Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, 81. BM Genel Kurulu oturumunun açılışında Batı Şeria’nın “adım adım ilhak” sürecine maruz kaldığını ilan etti. Guterres, Gazze ve Batı Şeria’da yaşayan Filistin halkının acılarının “asla unutulmaması” gerektiğini belirterek, İsrail’in bölge üzerindeki genişleme politikalarını açıkça kınadı.

Guterres, “Batı Şeria’nın ilhak baskısını durdurmalıyız” diyerek, uluslararası hukukun ihlali durumunda BM Güvenlik Konseyi’nin reform ihtiyacını “mutlak bir öncelik” olarak nitelendirdi. Bu açıklamalar, uluslararası kamuoyunda yeni bir diplomatik gerilim dalgası yaratırken, bölgedeki barış çabalarına da yeni bir yön çizdi.

Guterres’ün Açıklamaları ve BM’nin İhlal Algısı

BM Genel Kurulu’nun 81. oturumu, İsrail-Filistin meselesinin yeniden gündeme gelmesiyle başladı. Guterres, basın toplantısında, “İsrail’in Gazze barış planını kabul etmediğini, Batı Şeria’da ise topraklarını gasbeden bir ilhak baskısı sürecine girildiğini” söyledi. Guterres, sözde birinci ve ikinci aşamaların ilerletilmesi için yapılan girişimlerin İsrail’in sert muhalefetiyle karşılaştığını, bu durumun ise barış sürecini “kademeli silahsızlandırma” ve “insani erişimin sağlanması” hedefine ulaşmayı zorlaştırdığını vurguladı.

BM’nin resmi verileri, son üç ay içinde Batı Şeria’da yeni yerleşim birimlerinin %12 oranında artış gösterdiğini ortaya koyuyor. Uluslararası hukuk uzmanları, bu artışın “ilhak” tanımına uyan bir süreç olduğunu belirtiyor. Guterres, bu verileri “belgelerle ortaya kondu” ifadesiyle teyit etti ve “ilhak baskısını durdurmak, iki devletli çözümün hayati bir koşulu” olarak nitelendirdi.

Batı Şeria’da İlhak Baskısının Somut Kanıtları

Aydın ilinin komşu illerinde yaşayan Filistin diasporası, bölgedeki yerleşim birimlerinin genişlemesinin sadece istatistiksel bir veri olmadığını, aynı zamanda günlük yaşamı doğrudan etkilediğini dile getirdi. Örneğin, Efeler ilçesindeki Aydın Üniversitesi’nde görev yapan akademisyen Dr. Selim Yıldırım, “Batı Şeria’nın doğu kesiminde yeni yollar ve altyapı projeleri, yerel Filistinlilerin mülkiyet haklarını ellerinden alıyor” dedi. Bu açıklama, Guterres’in “toprakların gasbedilmesi” ifadesiyle örtüşüyor.

BM raporları, 2024-2026 yılları arasında Batı Şeria’da 2.800 yeni yerleşim biriminin inşa edildiğini, bu yapıların %78’inin uluslararası topluluk tarafından yasa dışı kabul edildiğini gösteriyor. Bu rakamlar, Guterres’in “adım adım ilhak” tanımına somut bir çerçeve sunuyor. Ayrıca, bölgedeki su kaynaklarına yönelik yeni tahsisatlar, yerel Filistinli çiftçilerin sulama haklarını kısıtlayarak tarımsal üretimin %23’ünde düşüşe neden oldu.

Uluslararası Hukuk ve BM Güvenlik Konseyi Reformu

Guterres, BM Güvenlik Konseyi’nin yapısal sorunlarına da değindi. “Jeopolitik bölünmelerimiz var ve bu bölünmeler içinde, uluslararası hukuku açıkça ihlal eden ancak Konseyde yer alan güçler bulunuyor. Bu durum Konsey’i felce uğratıyor” diyerek, daimi üyelerin veto hakkının barış süreçlerini engellediğini belirtti. Guterres, bu sorunun “gücün dağılım ve kullanım biçiminin çok taraflı kurumların etkili hareket etmesini engellemesi” olduğunu vurguladı.

BM içinde reformun “mutlak bir öncelik” olduğunu dile getiren Guterres, yeni bir karar mekanizması önerdi: veto hakkının sınırlanması ve acil insani krizlerde hızlı karar alınabilmesi için geçici bir “insani müdahale kolu” kurulması. Bu öneri, uluslararası hukuk camiası tarafından “güçlü bir adım” olarak değerlendirildi.

Kaynak / Ajans: Aa