Amerika Birleşik Devletleri Federal Havacılık İdaresi (FAA), hava trafik kontrol merkezlerinin iletişim altyapısında meydana gelen kapsamlı arıza nedeniyle ülke genelindeki tüm havalimanlarında uçakların yerde tutulması yönünde kritik bir karar aldı. Olağanüstü koşullar ve güvenlik gerekçeleri doğrultusunda yürürlüğe konulan karar neticesinde, ABD genelindeki iç hat uçuşları askıya alınırken, Türkiye’nin de üyesi olduğu Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı (Eurocontrol) FAA’nın talebi üzerine ABD istikametli uçuşları geçici olarak durdurdu.
Yaşanan iletişim kesintisinin ardından kameraların karşısına geçen ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, kamuoyunda oluşan tedirginliği gidermeye dönük ifadeler kullanarak durumun bir güvenlik krizine işaret etmediğini vurguladı. Havada bulunan tüm uçakların anlık olarak takip edildiğini ve yolcu emniyetinin eksiksiz sağlandığını belirten Mullin, mevcut tablonun siber bir saldırı ya da 11 Eylül benzeri bir terör olayı olmadığını, doğrudan telekomünikasyon altyapısındaki teknik bir arızadan kaynaklandığını kayda geçirdi.
- Kritik Gelişme: Hava trafik kontrol merkezlerindeki telekomünikasyon kesintisi nedeniyle ABD genelinde uçuşlar yerde tutuldu.
- Resmi Veri / Açıklama: İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin durumun 11 Eylül benzeri bir tehdit olmadığını, sivil havacılık güvenliğinin kontrol altında bulunduğunu duyurdu.
- Süreç / Sonraki Adım: Eurocontrol üyesi ülkeler ABD uçuşlarını durdururken, FAA teknik ekipleri eskiyen sistemdeki iletişim arızasını gidermek için çalışma başlattı.
Hava Trafik Kontrolünde Sistem Krizi ve Uluslararası Etkiler
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, konuya ilişkin gerçekleştirdiği bilgilendirmede, FAA’nın tüm hava trafik kontrol merkezlerini doğrudan etkileyen bir iletişim sorununun belirmesi üzerine ülke genelindeki tüm havalimanları kapsayacak şekilde uçakları yerde tutma kararı aldığını ilan etti. Duffy, idare bünyesindeki uzman teknisyenlerin arızanın kök nedenini tespit etmek amacıyla incelemelerini sürdürdüğünü ve teknik süreçle ilgili somut veriler elde edildikçe kamuoyunun şeffaflıkla bilgilendirileceğini altını çizerek ifade etti.
Krizin uluslararası boyut kazanmasıyla birlikte Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı (Eurocontrol), ABD otoritesi FAA’dan gelen resmi talep doğrultusunda üye ülkelerden ABD’ye yönelik tüm uçuşların askıya alındığını kamuoyuna ilan etti. Bünyesinde Türkiye, Birleşik Krallık, Ukrayna ve Avrupa Birliği üyesi devletlerin yanı sıra anlaşmalı ülke statüsündeki İsrail ile Fas’ın da yer aldığı Eurocontrol ağı, transatlantic uçuş koridorunda hava trafiğini geçici süreyle dondurdu.
Saha verileri ve uçuş takip veritabanı Flightradar24 tarafından paylaşılan anlık veriler, kısıtlama kararının ilan edildiği dakikalarda ABD havalimanlarına varış yapmak üzere havada olan uçak sayısının 4.042 olduğunu gösterdi. Türkiye saati ile 00:19 itibarıyla bu sayının 3.100 seviyesine gerilediği tespit edildi. Havayolu firması American Airlines ise havada bulunan uçakların planlanan rotalarında varış noktalarına ulaşacağını, ancak günün geri kalan zaman diliminde sefer takviminde ciddi aksamalar yaşanacağını bildirdi. Öte yandan, ABD havalimanlarına iniş yapmayı başaran bazı uçakların aprondan terminal kapılarına yanaşmasına izin verilmediği, yolcuların uçak içinde bekletildiği yönündeki saha bilgileri basına yansıdı.
11 Eylül’den Bu Yana En Büyük Kısıtlama: Altyapı Sorunları Masaya Yatırıldı
ABD Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu’nun (NTSB) eski başkanı Robert L. Sumwalt, alınan kararın ölçeği itibarıyla 2001 yılında yaşanan 11 Eylül terör saldırılarından bu yana ülke havacılık tarihinde görülen en büyük uçuş durdurma müdahalesi olduğunu ifade etti. 11 Eylül saldırıları sırasında ABD hava sahası tamamen kapatılmış ve havada bulunan yaklaşık 500 uçak kalkış limanlarına geri döndürülmüş veya komşu ülkelere yönlendirilmişti. 2023 yılında ise benzer bir teknik aksaklık nedeniyle uçuşlar yalnızca birkaç saatliğine durdurulabilmişti.
İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Beyaz Saray’da yaptığı değerlendirmelerde, söz konusu iletişim kesintisinin 13 Kasım tarihinde başlayan Microsoft sistem kesintisiyle doğrudan ya da dolaylı bir bağlantısının bulunmadığına işaret etti. Mullin, mekanik ve teknolojik kesintilerin doğasının terör eylemlerinden tamamen farklı olduğunu ve hava trafik kontrolörlerinin radar takibini kesintisiz sürdürdüğünü dile getirdi.
Havacılık sektöründe yaşanan bu tablonun arka planında, ABD hava trafik kontrol sistemlerinin çağın gerisinde kalan teknik altyapısı bulunuyor. ABD Kongresi, geçen yıl hava trafik yönetim sistemlerinin modernizasyonu hedefiyle 12,5 milyar dolarlık dev bir bütçe tahsis etmişti. Ancak sivil havacılık uzmanları, altyapının tamamen yenilenebilmesi için çok daha yüksek tutarlarda finansmana ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor. Nitekim Federal Havacılık İdaresi (FAA), kısa süre önce yaptığı resmi taahhütte, 1980 ve 1990’lı yıllardan kalma yerel veri depolama aracı olan disket temelli sistemleri ancak 2028 yılı sonuna kadar tamamen tedavülden kaldırabileceğini açıklamıştı.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Küresel havacılık sektörünün kalbi konumundaki ABD hava sahasının tek bir telekomünikasyon arızası nedeniyle tamamen felç olması, ulaştırma altyapılarındaki kırılganlığı bir kez daha gözler önüne serdi. 1980’lerden kalma disket sistemleriyle 21. yüzyılın yoğun hava trafiğini yönetmeye çalışan FAA’nın yaşadığı bu kriz, teknolojik borcun sivil havacılık güvenliğine nasıl bir tehdit oluşturabileceğini belgelemiş oldu. Bütçe tahsislerine rağmen modernizasyon süreçlerinin 2028 yılına yayılması, küresel havayolu taşımacılığında önümüzdeki dönemde de benzer sistem kilitlenmelerinin yaşanabileceğine işaret ediyor.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
ABD’deki uçuş kısıtlaması bir siber saldırıdan mı kaynaklandı?
ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, olayın bir siber saldırı veya terör eylemi olmadığını, hava trafik kontrol merkezlerindeki telekomünikasyon altyapısında meydana gelen teknik bir kesintiden kaynaklandığını açıklamıştır.
Türkiye’den ABD’ye yapılan uçuşlar durumdan etkilendi mi?
Evet. Türkiye’nin de bünyesinde yer aldığı Eurocontrol, FAA’nın talebi üzerine üye ülkelerden ABD’ye gerçekleştirilecek tüm uçuşların geçici olarak durdurulduğunu bildirmiştir.
Uçuş engeli kararı havada bulunan uçakları nasıl etkiledi?
Karar alındığı sırada havada olan 4.000’in üzerindeki uçağın varış noktalarına emniyetle inmesine izin verilmiş, ancak iniş yapan bazı uçakların apron alanında bekletilerek terminal kapılarına yanaşması geciktirilmiştir.
Kaynak / Ajans: Bbc
