Libya Temsilciler Meclisi (TM) Başkanı Salihin Abdunnebi, İtalya’nın Libya Başkonsolosu Filippo Colombo ve beraberindeki heyeti ülkenin doğusundaki Bingazi kentinde bulunan meclis karargahında kabul ettiği diplomatik temas kapsamında, Türkiye ile Libya arasında imzalanan Akdeniz deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatın hukuki ve siyasi meşruiyetini net bir dille vurguladı. Abdunnebi, söz konusu mutabakatın Libya’nın egemenlik hakları çerçevesinde Temsilciler Meclisi tarafından resmen kabul edilip onaylandığını belirterek kararın arkasındaki milli iradeye işaret etti.
Görüşmede mutabakatın bölgesel dengeler açısından taşıdığı anlama değinen TM Başkanı Abdunnebi, kararın Libya Devleti’nin kendi ulusal çıkarlarını koruma yetkisi dahilinde alındığını kaydetti. Anlaşmanın Doğu Akdeniz’e kıyıdaş diğer ülkelerin kazanımlarına veya haklarına zarar vermediğinin altını çizen Abdunnebi, Libyalı tarafların bu stratejik hususta tam bir görüş birliği ve birlik içerisinde hareket ettiğini sahaya yansıyan somut adımlarla dile getirdi.
- Kritik Gelişme: TM Başkanı Abdunnebi, Türkiye ile deniz yetki mutabakatının Libya’nın egemenlik kararı olduğunu ve üçüncü ülkelerin çıkarlarına zarar vermediğini ilan etti.
- Resmi Veri / Açıklama: Temsilciler Meclisi, 20 Ekim’de aldığı kararla 2019 mutabakatını oy birliğiyle onaylarken, 2020 yılındaki ret ve ilişki kesme kararlarını tamamen iptal etti.
- Süreç / Sonraki Adım: İtalyan diplomasisiyle Bingazi’de yapılan görüşmede ekonomik işbirliği ve İtalyan şirketlerinin Libya’nın yeniden imarındaki rolü masaya yatırıldı.
Doğu Akdeniz’de Egemenlik Kararı ve İtalyan Heyetiyle Görüşme
Bingazi’deki meclis merkezinde gerçekleşen kabulde, diplomatik ilişkilerin yanı sıra bölgesel güvenlik ve ekonomik başlıklar kapsamlı şekilde değerlendirildi. İtalya Başkonsolosu Filippo Colombo, 6 Ekim tarihinde yapılan Meclis Başkanlık Divanı seçimlerinde göreve gelen Meclis Başkanı Salihin Abdunnebi’yi tebrik ederek başarı temennilerini iletti. Kabulde, iki ülke arasındaki tarihi bağlar ile karşılıklı çıkar ilişkileri temeline dayanan ekonomik ortaklık projeleri ele alındı.
İtalyan şirketlerinin Libya’nın altyapı ve kentsel dönüşüm süreçlerine, bir başka ifadeyle ülkenin yeniden imar hamlesine verebileceği katkılar detaylandırıldı. Aynı zamanda Libya ve İtalya parlamentoları arasındaki doğrudan temasların güçlendirilmesi ve yasama organları düzeyindeki diyaloğun artırılması yönündeki kararlılık karşılıklı olarak kayda geçirildi.
Siyasi Sürecin Evrilmesi ve Mutabakatın Hukuki Geçmişi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile dönemin Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti Başbakanı Fayiz es-Serrac tarafından 27 Kasım 2019 tarihinde imzalanan ve 7 Aralık 2019’da yürürlüğe giren deniz yetki alanları sınırlandırma mutabakatı, bölge diplomasisinde dönüm noktası olmuştu. Süreç içerisinde yaşanan siyasi gelgitlerin ardından Libya Temsilciler Meclisi, 20 Ekim tarihinde gerçekleştirdiği oturumda tarihi bir karara imza atarak söz konusu mutabakatı oy birliğiyle kabul etmişti.
Temsilciler Meclisi bu hamlesiyle yetinmeyerek, 2020 yılında mutabakatın onaylanmasını reddeden 1 sayılı kararını ve Türkiye ile siyasi ilişkilerin kesilmesini öngören 6 sayılı kararını da oy birliğiyle yürürlükten kaldırmıştı. Söz konusu hukuki adımlar; Libya Ulusal Birlik Hükümeti, ülkenin doğusunda Meclis tarafından görevlendirilen hükümet ve Libya Devlet Yüksek Konseyi gibi farklı aktörler tarafından da olumlu karşılanarak ülkede nadir görülen bir siyasi mutabakat zemini oluşturmuştu.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Doğu Akdeniz jeopolitiğinde Libya Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile varılan deniz yetki alanları mutabakatını onaylaması ve 2020 kısıtlamalarını kaldırması, Bingazi ve Trablus hattındaki geleneksel ayrışmanın milli çıkar zemininde aşıldığını belgelemektedir. TM Başkanı Abdunnebi’nin bu açıklamayı İtalyan diplomatik misyonunun huzurunda yapması ise Batı dünyasına ve Akdeniz’e kıyıdaş aktörlere verilmiş net bir diplomatik mesaj niteliğindedir. Ankara ile Trablus arasında 2019’da atılan hukuki imzanın, bugün doğudaki aktörlerce de sahiplenilerek meşruiyet kazanması; Türkiye’nin Akdeniz’deki kıta sahanlığı tezlerini hukuken pekiştirirken, Libya’nın yeniden imarı sürecinde Batılı devletler ile Türkiye arasındaki dengeli yapıyı koruma arzusunu somut verilerle işaret etmektedir.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Libya Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile deniz mutabakatı konusundaki nihai kararı nedir?
Libya Temsilciler Meclisi, 20 Ekim’de oy birliğiyle 2019 tarihli deniz yetki alanları mutabakatını onaylamış ve 2020 yılında alınan ret ile ilişki kesme kararlarını tamamen iptal etmiştir.
Soru: Mutabakatın üçüncü ülkelere etkisi hakkında ne açıklandı?
TM Başkanı Salihin Abdunnebi, anlaşmanın Libya’nın egemenlik hakkı olduğunu ve Akdeniz’deki diğer ülkelerin çıkarlarına veya haklarına hiçbir şekilde zarar vermediğini vurgulamıştır.
Soru: Bingazi’deki görüşmede Türkiye dışındaki hangi konular ele alındı?
İtalya Başkonsolosu Colombo ile yapılan görüşmede İtalyan şirketlerinin Libya’nın yeniden imarına katılımı, ekonomik işbirliği ve iki ülke parlamentoları arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi masaya yatırılmıştır.
Kaynak / Ajans: Aa
