Ne? İngiltere ulusal hava trafik kontrol sistemi (Nats) Salı günü, bir askeri jetin hatalı uçuş verisi girişi nedeniyle dört saat boyunca tamamen kapanarak 2.000’den fazla uçuşu iptal etti ve yaklaşık 300 bin yolcuyu mağdur etti.

Kim, Nerede, Ne Zaman, Neden, Nasıl? Olay, Swanwick kontrol merkezinde gerçekleşti; Nats üst yöneticisi Martin Rolfe, hatanın kasıtlı bir askeri sabotaj olmadığını savunurken, savunma bakanlığı çok yönlü soruşturmanın sürdüğünü duyurdu.

Kararın Detayları ve Sürecin İşleyişi

Ulusal Hava Trafiği Servisi (Nats) tarafından kullanılan otomatik uçuş planlama ve izleme platformu, her gün yaklaşık sekiz bin uçuşu koordine eder. Salı günü saat 09.30’da, bir RAF F‑35 jetinin sisteme hatalı bir kalkış zamanı ve rota bilgisi girmesi, algoritmik bir çakışmaya yol açtı. Sistem, bu tutarsızlığı güvenlik önlemi olarak tüm veri akışını durdurdu; sonuçta ülke çapında hava sahası kapandı.

İlk müdahale, Swanwick kontrol kulesinin teknik ekibi tarafından gerçekleştirildi. Ancak hatanın kökeni, sistemin kritik bir veri giriş noktasında yapılan tek bir yanlışla tüm ağı felç etmesi, Nats’in altyapısının kırılganlığını gözler önüne serdi. Savunma Bakanlığı, olayın bir “insan hatası” olduğunu vurgularken, askeri personelin kasıtlı bir sabotajda bulunmadığını da ekledi.

Sahadan İlk Bilgiler ve Tarafların Açıklamaları

Olay anında, Heathrow, Gatwick, Glasgow ve Manchester gibi büyük havalimanları acil durum planlarını devreye aldı. Yolculara alternatif ulaşım seçenekleri sunulurken, havayolu şirketleri iptal edilen uçuşların geri ödemeleri ve yeniden rezervasyonları konusunda yoğun baskı oluşturdu.

Ryanair CEO’su Michael O’Leary, Nats yönetiminin “verilen güvenlik garantilerinin geçersiz” olduğunu belirterek, havayolu sektörünün uzun vadeli güven kaybı yaşadığını söyledi. Diğer büyük taşıyıcılar da 2023 yılındaki benzer bir krizin ardından verilen taahhütlerin yerine getirilmediğini, sistemin “kabul edilemez” bir risk taşıdığını dile getirdi.

Martin Rolfe, Nats üst yöneticisi olarak, daha önce de benzer krizlerle karşılaştığını ve bu durumun istifa baskısını artırdığını ifade etti. Rolfe, “Sistemimizin dayanıklılığını artırmak için yeni yedekleme protokolleri ve çok faktörlü doğrulama mekanizmaları geliştireceğiz” dedi.

Bölgesel ve Sektörel Yansımalar

Uzmanlar, Nats’in mevcut mimarisinin tek bir veri giriş noktasına aşırı bağımlı olduğunu ve bu durumun benzer bir felaketi tekrarlama riskini artırdığını belirtiyor. Avrupa havacılık otoriteleri, İngiltere’nin bu krizi bir öğrenme fırsatı olarak kullanıp, ortak Avrupa hava trafik yönetim sistemlerine entegrasyonunu yeniden gözden geçirmesi gerektiğini vurguluyor.

Ekonomik etkiler de göz ardı edilemez. İngiltere’nin yıllık havacılık geliri yaklaşık 45 milyar sterlin iken, bu tür bir kesinti sadece doğrudan bilet kayıplarıyla sınırlı kalmayıp, turizm, lojistik ve iş seyahatlerinde zincirleme bir durgunluğa yol açabilir. Analistler, bu krizin haftalar sürecek bir iyileşme sürecine yol açması halinde, yıllık gelirde %0,5‑%1 arasında bir kayıp öngörüyor.

Kaynak / Ajans: Trthaber