Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de mevkidaşı Ceyhun Bayramov ile düzenlediği ortak basın toplantısında bölgesel çatışmalar, küresel enerji güvenliği ve Güney Kafkasya’daki barış süreçlerine dair kritik mesajlar verdi. Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu’nun Bakü’yü kurtarmasının 108. yıl dönümünde gerçekleşen temasta Bakan Fidan, Ortadoğu’da yükselen askeri tansiyona işaret ederek Hürmüz Boğazı’nda savaş öncesi statükoya vakit kaybetmeksizin dönülmesi gerektiğini belirtti.
Görüşmede Kafkasya’daki stratejik ulaştırma projelerinden Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Karadeniz’e yansımalarına kadar geniş bir dosya masaya yatırıldı. Bakan Fidan, 4,5 yılı geride bırakan Rusya-Ukrayna çatışmasının yıpratma savaşından yok etme savaşına evrildiğini kaydederken, Karadeniz’de sivil gemilere yönelik artan saldırılarda Türk ve Azerbaycanlı denizcilerin hayatını kaybetmesinin kabul edilemez olduğunu dile getirdi.
- Kritik Gelişme: Bakan Fidan, Hürmüz Boğazı’nda güvenli, kesintisiz ve serbest geçişler için savaş öncesi statükoya acilen dönülmesi gerektiğini vurguladı.
- Resmi Veri / Açıklama: Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Demir Yolu Hattı inşasının devam ettiğini bildiren Fidan, hattın 2029 yılı sonunda tamamlanmasıyla kesintisiz lojistik akışın başlayacağını duyurdu.
- Süreç / Sonraki Adım: Türk Devletleri Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi 29 Ekim’de, 13. Liderler Zirvesi ise 30 Ekim’de Ankara’da toplanacak.
Hürmüz Boğazı’nda Statüko ve İran Krizinde Diploması Masası
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından kabul edilen ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın mesajlarını ileten Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Bakü’deki temaslarında komşu ülke İran ve çevresinde yaşanan askeri hareketliliği etraflıca tahlil etti. İran’ın güvenliği, istikrarı ve refahının doğrudan Türkiye ve Azerbaycan’ı etkilediğini ifade eden Fidan, taraflar arasında tırmanan karşılıklı saldırıların diplomatik çözüm çabalarına ağır darbe vurduğunu söyledi.
Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji ve deniz ticareti açısından taşıdığı stratejik öneme değinen Fidan, seyrüsefer serbestisinin korunması adına kriz öncesi koşullara hemen dönülmesini istedi. Türkiye’nin gerilimin düşürülmesi ve bölgesel barışın yeniden tesisi gayesiyle ilgili tüm taraflarla temaslarını aralıksız sürdürdüğünü kaydeden Bakan Fidan, diplomatik kanalların açık tutulmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.
Karadeniz’de Sivil Gemilere Saldırılar ve 2029 Zengezur Vizyonu
Rusya-Ukrayna Savaşı’nın 4,5 yıllık seyrini ve Karadeniz havzasındaki etkilerini değerlendiren Dışişleri Bakanı Fidan, çatışmaların boyut değiştirdiğine parmak bastı. Savaşın son bir yılda altyapı, üstyapı ve ticari mekanları kasten hedef alan bir noktaya ulaştığını bildiren Fidan, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin titizlikle uygulanmasıyla sağlanan dengelerin son dönemde Karadeniz’deki sivil gemi saldırılarıyla sarsıldığını vurguladı. Saldırılarda hayatını kaybeden Türk ve Azerbaycan vatandaşı denizcilere rahmet dileyen Fidan, sivil seyrüsefer emniyetinin ihlal edilmesine karşı gerekli siyasi uyarıların iletildiğini aktardı.
Savaşı durdurmak adına Türkiye’nin krizin ilk gününden bu yana arabuluculuk rolünü üstlendiğini hatırlatan Fidan, enerji tesislerinin hedef alınmaması yönünde bir moratoryum sağlanması amacıyla Birleşmiş Milletler ve uluslararası aktörlerle görüşmelerin yürütüldüğünü ifade etti. Diplomatik çözüm arayışlarında tarafların pozisyonlarını uyumlulaştıracak uzlaşı formülleri üzerinde durulduğunu belirtti.
Bölgesel ulaştırma ve bağlantısallık projelerine de değinen Fidan, Orta Koridor’un kilit halkası olan Zengezur Koridoru ve onu tamamlayan Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Demir Yolu Hattı’ndaki son durumu paylaştı. İnşaat çalışmalarının takvime uygun devam ettiğini kaydeden Fidan, 2029 yılı sonu itibarıyla demir yolunun hizmete girmesiyle Azerbaycan’dan kalkan bir trenin kesintisiz biçimde Türkiye’ye ulaşacağını duyurdu.
Türk Dünyasında Stratejik Takvim: Ankara Zirvesi
Güney Kafkasya’da Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki nihai barış görüşmelerini yakından ve memnuniyetle takip ettiklerini aktaran Dışişleri Bakanı Fidan, Karabağ’ın işgalden kurtarılmasının ardından bölgenin çatışmalarla değil; ticaret, kalkınma, enerji ve ulaştırma hatlarıyla anılması gerektiğini dile getirdi. İki ülke arasında imzalanacak kalıcı barış anlaşmasının tüm coğrafyaya refah getireceğinin altı çizildi.
Türk dünyasının entegrasyonu ve ortak gelecek vizyonu doğrultusunda önümüzdeki dönemin yoğun bir diplomasi trafiğine sahne olacağını açıklayan Fidan, 29 Ekim’de Türk Devletleri Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi toplantısının, 30 Ekim’de ise Teşkilatın 13. Zirvesi’nin liderlerin katılımıyla Ankara’da düzenleneceğini ilan etti.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Bakan Hakan Fidan’ın Bakü ziyareti, yalnızca iki kardeş ülke arasındaki rutin bir diplomasi teması olmanın ötesinde, Avrasya coğrafyasını kuşatan iki büyük kriz aksının tam ortasında gerçekleşmiştir. Kuzeyde Karadeniz’i sivil denizcilerin hayatını kaybettiği bir çatışma sahasına dönüştüren Rusya-Ukrayna savaşı; güneyde ise Hürmüz Boğazı’nı ve küresel petrol arzını tehdit eden Ortadoğu gerilimi bulunuyor. Ankara, Montrö ilkesinden taviz vermeksizin Karadeniz’de seyrüsefer emniyetini yeniden kurmaya çalışırken, aynı zamanda Hürmüz Boğazı’ndaki askeri tırmanmanın küresel ekonomide yaratacağı tahribatın önüne geçmek için mekik diplomasisi yürütüyor. Bakü’den verilen mesajlar, Zengezur Koridoru ve 2029 demir yolu hedefiyle birleştiğinde; Türkiye ve Azerbaycan’ın Doğu-Batı ticaret koridorunun güvenliğini sağlamak adına bölgesel barış mimarisinde ne denli kritik bir rol üstlendiğini belgeler niteliktedir.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Bakan Fidan’ın Hürmüz Boğazı ve İran ile ilgili mesajlarının temel odak noktası nedir?
Bakan Fidan, Hürmüz Boğazı’nda güvenli, serbest ve kesintisiz geçişlerin sağlanabilmesi için savaş öncesi statükoya acilen dönülmesi gerektiğini vurgulamıştır. İran’ın istikrarının bölgeyi doğrudan etkilediğini belirten Fidan, taraflar arasındaki tırmanışın derhal son bulması ve diplomatik kanalların işletilmesi çağrısında bulunmuştur.
Soru: Kars-Dilucu Demir Yolu projesi ne zaman tamamlanacak ve nasıl bir stratejik öneme sahip?
Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Demir Yolu Hattı inşaatının 2029 yılının sonuna doğru tamamlanması planlanmaktadır. Bu hat sayesinde Azerbaycan’dan hareket eden bir tren kesintisiz olarak Türkiye’ye ve ardından Avrupa’ya ulaşabilecek, böylece Orta Koridor ve Zengezur bağlantısı lojistik açıdan güçlenecektir.
Soru: Ankara’da gerçekleştirilecek Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) zirvesinin tarihleri ne zamandır?
TDT Dışişleri Bakanları Konseyi toplantısı 29 Ekim’de, Teşkilatın 13. Zirvesi ise liderlerin katılımıyla 30 Ekim tarihinde Ankara’da gerçekleştirilecektir.
Kaynak / Ajans: Aa
