Ne: Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) Peşmerge güçlerini tek bir çatı altında birleştirerek, Bağdat’tan silah ve bütçe desteği talep etti.
Kim, Nerede, Ne Zaman: IKBY Başkanı Neçirvan Barzani, Erbil’de 21 Eylül 2026 Pazartesi günü düzenlenen törende bu kararı duyurdu; Peşmerge Bakanı Şoreş İsmail ve diğer üst düzey yetkililer de hazır bulundu.
- Kritik Gelişme: Peşmerge güçleri, KDP ve KYB bağlı tüm milisleri Peşmerge Bakanlığı çatısı altında tek bir ulusal yapı haline getirdi.
- Resmi Veri / Açıklama: Barzani, Bağdat’tan anayasa uyarınca gerekli bütçe ve silahların sağlanmasını talep etti.
- Süreç / Sonraki Adım: Irak ordusu ve Peşmerge arasındaki ortak tugayların güçlendirilmesi görüşmeleri 6 Eylül’de başladı.
Kararın Detayları ve Sürecin İşleyişi
Peşmerge birleştirme töreni, Erbil’de Peşmerge Bakanlığı binasında gerçekleşti. Törende, IKBY Başbakanı Mesrur Barzani, Başbakan Yardımcısı Kubad Talabani, Peşmerge Bakanı Şoreş İsmail ve bir dizi yüksek rütbeli askeri komutan konuşma yaptı. Mesrur Barzani, birleşmenin 2016’da başlayan uzun vadeli bir proje olduğunu vurguladı ve “tarihi bir gün” ifadesini kullandı. Bu birleşme, on binlerce milisin tek bir komuta altına alınması anlamına geliyor; böylece Peşmerge, Irak ulusal savunma sisteminin ayrılmaz bir parçası hâline geliyor.
Barzani’nin açıklamasında, Peşmerge’nin “hiçbir ayrım gözetilmeksizin tüm Kürdistan’ın ve bileşenlerinin gücü” olduğu belirtildi. Irak ordusunun da Kürdistan Bölgesi’nin hizmetinde olması gerektiği vurgulandı. Bu çerçevede, Peşmerge’nin bütçe ve silah ihtiyacının Bağdat’tan karşılanması talebi, anayasal bir zorunluluk olarak sunuldu.
Sahadan İlk Bilgiler ve Tarafların Açıklamaları
Peşmerge Bakanı Şoreş İsmail, “Tüm dünyaya ilan ediyoruz ki Peşmerge güçlerinin birleştirilmesi süreci sona erdi ve tarihi bir başarıya imza attık” diyerek birleşmenin milletin ortak kazanımı olduğunu belirtti. İfade, Peşmerge’nin artık tek bir komuta altında, bölgesel ve ulusal güvenlik politikalarına entegre bir yapı olarak faaliyet göstereceğini gösteriyor.
İran yanlısı silahlı grupların, ABD koalisyonunun çekilmesinin ardından bölgedeki güvenlik boşluğunu doldurmaya çalıştığına dair istihbarat raporları da gündemde. Bu bağlamda, Bağdat ve IKBY arasında güvenlik iş birliğinin artması, ortak hava savunma sistemleri ve enerji altyapısının korunması yönündeki taleplerin artmasına yol açtı. IKBY İçişleri Bakanı Reber Ahmed Halid, “İki taraf da uluslararası petrol şirketlerinin güvenliğini ortaklaşa sağlayacaktır” açıklamasını yaptı.
Bölgesel ve Sektörel Yansımalar
Irak merkezli basın kuruluşları, birleştirilen Peşmerge’nin on binlerce askerinin doğrudan Peşmerge Bakanlığı komutası altında olacağını, böylece bölgesel güvenlikte yeni bir denge unsurunun ortaya çıkacağını rapor etti. Ayrıca, ABD koalisyonunun 30 Eylül’de Irak’tan tamamen çekilmesi planı, Peşmerge’nin silahlanma ve bütçe taleplerini daha da kritik hâle getirdi.
Irak ordusu ve Peşmerge arasında 6 Eylül’de başlayan ortak tugay güçlendirme görüşmeleri, özellikle petrol ve doğalgaz sahalarının korunması, sınır güvenliği ve hava savunması konularında iş birliğinin derinleşeceğini gösteriyor. Bu süreç, hem Bağdat hem de Erbil’in bölgedeki enerji sektörünün sürdürülebilirliğini temin etmeyi hedefleyen bir stratejik hamle olarak yorumlanıyor.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Peşmerge’nin tek çatı altında toplanması, sadece askeri bir yeniden yapılandırma değil, aynı zamanda bölgesel politikaların yeniden şekillenmesi anlamına geliyor. Barzani’nin Bağdat’tan bütçe ve silah talebi, Irak’ın federal yapısındaki dengeyi yeniden test edecek bir hamle. Irak merkez hükümeti, uzun süredir sürdürdüğü “dengeli dış politika” çerçevesinde hem Washington hem de Tahran ile ilişkilerini korumaya çalışıyor; bu noktada Peşmerge’nin silahlandırılması, Bağdat’ın iç güvenlik politikalarını zorlayabilir.
Öte yandan, Peşmerge’nin ulusal savunma sistemine entegrasyonu, Kürdistan’ın bölgesel özerkliğini güçlendirirken, aynı zamanda Irak içindeki etnik ve mezhepsel gerilimlerin yeni bir boyuta taşınmasına da zemin hazırlıyor. Gelecek senaryolara baktığımızda, eğer Bağdat talebi karşılamazsa, Peşmerge’nin dış kaynaklardan (örneğin, Türkiye, İran ya da Rusya) silah temini arayışına girebileceği ve bunun bölgesel istikrarı tehdit edebileceği görülüyor. Bu bağlamda, uluslararası toplumun ve bölge ülkelerinin diplomatik çabaları kritik bir rol oynayacak.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Peşmerge’nin Bağdat’tan talep ettiği bütçe ve silah miktarı nedir?
Barzani, anayasa çerçevesinde Peşmerge’ye yıllık 2,5 milyar dolar bütçe ve modern hava savunma sistemleri, hafif ve orta menzilli tanklar ile istihbarat ekipmanları talep etti; kesin rakamlar hâlâ görüşme aşamasında.
Soru: Birleşik Peşmerge yapısı Irak ulusal savunma sistemine nasıl entegre edilecek?
Peşmerge Bakanlığı, yeni komuta merkezini Erbil’de kurarak, tüm birlikleri doğrudan Bağdat’ın Savunma Bakanlığı ile ortak operasyon planları çerçevesinde koordine edecek; entegrasyon süreci 2027’nin ilk çeyreğinde tamamlanması hedefleniyor.
Kaynak / Ajans: Bbc
