Türkiye’nin zeytin üretim merkezlerinden biri olan Aydın’da, 2026 yılı sezonunda elde edilen ürün bolluğu pazar tezgahlarında beklentilerin aksine ciddi bir kriz tablosunu beraberinde getirdi. Efeler ilçesindeki tarihi Salı Pazarı’nda sergilenen zeytinlerde arz fazlalığına karşın alım gücündeki düşüş, pazar piyasasında fiyatların sert şekilde gerilemesine neden oldu. Kent genelinde hem ürünü toplayan üretici hem de tezgah açan esnaf, yükselen girdi maliyetlerinin çok altında kalan satış rakamlarıyla karşı karşıya kaldı.
Gelişen süreçte, geçen sezon kilogramı 80 ile 90 lira bandında alıcı bulan zeytin çeşitleri, bu yıl tezgahlarda 25 ila 50 lira aralığına kadar geriledi. Rekoltedeki artışa rağmen tüketici talebinin bıçak gibi kesilmesi, pazarda ürünün birikmesine yol açtı. Salı Pazarı esnaflarından Zülfü Kurt, pazar yerinde yaşanan durgunluğu ve maliyet kıskacını somut verilerle paylaştı.
- Kritik Gelişme: Geçen sezon 80-90 TL olan zeytin fiyatları, bu yıl piyasadaki talepsizlik nedeniyle 25-50 TL bandına geriledi.
- Resmi Veri / Açıklama: Esnaf Zülfü Kurt, maliyetlerin kurtarılması için fiyatın en az 80-90 TL olması gerektiğini, iri zeytinlerin toptan fiyatının bile 35-40 TL’ye düştüğünü vurguladı.
- Süreç / Sonraki Adım: Tüketicilerin alım gücündeki düşüş nedeniyle ailelerin yıllık alımları 20 kg seviyesinden 5-10 kg’a gerilerken esnaf Bağ-Kur primlerini ödemekte zorlanıyor.
Efeler Salı Pazarı’nda Fiyat Dengesizliği ve Rekolte İkilemi
Efeler ilçesindeki Salı Pazarı’nda her hafta tezgah kuran zeytin satıcısı Zülfü Kurt, piyasada yaşanan fiyat dengesizliğinin esnafı imkansız bir denkleme hapsettiğini belirtti. Normal şartlar altında üretim ve nakliye maliyetlerinin karşılanabilmesi için zeytin kilogram fiyatının en az 80 ila 90 lira seviyesinde seyretmesi gerektiğinin altını çizen Kurt, mevcut tabloyu rakamlarla ortaya koydu.
Tezgahlardaki durumu değerlendiren Kurt, piyasada ‘eşek zeytini’ olarak bilinen iri taneli ürünlerin dahi toptan fiyatının 35 ile 40 lira civarında seyrettiğini dile getirdi. Mevcut fiyat yapısıyla kar etmenin imkansız olduğunu söyleyen deneyimli esnaf, fiyatların bu saatten sonra yukarı yönlü bir değişim göstermeyeceğini ve bu düşük seviyelerde sabit kalacağını öngördüklerini aktardı. Pazarda yaprak kımıldamadığını vurgulayan Kurt, vatandaşların pazar alanında dolaşmasına rağmen alışveriş yapmadan alandan ayrıldığını kaydetti.
Alım Gücündeki Gerileme Pazar Esnafını Bağ-Kur Ödemelerinde Zorluyor
Tüketicilerin yüksek enflasyon nedeniyle satın alma gücünün önemli ölçüde gerilediğini ifade eden zeytin esnafı Zülfü Kurt, ailelerin alım alışkanlıklarındaki değişimi dikkat çekici verilerle paylaştı. Geçen yıl kalabalık bir ailenin kışlık ihtiyaç için ortalama 20 kilogram zeytin satın aldığını belirten Kurt, bu miktarın günümüzde 10 kilograma, hatta bazı durumlarda 5 kilograma kadar düştüğünü kaydetti.
Sabah saat 10.00 olmasına rağmen pazar yerinde beklenen alışveriş hareketliliğinin oluşmadığını aktaran Kurt, esnafın günü kurtarmak adına mücadele verdiğini söyledi. Artan maliyetler ve düşen ciro nedeniyle ticari çarkı döndürmekte güçlük çektiklerini belirten Kurt, bir esnaf olarak aylık Bağ-Kur prim ödemelerini dahi büyük bir zorlukla karşılayabildiklerini ifade etti. Bu sezon zeytinin ne üreticinin ne de satıcının yüzünü güldürdüğünü vurgulayan pazar esnafı, mesailerini pazardan pazara artırarak ayakta kalmaya çalıştıklarını sözlerine ekledi.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Aydın kent genelinde ve Efeler ölçeğinde yaşanan bu tablo, tarımsal ekonomideki klasik ‘arz-talep paradoksu’ ile makroekonomik baskıların kesiştiği somut bir noktayı işaret ediyor. Bölgede ürünün bol olması rekolte açısından sevindirici bir veri olarak kayda geçse de, mazot, gübre ve işçilik gibi girdi maliyetlerinin tavan yaptığı bir dönemde tezgah fiyatlarının yarı yarıya düşmesi üretici zincirini kırma noktasına getirdi. Tüketicinin alım gücündeki daralma nedeniyle temel gıda harcamalarında kısıntıya gitmesi, Aydın’ın yerel pazar dinamiğini sarsarken, esnafın sosyal güvenlik (Bağ-Kur) yükümlülüklerini dahi karşılayamaz hale gelmesi durumun sosyo-ekonomik boyutunu derinleştiriyor.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Aydın pazarında zeytin fiyatları bu sezon ne kadar düştü?
Geçen sezon kilogramı 80-90 lira bandında satılan zeytin ürünleri, bu yıl pazardaki talepsizlik nedeniyle 25 ile 50 lira aralığına kadar geriledi.
Soru: Esnafa göre zeytinin maliyetini kurtarması gereken minimum fiyat nedir?
Pazar esnafı Zülfü Kurt, üretim, nakliye ve tezgah giderlerinin karşılanabilmesi için kilogram fiyatının en az 80-90 lira olması gerektiğini ifade etmektedir.
Soru: Tüketici alımlarında nasıl bir değişim gözlendi?
Geçtiğimiz yıllarda ortalama 20 kilogram zeytin alan ailelerin alım miktarı, yüksek enflasyon ve alım gücü kaybı nedeniyle 5 ila 10 kilogram seviyelerine kadar gerilemiş durumdadır.
Kaynak / Ajans: Aydinhedef
