Türkiye genelinde milyonlarca çiftçi ve yetiştiriciyi doğrudan ilgilendiren tarımsal destekleme sisteminde kapsamlı bir artışa gidildi. Bitkisel ve hayvansal üretimde temel destek ile üretim planlaması desteği tutarlarını yükselten Cumhurbaşkanı Kararları, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından kamuoyuna duyurulan düzenlemeyle, tarladan sofraya uzanan üretim zincirinin korunması, küresel jeopolitik gelişmelerin getirdiği girdi maliyetlerinin dengelenmesi ve gıda arz güvenliğinin teminat altına alınması amaçlanıyor.
Yayımlanan karar doğrultusunda, 2026 yılı üretim uygulamaları için daha önce dekar başına 310 lira olarak belirlenen destek katsayı değeri 367 liraya yükseltildi. Söz konusu artışla birlikte, 2025 üretim yılındaki 244 liralık baz birim değere kıyasla dekar başına destekte yüzde 50,4 oranında somut bir yükseliş kayda geçti. Üreticinin uzun vadeli planlama yapabilmesini hedefleyen takvim kapsamında, 2027 üretim yılı destek katsayı değeri ise dekar başına 442 lira seviyesine çıkarıldı.
- Kritik Gelişme: Dekar başına temel destek katsayı değeri 310 liradan 367 liraya, 2027 üretim yılı için ise 442 liraya yükseltildi.
- Resmi Veri / Açıklama: En yüksek artış mercimek ve nohutta gerçekleşti; planlı üretim desteği yüzde 141 artırılarak dekara 884 liraya ulaştı.
- Süreç / Sonraki Adım: Hayvancılıkta buzağı desteği 2 bin liraya, çoban desteği 116 bin 100 liraya çıkarıldı; bulaşıcı hastalıklardan kaynaklanan yavru kayıpları atık desteği kapsamına alındı.
Bitkisel Üretimde Planlı Dönem: Ürün Bazlı Yeni Destekleme Kalemleri
Yeni düzenlemede en radikal artış oranları baklagil grubunda hayata geçirildi. Üretim planlaması çerçevesinde stratejik ürünler arasında yer alan mercimek ve nohutta, planlı üretim desteği yüzde 141 oranında artırılarak dekara 884 liraya çıkarıldı. Böylece mercimek ve nohut üreticisi, temel destek ile planlı üretim desteğinin toplamı olarak 2026 üretim yılında dekara 734 lira, 2027 üretim yılında ise dekara 1326 lira ödeme alacak.
Hububat grubunda da rakamlar yukarı yönlü güncellendi. Üretim planlaması kapsamındaki buğday, arpa ve dane mısırda temel destek ile planlı üretim desteği toplamı 2026 üretim yılı için 806 liradan 954 liraya yükseltildi. 2027 üretim sezonunda ise bu ürünlerdeki toplam destek dekara 1149 lira olarak uygulanacak.
Yağlı tohumlar ve endüstri bitkilerinde belirlenen yeni baremler resmi verilere şu şekilde yansıdı:
- Ayçiçeği, Fasulye, Soya ve Kanola: 2026 yılı için 930 lira olan toplam destek tutarı 1101 liraya çıkarıldı; 2027 üretim yılında bu rakam 1326 liraya ulaşacak.
- Kütlü Pamuk: Mevcutta 1395 lira olan birim destek tutarı 1652 liraya yükseltildi. 2027 üretim yılında pamuk üreticisine dekara 1989 lira destek aktarılacak.
- Patates, Soğan ve Aspir: Dekar başına 620 lira olan toplam destek tutarı 734 liraya revize edildi; 2027 hedefi ise 884 lira olarak netleşti.
Tarımsal verimliliği doğrudan etkileyen sertifikalı tohum kullanım desteğinde de kayda değer artışlar yapıldı. 2027 üretim yılında sertifikalı tohum kullanımında dekar başına destek tutarı; soya ve yer fıstığında yüzde 101 artışla 442 liraya, nohut ve yem bezelyesinde yüzde 201 artışla 442 liraya, mercimekte ise yüzde 141 artışla 353,6 liraya yükseltildi. Sahada teknik desteğin güçlendirilmesi amacıyla verilen tarımsal yayım ve danışmanlık desteği de bir önceki yıla kıyasla yüzde 40 artırılarak 345 bin 450 liradan 483 bin 630 liraya çıkarıldı.
Hayvancılıkta Kapsamlı Teşvik Paketi ve Biyogüvenlik Tedbirleri
Resmi Gazete’de yayımlanan karar, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık işletmelerine yönelik doğrudan nakit akışını güçlendiren maddeler içeriyor. Büyükbaş hayvancılıkta hayvan başına buzağı temel desteği 1400 liradan 2 bin liraya, malak desteği ise 2 bin 800 liradan 4 bin liraya yükseltildi. Bu kalemlerdeki net artış oranı yüzde 43 olarak kayda geçti.
Küçükbaş hayvancılıkta kuzu ve oğlak başına ödenen temel destek yüzde 43 artışla 300 liradan 430 liraya ulaştı. Kırsalda sürdürülebilir üretimin anahtarı niteliğindeki çoban istihdam desteği de yüzde 43 oranında artırılarak 81 bin liradan 116 bin 100 liraya yükseltildi.
Bakanlık, sürü sağlığı ve kayıpların telafisi noktasında ‘atık desteği’ mekanizmasını genişletti. Gebe hayvanlarda Bakanlıkça yürütülen programlı aşı uygulamaları nedeniyle oluşan yavru kayıplarına ek olarak, bulaşıcı hastalıklar kaynaklı kayıplar da destekleme kapsamına dahil edildi. Yüzde 100 artırılan ödemelerde; buzağı ve malak başına 20 bin lira, kuzu ve oğlak başına ise 4 bin lira telafi desteği verileceği hükme bağlandı.
Hayvancılığın alt kollarını kapsayan diğer düzenlemeler ise şöyle şekillendi:
- Arıcılık Desteği: Üretici örgütlerine üye yetiştiricilere arılı kovan başına verilen temel destek 140 liradan 250 liraya, örgüt üyesi olmayanlar için 100 liradan 200 liraya çıkarıldı. Tam izole koruma bölgelerinde arı gen kaynaklarını muhafaza eden birlik üyelerine kovan başına ilave 75 lira, üye olmayanlara ilave 60 lira ödeme yapılacak.
- İpek Böceği ve Tiftik: İpek böceği temel desteği kilogram başına yüzde 36 artışla 1100 liradan 1500 liraya, tiftik temel desteği yüzde 38 artışla 160 liradan 220 liraya yükseltildi.
- İlave Yetiştiricilik Teşvikleri: Güçlü Besi Güçlü Üretim Projesi kapsamında etçi ırk sperma tohumlamasından doğan buzağılara ilave 1000 lira verilecek. Göçer sevk kontrol noktasında doğan kuzu ve oğlaklara ilave 215 lira, ari işletmelerde doğan dişi kuzu ve oğlaklara ise ilave 860 lira ödenecek.
- Çiğ Süt ve Su Ürünleri: Çiğ sütünü mesleki yeterlilik belgesine sahip toplama merkezleri üzerinden fabrikalara ulaştıran üreticilere ilave prim sağlanacak. Su ürünleri yetiştiriciliğinde tür ve üretim modeline göre temel destek oranları yüzde 30 ila yüzde 100 arasında artırılırken, hayvan gen kaynakları koruma destekleri yüzde 60 oranında yükseltildi.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Açıklanan tarımsal destekleme paketi, sıradan bir fiyat intibakının ötesinde, tarımsal üretim planlamasının sahadaki uygulama gücünü pekiştirmeyi amaçlayan stratejik bir çerçeve sunuyor. Özellikle nohut, mercimek ve yağlı tohumlar gibi ithalat baskısı altındaki stratejik ürünlerde destek oranlarının yüzde 141 ila yüzde 201 bandında artırılması, devletin arz açığı veren kalemlerde üretimi doğrudan yönlendirme kararlılığını gösteriyor. 3 yıllık projeksiyonun (2025-2027) net rakamlarla masaya konması, üreticinin ekim nöbetini ve maliyet hesabını hasattan aylar önce planlamasına olanak tanıyacak. Ayrıca hayvancılıkta atık desteğinin bulaşıcı hastalıkları kapsayacak şekilde 20 bin liraya çıkarılması, sürü sağlığında kayıt dışılığı azaltarak biyogüvenlik açıklarını kapatma amacını taşıyor.
Bakan Yumaklı: ‘Gıda Arz Güvenliğimizi Güvence Altına Alıyoruz’
Kararın yürürlüğe girmesinin ardından değerlendirmelerde bulunan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, öngörülebilir bir üretim ekosistemi inşa ettiklerini ifade etti. Tarımsal destekleme modelini üretim sezonu başlamadan önce 3 yıllık periyotlar halinde ilan ettiklerini hatırlatan Bakan Yumaklı, sahadaki üreticiyi artan maliyetlere karşı koruma amacında olduklarını vurguladı.
Bakan Yumaklı açıklamasında şu değerlendirmede bulundu: ‘Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, tarımsal üretimimizi artırmak ve gıda arz güvenliğimizi güvence altında tutmak için hazırladığımız bitkisel ve hayvansal üretimde destekleme tutarlarını artıran kararlar Resmi Gazete’de yayımlandı. Ayrıca bölgedeki savaş ve çatışmalardan dolayı artan girdi maliyetleri karşısında üreticilerin yükünün hafifletilmesine yönelik, bitkisel üretimde 2026 üretim yılı için daha önce açıklanan temel destek ve planlı üretim desteği tutarları da güncellendi. Hayvancılık Yol Haritamızı merkeze alan destekleme modelimizle büyükbaştan küçükbaşa, arıcılıktan balıkçılığa kadar kapsayıcı şekilde üreticimizin yanında oluyoruz. Stratejik ürünlerimizi koruyan, aile işletmelerimizi güçlendiren ve verimliliği merkeze alan bu destekleme modeliyle üreten Türkiye’nin gücüne güç katacak, çiftçilerimizi her koşulda desteklemeye devam edeceğiz.’
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: 2026 yılı bitkisel üretim temel destek katsayısı ne kadar oldu?
2026 yılı üretim uygulamaları için daha önce dekar başına 310 lira olarak belirlenen katsayı değeri 367 liraya yükseltildi. 2027 üretim yılında ise bu tutar 442 lira olarak uygulanacak.
Soru: En yüksek destek artışı hangi tarımsal ürünlerde gerçekleşti?
En yüksek artış nohut ve mercimekte kayda geçti. Planlı üretim desteği yüzde 141 artırılarak dekara 884 liraya çıkarıldı. Bu ürünleri yetiştiren üreticiler 2026’da dekara 734 lira, 2027’de ise 1326 lira toplam destek alacak.
Soru: Hayvancılıkta yavru kaybı (atık) desteği neleri kapsıyor?
Bakanlık aşıları haricinde bulaşıcı hastalıklar nedeniyle yaşanan yavru kayıpları da kapsama alındı. Buzağı ve malak başına 20 bin lira, kuzu ve oğlak başına ise 4 bin lira telafi desteği ödenecek.
Kaynak / Ajans: Trthaber
