Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), yarın Antalya’da kapılarını açarak 20 Kasım tarihine kadar küresel iklim diplomasisinin en üst düzey buluşma noktası olmaya hazırlanıyor. Zirve öncesinde teknik çerçeveyi ve beklentileri değerlendiren COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Kıdemli Danışmanı ve UN-Habitat Siyasi İşler ve Üst Düzey İlişkiler Özel Danışmanı Christian Mensah, Antalya’daki oturumların odak noktasını küresel elektrifikasyon, sıfır atık ve döngüsel ekonomi başlıklarının oluşturacağını altını çizerek ifade etti.

Mensah, küresel iklim mücadelesinde asıl kritik eşiğin taahhüt aşamasından sahada somut sonuçlar doğuran uygulama yoğunluğuna geçmek olduğunu vurguladı. COP31 Başkanlığının 2035 yılına kadar küresel elektrifikasyon oranını yüzde 35 seviyesine çıkarma hedefini gündemin merkezine koyduğunu belirten Mensah; metan emisyonlarının azaltılması, kaynak verimliliği, iklime dirençli şehir altyapıları ve Türkiye’nin öncülük ettiği Sıfır Atık modelinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınacağını kayda geçirdi.

Küresel İklim Diplomasisinde Eylem Odaklı Yeni Dönem ve Elektrifikasyon Hedefleri

İklim diplomasisinin süreklilik arz eden bir süreç olduğuna dikkati çeken Christian Mensah, her COP buluşmasının kendisinden önceki zirvelerin elde ettiği birikim üzerine inşa edildiğini hatırlattı. COP28 sürecinde fosil yakıtlardan uzaklaşma iradesinin belirginleştiğini, COP30 ile birlikte ise doğrudan uygulamaya odaklanma safhasına geçildiğini dile getiren Mensah, Antalya’daki COP31 zirvesinin bu ivmeyi çok daha güçlü bir aciliyet duygusuyla devralması gerektiğinin altını çizdi.

Zirvenin en somut ve ölçülebilir hedeflerinden biri olarak öne çıkan elektrifikasyon hamlesi, enerji dönüşümünde temel kilometre taşı olarak konumlandırılıyor. Zirve Başkanlığı tarafından 2035 yılı için koyulan yüzde 35’lik küresel elektrifikasyon hedefinin yanı sıra, binalarda enerji verimliliğinin artırılması ve kentsel alanlarda düşük karbonlu teknolojilerin yaygınlaştırılması hedefleniyor. Küresel İklim Eylem Gündemi çerçevesinde yürütülen 500 girişim ve 120’den fazla Çözümleri Hızlandırma Planı’nın kâğıt üzerindeki taahhütlerden ibaret kalmaması gerektiği, mevcuttaki en büyük zorluğun finansmanın sahaya doğrudan ulaştırılması olduğu vurgulandı.

Mensah, iklim değişikliği, biyoçeşitlilik kaybı ve arazi bozulumu sorunlarının birbirinden bağımsız kompartımanlar halinde ele alınamayacağına işaret ederek, Üç Rio Sözleşmesi arasındaki sinerjilerin COP31 vasıtasıyla daha kapsayıcı politikalara dönüştürülmesi gerektiğini kaydetti. Çözümlerin sektörler ve coğrafyalar arasında hızlı bir biçimde çoğaltılmasının esas başarı kriteri olduğu belirtildi.

Kentleşme Baskısı, Kıyı Şehirleri ve İklime Dirençli Altyapı İhtiyacı

Hızlı ve plansız kentleşmenin dünya genelindeki şehirler, temel hizmetler ve altyapı sistemleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğu somut verilerle ortaya kondu. UN-Habitat Özel Danışmanı Mensah, özellikle yüksek nüfus yoğunluğuna sahip kıyı kentlerinin deniz seviyesinin yükselmesi, ani seller ve aşırı sıcak dalgaları gibi doğrudan iklim risklerine maruz kaldığını dile getirdi. Bu durumun, kentsel dirençlilik yatırımlarını kaçınılmaz kıldığı ifade edildi.

İklim krizinin etkilerini doğrudan tecrübe eden yerel toplulukların ve kırılgan grupların örgütlenme kapasitelerinin desteklenmesi gerektiğini söyleyen Mensah, yerel eylem planlamalarının doğrudan kent sakinleriyle birlikte kurgulanmasının şart olduğunu aktardı. Yapılı çevrenin sürdürülebilir ilkelerle yeniden tasarlanması gerektiği masaya yatırıldı. İnşaat ve yapı sektörünün malzeme verimliliği, binalarda döngüsellik, malzemelerin yeniden kullanımı ve yeşil altyapı çözümlerinde mevcut tempoyu hızlandırması gerektiği vurgulandı.

Şehirlerin planlama, inşa, işletme ve bakım süreçlerinin radikal bir dönüşümden geçmesi gerektiği altı çizilerek; doğa temelli çözümler ile entegre atık yönetim sistemlerinin kentsel alanları hem çevresel baskılardan koruyacağı hem de yaşam kalitesini artıracağı kayda geçti.

Sıfır Atık Modeli ve Türkiye’nin Uluslararası İklim Arenasındaki Rolü

Sıfır atık ve döngüsel ekonomi prensiplerinin, karmaşık iklim eylemlerini bireylerin ve yerel yönetimlerin günlük hayatına entegre eden pratik bir köprü işlevi gördüğü belirtildi. Gıda israfının önlenmesi, malzemelerin sanayi zincirinde tutularak yeniden kullanılması ve metan emisyonlarının kaynağında azaltılması gibi adımların; hükümetlerden hane halklarına kadar toplumun tüm katmanlarını iklim mücadelesine dahil ettiği anlatıldı.

Türkiye’nin Sıfır Atık Hareketi kapsamında edindiği kurumsal deneyimi uluslararası iklim masasına taşıma şansına sahip olduğu vurgulandı. Sıfır Atık Vakfı öncülüğünde yürütülen projelerin küresel işbirliklerine zemin hazırladığı kaydedildi. Bu kapsamda; kamuyu, özel sektörü ve sivil toplumu buluşturan Sıfır Atık İklim Eylemi için İstanbul Platformu’nun yanı sıra, yerel eylemi güçlendiren Sıfır Atık Mahalleleri Girişimi, küresel diyalog zemini sunan Sıfır Atık Forumu ve gıda kayıplarını hedef alan #OneBillion Challenge projesinin uluslararası iklim hedeflerine doğrudan katkı sağladığı belgelendi.

Antalya’da gerçekleşecek zirvenin sadece protokol görüşmelerinden ibaret bir takvim olarak değil, uluslararası finansman ve teknoloji transferinin sahaya yansıdığı somut bir milat olarak tarihe geçmesi bekleniyor.

Kaynak / Ajans: Aa