Ne? Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 734. maddesinde getirilen, hisseli taşınmazların satışında mahkeme tarafından belirlenen rayiç bedel uygulamasını iptal etti. Kim? Türkiye genelinde, özellikle Aydın’ın Efeler, Nazilli, Söke, Çine, Germencik ve Koçarlı ilçelerinde hisseli tarım arazisi, zeytinlik ve incir bahçesi sahibi olan vatandaşları doğrudan etkiliyor.

Nerede? Karar, 16 Temmuz 2026’da alınarak 6 Kasım 2026 tarihli ve 33422 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Ne zaman? İptal hükmünün yürürlüğe girmesi 9 ay sonra, yani 6 Ağustos 2027 tarihinde gerçekleşecek. Neden? Mahkeme, mahkeme tarafından belirlenen bedelin mülkiyet hakkını ihlal ettiğini, alıcı ve satıcı iradesine müdahale ettiğini ve hisseli satıcılar için belirsizlik yarattığını vurguladı. Nasıl? İptal kararı, rayiç değer esasına bağlı diğer hükümlerle birlikte, hâlihazırda açılmış davalara da uygulanmayacak şekilde düzenlendi.

Kararın Detayları ve Hukuki Çerçeve

2025 yılında 7571 sayılı Kanun ile Türk Medeni Kanunu’na eklenen düzenleme, hisseli bir taşınmazda bir payın üçüncü kişiye satılması halinde ön alım hakkını kullanan diğer hissedarın ödeyeceği tutarı mahkeme belirliyordu. Bu tutar, tarafların anlaşmalı satış bedeli yerine taşınmazın rayiç değeri üzerinden hesaplanıyordu. Ancak, 13 ayrı asliye hukuk mahkemesinden gelen itirazlar ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi, bu yöntemin Anayasa’ya aykırı olduğuna karar verdi.

Mahkeme, mülkiyet hakkının temel bir unsur olan “kendi iradesiyle belirlenen fiyat” ilkesine aykırı olduğunu, bazı durumlarda alıcıya haksız kazanç sağlanabileceğini ve hisseli satıcıların maddi kayba uğrayabileceğini belirtti. Bu bağlamda, ön alım hakkının tamamen ortadan kaldırılmadığı, yalnızca bedelin belirlenme şeklinin değiştirildiği vurgulandı.

Sahadan İlk Bilgiler ve Tarafların Açıklamaları

Aydın’ın Efeler, Nazilli, Söke, Çine, Germencik ve Koçarlı ilçelerinde hisseli taşınmaz sahibi çiftçiler, kararın açıklanmasının ardından yoğun bir bilgi akışı yaşadı. İlçe tarım müdürlüklerinden yapılan açıklamalarda, mevcut ön alım davalarının karar tarihine kadar geçerli olduğu, yeni davaların ise yeni usulle yürütüleceği bildirildi. Tarım kooperatifleri, çiftçileri yeni yasal çerçeveye uyum sağlamaları için bilgilendirme toplantıları düzenlemeye başladı.

Avukatlar ise, hâlihazırda açılmış davaların dosya tarihine göre değerlendirileceğini, mahkemenin geçici düzenlemeyi iptal etmesinin dava sürecini yeniden şekillendireceğini ifade etti. Özellikle miras yoluyla birden fazla kişi adına geçen taşınmazlarda, ön alım hakkının nasıl kullanılacağı konusunda belirsizliklerin ortadan kalkması bekleniyor.

Bölgesel ve Sektörel Yansımalar

Tarım arazileri, zeytinlikler ve incir bahçeleri, Aydın ekonomisinin temelini oluşturuyor. Ön alım hakkının bedel belirleme usulünün değişmesi, arazi piyasasında fiyat şeffaflığını artırma potansiyeli taşısa da, kısa vadede alıcı ve satıcı arasında müzakere süreçlerini uzatabilir. Uzmanlar, yeni düzenlemenin uzun vadede yatırımcı güvenini pekiştireceğini, ancak geçiş döneminde bazı alıcıların pazarlık gücünden faydalanabileceğini öngörüyor.

TBMM’nin 6 Ağustos 2027’ye kadar yeni bir düzenleme yapma imkanı bulunuyor. Bu süreçte, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili birimleri, çiftçilere ve noterlere yeni prosedürler hakkında eğitim materyalleri hazırlamayı planlıyor. Ayrıca, bölge mahkemelerinin kararlarını hızlı bir şekilde uygulamaya koyabilmesi için teknik altyapı güçlendirilmesi gündemde.

Kaynak / Ajans: Sesgazetesi