Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), tasfiyesine karar verilen 131 yatırım fonuna ilişkin yürütülen takvimde kritik bir düzenlemeye gitti. Daha önce üç ay olarak planlanan fon tasfiye süresi, portföy yapıları ve piyasada yaşanan son gelişmeler dikkate alınarak altı aya çıkarıldı. Alınan karar, fon bünyesindeki mal varlıklarının kademeli biçimde nakde dönüştürülmesi ve yatırımcılara yapılacak ödemelerin piyasa dengelerini sarsmadan yürütülmesini hedefliyor.
Söz konusu adım, borsada hisse değerleri şişirilmiş bazı yatırım fonlarında başlayan hızlı satış dalgası ve peşinden gelen değer kayıplarının ardından atıldı. Süreç kapsamında, fonların işletiminden sorumlu yedi farklı portföy yönetim şirketine ait varlıkların yönetimi iki kamu ve özel bankaya devredilirken, yürütülen adli soruşturmalarda çok sayıda üst düzey yönetici ve sosyal medya hesabı kullanıcısı hakkında tutuklama kararları kayda geçti.
- Kritik Gelişme: SPK, 131 yatırım fonunun tasfiye sürecini 3 aydan 6 aya uzatarak piyasadaki satış baskısını zamana yaydı.
- Resmi Veri / Açıklama: Tasfiye edilen fonların toplam varlık büyüklüğü 890 milyar lirayı (18,3 milyar dolar) aşarken, Hazine ve Maliye Bakanlığı sistemik bir risk bulunmadığını bildirdi.
- Süreç / Sonraki Adım: Tasfiye operasyonu Türkiye İş Bankası ve Ziraat Bankası yetkisinde yürütülecek; nakit oluştukça yatırımcılara kademeli ödeme yapılacak.
Kararın Detayları ve Tasfiye Sürecinde Yeni Takvim
Sermaye piyasalarında taşları yerinden oynatan gelişmeler silsilesi, bu hafta bazı yatırım fonlarının yükümlülüklerini yerine getiremeyerek yatırımcılara ödeme yapamayacaklarını ilan etmesiyle başladı. Borsa İstanbul bünyesinde hisse değerlerinin aşırı derecede şişirildiği tespit edilen fonlardaki ani satışlar, ana endekste yüzde 6’ya varan sert düşüşleri beraberinde getirdi. Yaşanan çalkantı üzerine denetleyici organlar ve kamu kurumları acil kodla masaya oturarak koruyucu tedbirleri uygulamaya koydu.
SPK tarafından alınan son kararla, tasfiye sürecinin altı aya uzatılması hukuki boyut kazandı. Yayımlanan kurallara göre, tasfiyenin tamamlanması için yatırımcıların altı aylık sürenin sonunu beklemesi gerekmeyecek. Yetkili bankalar, fon hesaplarında nakit aktarımı sağlandıkça belirleyecekleri periyotlarda yatırımcılara hak ettikleri ödemeleri aktarabilecek. Bankalar, fon portföyündeki varlığın niteliğine göre doğrudan satış talimatı verebileceği gibi bu işlemleri yetkili bir yatırım kuruluşu aracılığıyla da sahaya yansıtabilecek.
Ayrıca 17 Eylül tarihi itibarıyla kritik bir sınırlama getirildi. Tasfiyesine karar verilen fonlar için Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) dışındaki dağıtım kanalları üzerinden yeni katılma payı alım veya iade talimatı verilemiyor. Ancak 17 Eylül ve öncesinde fon portföylerine ilişkin sisteme girilmiş fakat takas işlemi henüz tamamlanmamış varlık ve işlem talimatları olağan akışı içinde sonuçlandırılıyor.
Piyasa Etkisi, Bankaların Rolü ve Finansal Büyüklük
Tasfiye mekanizmasının odağında yedi ana portföy yönetim şirketi yer alıyor. Tera, Pusula, A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef ve Pardus Portföy tarafından kurulan ve işletilen toplam 131 fonun operasyonel yetkisi finans sektörünün iki büyük oyuncusuna devredildi. Alınan karara göre Tera Portföy bünyesindeki fonların tasfiye sürecini Türkiye İş Bankası üstlenirken; A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus ve Pusula Portföy şirketlerinin kurduğu fonların portföy saklayıcısı olarak Ziraat Bankası görevlendirildi.
Uluslararası haber ajansı Reuters tarafından derlenen verilere göre, tasfiyesine karar verilen 131 fonun yönetimi altındaki toplam varlık büyüklüğü 890 milyar lirayı (yaklaşık 18,3 milyar dolar) aşıyor. Bu devasa hacmin borsa üzerinde kalıcı bir tahribat oluşturmaması adına ekonomi yönetimi tarafından üst düzey önlemler alındığı altı çizilerek duyuruldu.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 18 Eylül’de katıldığı NTV canlı yayınında konuya ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yaparak piyasalara güven mesajı verdi. Şimşek, yaşanan aksaklıkların sınırlı sayıda fonda yoğunlaştığını belirterek şu somut verileri paylaştı: ‘Borsada ve fon piyasasında genele yayılan sistemik bir risk bulunmamaktadır. Tasfiyeye konu olan fonların hacmi, toplam fon piyasası büyüklüğünün yaklaşık yüzde 10’una denk gelmektedir. Yürüttüğümüz tasfiye süreci borsayı baskı altına alacak bir çerçevede gerçekleşmeyecektir. Sorunlu alanı karantinaya aldık, yatırımcıların birikimleri belirli bir sürece yayılarak koruma altına alınacaktır.’
Bakan Şimşek ayrıca serbest fonlara yönelik mevzuatın uluslararası standartların da ötesinde daha katı kurallara tabi kılındığını, yayımlanan yeni fon rehberi ile teminat süreçlerinin önemli ölçüde güçlendirildiğini vurguladı.
Soruşturmanın Yargı Boyutu ve Alınan Hukuki Tedbirler
Finansal piyasalardaki usulsüzlük iddiaları ve yapay fiyat hareketlerine yönelik yargı organları da geniş kapsamlı bir adli süreç başlattı. Açılan soruşturmalar kapsamında ilk somut adım Pusula Portföy cephesinde yaşandı; Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız 15 Eylül tarihinde tutuklanarak cezaevine gönderildi.
Soruşturmanın genişleyen halkalarına ilişkin resmi bilgi ise Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından paylaşıldı. Bakan Gürlek, 18 Eylül’de yaptığı açıklamada dosya kapsamında dört kişinin tutuklandığını, 51 şüpheli hakkında yurt dışına çıkış yasağı kararı verildiğini ve bu kişilerin tüm mal varlığı değerlerine adli tedbir konulduğunu duyurdu. Öte yandan sermaye piyasalarını sosyal medya mecraları üzerinden manipüle etmeye yönelik nitelikli paylaşımlar yaptığı tespit edilen 16 şahıs da adli makamlarca tutuklanarak cezaevine teslim edildi.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Sermaye Piyasası Kurulu’nun 131 fon için tasfiye süresini üç aydan altı aya çıkarması, finansal mimaride panik satışlarını engellemeye dönük stratejik bir zaman kazanma hamlesidir. 890 milyar liralık devasa bir varlık büyüklüğünün üç ay gibi kısa bir sürede piyasada nakde çevrilmeye çalışılması, Borsa İstanbul’da zincirleme fiyat çöküşlerine ve likidite krizine yol açabilirdi. SPK, bu süreyi iki katına çıkararak İş Bankası ve Ziraat Bankası gibi güçlü likidite yönetimine sahip kurumlara geniş bir manevra alanı tanıdı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in ‘sorunlu alanı karantinaya aldık’ ifadesi, bu krizin diğer nitelikli yatırım fonlarına ve mevduat piyasasına sıçramasını önleme kararlılığını gösteriyor. Yargı ayağında mal varlıklarına tedbir konulması ve manipülatif sosyal medya hesaplarına yönelik eş zamanlı tutuklamalar ise bundan sonraki süreçte kontrolsüz fon fiyatlamalarına karşı kamunun tavizsiz duracağını belgeliyor.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Tasfiye süresinin altı aya uzatılması yatırımcı ödemelerini geciktirecek mi?
Hayır, SPK düzenlemesine göre tasfiye süresinin tamamlanması için altı ay beklenmesi şart değildir. Görevlendirilen İş Bankası ve Ziraat Bankası, fon hesaplarında nakit oluştukça belirleyecekleri periyotlarda yatırımcılara aşamalı olarak ödeme yapabilecektir.
Soru: Tasfiye edilen fonlarda yeni alım veya satım işlemi yapılabilir mi?
17 Eylül tarihi itibarıyla TEFAS dışındaki dağıtım kanallarından yeni katılma payı alım veya iade talimatı verilememektedir. Ancak 17 Eylül ve öncesinde verilmiş olan takası tamamlanmamış talimatlar olağan akışında sonuçlandırılacaktır.
Kaynak / Ajans: Bbc
