler ise korunmaya devam edecek. Tüketiciler, onarılabilirlik piktogramının yanı sıra ürün üzerindeki QR kod üzerinden ayrıntılı ürün bilgi formuna erişebilecek. Etikette A’dan G’ye kadar sıralanan enerji verimlilik sınıfı, ürünün yıllık ağırlıklı enerji tüketim değeri (kWh/yıl), desibel cinsinden ses seviyesi ve yoğuşma verimlilik sınıfı gibi vazgeçilmez göstergeler yerini muhafaza edecek.

Uygulama Takvimi: 2027’ye Kadar Gönüllü, Sonrasında Zorunlu

Tebliğ kapsamında belirlenen takvim, beyaz eşya üreticileri ve tedarikçi ağları için kademeli bir intibak süreci öngörüyor. Tebliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte dileyen üretici ve ithalatçı firmalar, yeni formatlı enerji etiketlerini ve onarılabilirlik bilgilerini ürün bilgi formlarıyla birlikte gönüllü olarak derhal sunmaya başlayabilecek. Bu serbestiyet, çevreci ve sürdürülebilir ürün iddiası taşıyan markalara pazarda erken avantaj yakalama fırsatı tanıyacak.

Ancak 1 Ocak 2027 tarihi itibarıyla tüm tedarik zinciri için istisnasız bir zorunluluk dönemi başlayacak. Bu tarihten sonra piyasaya arz edilecek olan istisnasız her ev tipi çamaşır kurutma makinesinde, onarılabilirlik endeksine göre belirlenen A-E arası sınıflandırma ve anahtar-tornavida simgesi bulunmak zorunda olacak. Ürün bilgi formlarında onarım kriterlerine dair teknik ayrıntıların eksik bırakılması, piyasa denetimi ve gözetimi mevzuatı uyarınca idari yaptırımlara konu teşkil edecek.

Bakanlık tarafından yürütülen bu standartlaştırma hamlesi, Türkiye’nin Avrupa Birliği çevre ve eko-tasarım mevzuatlarıyla olan teknik uyumunu da pekiştiriyor. Sektör temsilcilerinin, 2027 yılına kadar üretim bantlarında sökülebilirliği kolaylaştıracak mekanik tasarımlara ağırlık vermesi ve teknik servis kılavuzlarını dijital platformlar üzerinden kamuya açık standartlara uyarlaması bekleniyor.

Kaynak / Ajans: Trthaber