Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ülke genelinde 17 Ekim Cumartesi günü düzenlenen ve ağır tahribata yol açan sarı yelekliler gösterilerinin ardından başkent Paris’teki Elysee Sarayı’ndan ulusa seslendi. Macron, sokakları yangın yerine çeviren kontrolsüz şiddet eylemlerinin ardından kamu düzenini tesis etmek amacıyla valilerin gerekli gördükleri takdirde bazı gösterileri yasaklama kararı alabileceklerini duyurdu.
Ülke genelinde hayat pahalılığı ve yüksek akaryakıt fiyatlarını protesto etmek amacıyla sokaklara dökülen kitlelerin arasına aşırı solcu marjinal gruplar ile suç unsurlarının karıştığını belirten Fransa lideri, devlet binalarının ateşe verildiği, esnafın yağmalandığı ve yaklaşık bin güvenlik görevlisinin yaralandığı olayların cumhuriyet ilkelerine doğrudan saldırı teşkil ettiğini vurguladı.
- Kritik Gelişme: Fransa Cumhurbaşkanı Macron, kamu güvenliğini korumak adına il valiliklerinin gösteri yasaklama yetkisini devreye sokabileceğini ilan etti.
- Resmi Veri / Açıklama: 17 Ekim Cumartesi günkü olaylarda yaklaşık 2 bin 400 kişi gözaltına alındı, aralarında polis, jandarma ve itfaiyecilerin olduğu yaklaşık 1000 personel yaralandı.
- Süreç / Sonraki Adım: Başbakan Sebastien Lecornu mağdur esnaf için kriz masası toplayacak, Adalet Bakanlığı savcılıklara yağmacılara karşı en sert cezai tedbirleri uygulama talimatı verdi.
Sokaklarda Ağır Bilanço: Kamu Binaları Hedef Alındı
Fransa’da öğrencilerin de katılımıyla genişleyen gösteriler, 17 Ekim Cumartesi günü başkent Paris başta olmak üzere çok sayıda kente yayıldı. Eylemler sırasında yaşanan şiddet hadiseleri neticesinde resmi kayıtlara geçen tahribat tablosu vahameti gözler önüne serdi. Paris’te eylemler sırasında fenalaşan bir gösterici yaşamını yitirirken, Saint-Etienne kentinde meydana gelen patlamada bir eylemcinin eli koptu. Olaylar sırasında emniyet birimlerinin müdahalesi sonucu yaklaşık 2 bin 400 kişi gözaltına alınırken, arbede ve müdahalelerde yaklaşık bin polis, jandarma eri ve itfaiyeci yaralanarak tedavi altına alındı.
Kamu kurumlarına yönelik saldırıların boyutuna temas eden Cumhurbaşkanı Macron, Limoges Belediye Binası ile Lyon kentindeki turizm ofisinin ateşe verilmesini, Marsilya’da göstericilerin belediye binasına zorla girmesini ve Bordo kentinde doğrudan valinin konutunun hedef alınmasını sert ifadelerle eleştirdi. Sokakların tahrip edilmesinin hiçbir meşru gerekçeyle savunulamayacağını belirten Macron, ‘Nasıl bu raddeye gelebilirler? Hiçbir şey bunu haklı çıkaramaz, hiçbir şey bunu açıklayamaz ve hiçbir şey bunu affettiremez’ değerlendirmesinde bulundu.
Yargı Devrede: Zararlar Yağmacılardan Tazmin Edilecek
Hükümetin gösterilerde mülkiyet hakkı çiğnenen ve iş yerleri tahrip edilen esnafı koruma kararlılığı taşıdığını kaydeden Macron, sokaklardaki birçok dükkanın yağmalandığını, bazı işletme sahiplerinin mallarını korumak için nöbet tutmak zorunda kaldığını hatırlattı. Fransa lideri, Başbakan Sebastien Lecornu’nun esnafa yönelik acil destek paketlerini ele almak üzere bir kriz toplantısı yöneteceğini ve devletin mağdurları yalnız bırakmayacağını ilan etti.
Hukuki süreçlerin gecikmeksizin işletileceğinin altını çizen Macron, Adalet Bakanı Gerald Darmanin’in cumhuriyet savcılarına yönelik net ve katı talimatlar verdiğini bildirdi. Kamu malına ve özel mülke zarar verenlerin en ağır yaptırımlarla karşılaşacağını aktaran Cumhurbaşkanı, ‘Yıkanlar bunun maliyetini ödemeli. Yağmalayanlar zararı tazmin etmeli. Cumhuriyeti devirmeye çalışanlar bunun hesabını vermeli’ ifadelerini kullandı. Macron, kolluk kuvvetlerinin benzeri görülmemiş bir direniş göstererek görevlerini fedakarca yerine getirdiğini belirtti.
Ekonomik Kaygılar, Petrol Krizi ve Yaklaşan Sandık
Cumhurbaşkanı Macron, sokakları terörize eden marjinal gruplar ile hayat pahalılığı nedeniyle barışçıl taleplerle sokağa çıkan kitleler arasında ayrım yapılması zorunluluğuna işaret etti. Özellikle akaryakıt fiyatlarındaki artıştan ve geçim sıkıntısından şikayet eden yurttaşların ve öğrencilerin sesini duyduklarını ifade eden Macron, mevcut ekonomik dar boğazın arkasında yatan jeopolitik krizi masaya yatırdı.
Akaryakıt ve enerji fiyatlarındaki tırmanışın kaynağını ABD-İsrail ekseninin İran’a yönelik askeri hamleleriyle patlak veren bölgesel çatışmalarda gördüğünü savunan Fransa Cumhurbaşkanı, hükümetin ulusal petrol tedarikini güvence altına alabilmek adına acil stratejik adımlar attığını duyurdu. Macron, toplumsal öfkenin temelindeki iktisadi nedenleri çözmek için hükümetin reform kapasitesini seferber edeceğini ancak cumhuriyet düzeninden taviz verilmeyeceğini yineledi. Ülkenin planlanan takvim doğrultusunda 6 ay içinde cumhurbaşkanlığı seçimine gideceğini hatırlatan Macron, meşru zeminlerde diyalog çağrısı yaptı.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Elysee Sarayı’ndan yapılan ulusa sesleniş hamlesi, Fransa’da sokak hareketlerinin ulaştığı radikal boyutun yürütme organını olağanüstü güvenlik tedbirlerine mecbur bıraktığını belgeliyor. Cumhurbaşkanı Macron’un doğrudan valiliklere işaret ederek gösteri yasaklarını masaya getirmesi, devlet mekanizmasının kamu düzenini yeniden tesis etmede mülki amirlerin inisiyatifini en üst seviyeye çekeceğini gösteriyor. Ancak lise ve üniversite gençliğinin sarı yelekliler dalgasına eklemlenmesi ve 6 ay sonra yapılacak kritik cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde bu denli sert kutuplaşmaların yaşanması, Başbakan Lecornu kabinesinin yalnızca asayiş tedbirleriyle değil, artan enerji enflasyonu ve hayat pahalılığına karşı atacağı somut ekonomik hamlelerle de sınav vereceğine işaret ediyor.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Fransa genelindeki son gösterilerde resmi bilanço nedir?
17 Ekim Cumartesi günü yaşanan şiddet olaylarında yaklaşık 2 bin 400 kişi gözaltına alınmış, yaklaşık bin güvenlik görevlisi ve itfaiyeci yaralanmıştır. Paris’te fenalaşan bir gösterici hayatını kaybetmiş, Saint-Etienne’de ise bir eylemcinin eli kopmuştur.
Soru: Valiliklere tanınan gösteri yasağı yetkisi ne anlama geliyor?
Cumhurbaşkanı Macron’un talimatı doğrultusunda il valileri, kamu düzenini, can ve mal emniyetini tehdit eden riskli toplanmaları ve yürüyüşleri doğrudan idari kararlarla yasaklama salahiyetine sahip olacaktır.
Soru: Fransız hükümetinin kriz sürecindeki bir sonraki adımı ne olacak?
Başbakan Sebastien Lecornu başkanlığında esnafa destek odaklı kriz toplantısı yapılacak, ardından siyasi partiler, sendikalar ve öğrenci temsilcileriyle kamu düzeni stratejisi masaya yatırılacaktır.
Kaynak / Ajans: Aa
