Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) koordinasyonunda yürütülen dezenflasyon programı ve makroihtiyati çerçeve doğrultusunda, finansal sistemde Türk lirasının payını artırma stratejisi kararlılıkla sürdürülüyor. 2026 yılı boyunca küresel piyasalarda yaşanan aşırı dalgalanmalara karşı devreye alınan sıkılaştırıcı adımlar neticesinde, bir dönem toplam mevduatın dörtte birinden fazlasını oluşturan Kur Korumalı Mevduat (KKM) mekanizması tamamen tasfiye edilirken, TL mevduatın toplam mevduat içerisindeki ağırlığı 28 Ağustos 2026 itibarıyla yüzde 61,5 seviyesine ulaştı.

Ekonomi yönetiminin ve Orta Vadeli Program’ın (OVP) temel öncelikleri arasında yer alan parasal aktarım mekanizmasının güçlendirilmesi hedefi doğrultusunda; yabancı para kredilere getirilen büyüme kısıtlamaları, kredili mevduat hesapları (KMH) ve tüketici kredilerindeki sınırlamalar sonuç verdi. Reel sektörün borçluluk oranları kontrol altında tutulurken, hanehalkı harcamalarının dengelenmesi ve tasarrufların doğrudan Türk lirası cinsi enstrümanlara yönlendirilmesi süreci yeni mevzuat düzenlemeleriyle tahkim ediliyor.

2026 Yılı Makroihtiyati Adımları ve Kredi Sıkılaştırması

Küresel belirsizliklerin ve jeopolitik risklerin tetiklediği finansal dalgalanmalar karşısında TCMB, politika faizini destekleyici makroihtiyati tedbirleri 2026 yılı boyunca kademeli olarak devreye aldı. Yılın ilk ayında yabancı para kredilere yönelik büyüme sınırları sıkılaştırılırken, tüketici kredili mevduat hesaplarının limitlerine de doğrudan büyüme tavanı getirildi. Eş zamanlı olarak TL cinsi yurt dışı repo işlemlerinden temin edilen kaynaklar ile yurt dışından sağlanan kredilerde zorunlu karşılık oranları yükseltildi.

Sıkılaşma hamleleri ilkbahar aylarında da devam etti. Mart 2026 döneminde kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulamasındaki istisnaların kapsamı daraltıldı. Mayıs ayı sonunda ise ihtiyaç ve taşıt kredileri, KMH limitleri ve TL ticari krediler için belirlenen azami büyüme sınırları aşağı çekildi. Alınan bu kararların neticesinde kur etkisinden arındırılmış yıllıklandırılmış yabancı para ticari kredi artış hızı 28 Ağustos itibarıyla yüzde 11,2 bandına kadar indi. Kredi faizlerinin politika adımlarıyla uyumlu bir patikaya oturmasıyla birlikte, hem ticari hem de bireysel segmentte fonlama maliyetleri yükseldi ve ticari kredi kompozisyonu kalıcı olarak Türk lirası lehine şekillendi.

Finansal Sağlamlık, Takip Oranları ve Sermaye Yeterliliği

Uygulanan sıkı para ve kredi politikalarının reel sektör ile bankacılık bilançolarına yansımaları somut verilerle kayda geçti. Reel sektörün borçluluk ve kaldıraç oranları tarihi ortalamalarının altında seyrederken, yabancı para kredilerin ağırlıklı olarak büyük ölçekli kurumsal firmalarda toplandığı belirlendi. Hanehalkı cephesinde ise bireysel kredi kartı ve KMH harcamalarında yavaşlama kaydedildi; tasarruf tercihlerinde TL mevduat başı çekerken, küresel emtia hareketlerine bağlı olarak kıymetli maden hesaplarının yabancı para mevduat içindeki payı artış gösterdi.

Bankacılık sektörünün aktif kalitesini gösteren takibe dönüşüm oranı, Temmuz 2026 itibarıyla geçen yılın aynı ayındaki yüzde 2,2 seviyesinden yüzde 2,9’a yükseldi. Söz konusu artışta KOBİ kredileri, bireysel kredi kartları ve ihtiyaç kredilerindeki bakiye değişimleri etkili oldu. Riskleri sınırlamak adına Ocak 2026’da kredi kartları ve ihtiyaç kredilerine yapılandırma olanağı tanındı. Sektörün ayırdığı yüksek karşılık oranları ile güçlü sermaye tabanı, olası bilanço kırılganlıklarının önüne geçti.

Öte yandan Sermaye Yeterliliği Rasyosu (SYR) hesaplamasında uygulanan geçici esnekliklerin 2026 başında yürürlükten kaldırılmasıyla, Aralık 2025’te yüzde 19,7 olan sektör SYR’si Ocak 2026’da yüzde 16,8’e, Temmuz 2026 itibarıyla ise yüzde 16,6’ya indi. Bu seviye, Basel standartlarındaki yüzde 8’lik yasal alt sınırın ve BDDK’nin yüzde 12’lik hedef rasyosunun belirgin şekilde üzerinde kalmayı sürdürüyor.

KKM’nin Tasfiyesi ve OVP Perspektifinde Yeni Hedefler

Kur Korumalı Mevduat uygulamasından çıkış süreci planlanan takvim doğrultusunda tamamlandı. Tüzel kişiler için hesap açılış ve yenileme işlemleri 15 Şubat 2025’te sonlandırılmış, bakiye Aralık 2025’te tamamen eritilmişti. Gerçek kişiler için ise 23 Ağustos 2025’te alınan hesap kapatma kararı sonrasında kalan 9,6 milyar dolarlık portföy, Ağustos 2026 itibarıyla sıfırlandı. Böylece Ağustos 2023’te yüzde 26,2 seviyesine kadar tırmanan KKM büyüklüğü bütünüyle tasfiye edilerek yerini doğrudan TL mevduata bıraktı.

Orta Vadeli Program hedefleri uyarınca önümüzdeki dönemde TL mevduatın vadesinin uzatılması ve yatırım araçlarının çeşitlendirilmesi politikaları sürdürülecek. Tüketim odaklı bireysel kredilerde seçici sınırlamalar korunurken, cari dengeyi ve sürdürülebilir kalkınmayı destekleyen yatırım ve ihracat kredilerinde finansmana erişim koşulları iyileştirilecek. Ayrıca Basel III Final (Basel IV) düzenlemelerine uyum kapsamında bankaların kamuya açıklama yükümlülükleri, içsel sermaye değerlendirme süreçleri ve kurumsal yönetim standartları Avrupa Birliği normlarına entegre edilecek; kalkınma bankacılığı ile tasarruf finansman kurumlarının kurumsal çerçevesi güçlendirilecek.

Kaynak / Ajans: Trthaber