6 Şubat depremlerinin vurduğu 11 ilde kalıcı konut projeleri, kırsal kalkınma hamleleri ve ticari hayatı canlandırma adımları eş zamanlı olarak sahaya yansıtılıyor. Hatay’dan Kahramanmaraş’a, Malatya’dan Şanlıurfa’ya uzanan geniş afet hattında on binlerce kalıcı konut hızla yükselirken, yıkılan iş yerlerinin yerine kurulan geçici çarşılar bölge ekonomisine can suyu sağlıyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile AFAD koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda kaba inşaatı biten bloklar, hak sahiplerine teslim aşamasına gelen köy evleri ve yüzlerce geçici ticaret alanı kayda geçti. Sahada eş zamanlı ilerleyen enkaz kaldırma, ağır hasarlı bina yıkımları ve zemin güçlendirme süreçleriyle birlikte afet coğrafyası yeniden planlanıyor.

Hatay ve Kahramanmaraş’ta Kalıcı Konutlar ile Çarşılar Yükseliyor

Depremin merkez üssü Kahramanmaraş ile en ağır yıkımın yaşandığı Hatay’da imar ve ihya faaliyetleri çok yönlü sürdürülüyor. Hatay’da kırsal yerleşimleri ayağa kaldırmak amacıyla 46 mahallede projelendirilen 2 bin 283 köy konutunda imalatlar hızlandı. Tek katlı, 3+1 planında ve 124 metrekare olarak tasarlanan konutlar, yöresel dokuya sadık kalınarak depreme dayanıklı betonarme karkas sistemle inşa ediliyor. Altınözü ilçesi Babatorun Mahallesi’nde yapımı süren 47 köy konutundan 25’inin kaba inşaatı tamamlandı; çevre düzenlemesi ve altyapı işlerinin ardından hak sahiplerine teslim edilecek. İl genelinde temeli atılan kalıcı konut sayısı ise 30 bin 749’a ulaştı.

Kahramanmaraş’ta ise geçici barınma ve ticaret merkezleri kurumsal bir işleyişe kavuşturuldu. İl genelindeki 46 konteyner kentte yer alan 16 bin 595 yaşam ünitesine klima montajı yapılarak 56 bin 302 afetzedenin mevsim koşullarından etkilenmesinin önüne geçildi. Afşin ilçesinde Afşinbey Caddesi, Nazım Kaynak Bulvarı ve Eshab-ı Kehf Caddesi akslarında açılan konteyner çarşılarda 110 esnaf kepenk açarak faaliyete başladı. Altyapı tedbirleriyle korunan geçici çarşılar, kalıcı ticari akslar inşa edilene dek ilçe ticaretini sırtlıyor.

Gaziantep, Malatya ve Adıyaman’da Ticaret ile Dönüşüm Birlikte İlerliyor

Gaziantep genelinde 5 bin 500’ü kırsal konut olmak üzere toplam 20 bin 500 kalıcı bağımsız bölümün temeli atılmış durumda. Kentteki 14 bin ağır hasarlı yapının yaklaşık yüzde 30’unun yıkımı güvenli biçimde tamamlandı. Yerinde Dönüşüm Projesi kapsamında Gaziantep’te 6 bin 500’ü aşkın resmi müracaat kayda geçti. Nurdağı ilçesinde geri dönüşüm kaynaklı kompozit bloklarla modüler sistemde inşa edilen 6 dairelik konut ve köy evi modelinde dış cephe, yalıtım ve mekanik montajlar tamamlanarak son aşamaya gelindi.

Malatya’da depremde yıkılan ya da kullanılamaz hale gelen yaklaşık 20 bin iş yerinin ardından, kentin muhtelif yerlerinde oluşturulan geçici ticaret alanlarında 3 binden fazla esnaf üretime ve satışa devam ediyor. Benzer şekilde Adıyaman’da 36 ayrı lokasyonda konumlandırılan 700 konteyner iş yeri, yerel esnafın müşteriyle bağını koparmamasını sağladı. Kent merkezinde 9, ilçelerde 27 noktada kümelenen esnaf çarşıları, kalıcı merkez çarşı projeleri bitene kadar ana istihdam omurgasını oluşturuyor.

Güneydoğu ve Doğu Anadolu Hatında İnşaatlar ve Yıkımlar Sürüyor

Şanlıurfa’da planlanan 16 bin 782 konut ve köy evinden temeli atılan 4 bin 562 bağımsız birimde cephe kaplamaları ve ince işçilikler ilerliyor. Eyyübiye, Karaköprü ve Birecik şantiyelerinde örnek daireler hazırlanırken, ildeki 8 bin 800 ağır hasarlı binadan 3 bin 700’ünün yıkımı tamamlandı. Acil yıkılacak kategorisindeki yaklaşık 1.700 binanın enkazı tamamen temizlendi; kalan hasarlı yapıların tasfiyesi için valilik koordinesinde iki aylık takvim belirlendi.

Diyarbakır’da 16 bin 466 vatandaşa 230 milyon 214 bin liralık nakdi kira desteği sağlanırken, 619 konteynerde 2 bin 387 kişi barınıyor. Bağlar ilçesi Oğlaklı bölgesinde 6 bin 40 çok katlı konutun üretimi sürerken, kırsalda 609 köy evi ile 180 ahırın planlama süreci işliyor. Elazığ’da ise Aşağı Demirtaş, Yemişlik, Karakoçan, Palu, Sivrice ve Baskil ilçelerinde 2 bin 936 konutluk şantiye sahasında 26 blok ve 450 daire kaba inşaat seviyesini geride bıraktı.

Çukurova havzasında Osmaniye’de 4 bin konut ve 1356 köy evi olmak üzere sahada 5 bin 356 ünitenin yapımı hızla sürüyor; kentte nihai etapta 12 bin 243 konuta ulaşılması öngörülüyor. Adana’nın Çukurova, Sarıçam ve Ceyhan ilçelerinde temeli yükselen 1682 konutta kaba imalatlar biterken ilave 1318 bağımsız birimin yapım planlaması yürütülüyor.

Tarihi Miras ve Kültürel Varlıklar Koruma Altında

Fiziki imar hamlesi sürerken, binlerce yıllık kültürel miras da geleneksel yöntemlerle restore ediliyor. Hatay’ın Reyhanlı ilçesinde bulunan ve Tunç Çağı’nda Mukiş Krallığı’nın başkenti Alalah olarak bilinen 3 bin 500 yıllık Aççana Höyük’te saray surları aslına uygun malzemelerle tahkim ediliyor. Arkeolog ve restoratörler, depremde çatlayan saray duvarlarını saman, toprak ve su bileşiminden üretilen kerpiç bloklarla örterek erozyon ve iklim şartlarına karşı güvenceye alıyor.

Kaynak / Ajans: Aa