Türkiye’nin 2027-2029 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program (OVP) ekonomi vizyonu doğrultusunda, tarımsal üretim süreçlerinde maliyet yükünü doğrudan hafifletecek ve gıda fiyatlarındaki dalgalanmaları kontrol altına alacak devrim niteliğindeki yapısal adımlar ilan edildi. Ekonomi yönetimi tarafından belirlenen makro hedefler çerçevesinde, gıda arz güvenliğinin tahkim edilmesi, üretimde verimlilik ile katma değerin yükseltilmesi ve tüketicinin kaliteli gıdaya makul fiyatlarla erişiminin güvenceye alınması temel ekonomi politikası olarak kayda geçti.

Uygulamaya konulan yeni strateji seti kapsamında, dış ticaret araçları ile tarımsal destekleme mekanizmaları tek bir bütüncül çerçevede yürütülecek. Tarımsal girdilerdeki dışa bağımlılığı ve maliyet baskılarını en aza indirmeyi amaçlayan bu yapısal dönüşüm süreciyle, gıda harcamalarının hanehalkı bütçesi üzerindeki yükü hafifletilecek; özellikle sabit ve düşük gelirli kesimlerin refah seviyesinin korunması hedeflenecek.

Maliyet Baskısını Azaltacak Yapısal Dönüşüm ve Fiyat İstikrarı

OVP belgesinden derlenen stratejik verilere göre, son dönemde küresel ve yerel dinamiklerle değişim gösteren gıda fiyatlarının enflasyon hedefleriyle tam uyumlu bir kulvara sokulması için çok boyutlu bir mekanizma işletilecek. Fiyat istikrarına katkının güçlendirilmesi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumlar tam eş güdüm içinde hareket edecek. Piyasa dengesini bozabilecek olası riskler karşısında maliye ve dış ticaret politikaları etkin bir kaldıraç olarak kullanılmaya devam edecek.

Gıda piyasasında arz-talep dengesini korumak adına ‘erken uyarı sistemi’ yaklaşımı hayata geçiriliyor. Bu kapsamda, gıda ve tarımsal ürünlerdeki kısa ve uzun dönemli arz-talep dengeleri, ihracat ve ithalat senaryoları ile dağıtım zincirindeki tüm aşamalar anlık ve veri odaklı takibe alınacak. Dağıtım kanallarındaki aksamalar ve fiyatlama davranışları önceden tespit edilerek piyasa bozucu etkilerin önüne geçilecek.

Üretim Planlaması, Yerli Girdi Kapasitesi ve Tarım Envanteri

Gıda arz güvenliğinin sürdürülebilir kılınması hedefiyle stratejik tarım ürünlerinin ekim ve üretim süreçleri sıkı bir planlamaya tabi tutulacak. Üretim planlaması yapılırken bölgelerin su kısıtı, toprak yapısı, bölgesel üretim potansiyeli ve ulusal yeterlilik düzeyleri doğrudan belirleyici kstaslar olarak uygulanacak. Böylece kontrolsüz ekimin ve arz fazlası ya da eksikliğinden kaynaklanan fiyat dalgalanmalarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Tarımsal dayanıklılığın temel şartı olan girdilerde dışa bağımlılığı kırmak amacıyla yerli üretim hamlesi başlatılıyor. Gübre, bitki koruma ürünleri, aşı ve benzeri temel tarımsal girdilerde yerli üretim kapasitesi niteliksel ve niceliksel olarak artırılacak. Sürecin bilimsel altyapısını güçlendirmek adına Genel Tarım Sayımı sonuçları temel alınarak ulusal tarım envanteri baştan sona güncellenecek. Tarımsal AR-GE ekosistemi desteklenerek yerli genetik kaynakların korunması, ıslahı, iklim değişikliğine dayanıklı ve yüksek verimli bitki çeşitleri ile hayvan genetik materyallerinin geliştirilmesi teşvik edilecek.

Organize Tarım Bölgeleri, Jeotermal Enerji ve Teknoloji Hamlesi

Tarımsal üretimde verimliliğin ve uluslararası rekabet gücünün artırılması amacıyla üretim, işleme ve lojistik altyapısının entegre planlandığı Organize Tarım Bölgeleri (OTB) ülke genelinde yaygınlaştırılacak. Bu sanayi ve tarım karması bölgelerde, özellikle jeotermal kaynaklar ve yenilenebilir enerji altyapısı maksimum etkinlikle kullanılacak. Böylece ısıtma ve enerji maliyetleri düşürülerek dört mevsim kesintisiz ve yüksek verimli üretim imkanı sağlanacak.

Tarıma dayalı sanayinin ham madde ihtiyacını öngörülebilir ve sürdürülebilir kılmak adına sözleşmeli üretim modelleri yaygınlaştırılacak. Üretici ile sanayici arasındaki bağlar hukuki ve finansal güvenceye kavuşturulacak. Eş zamanlı olarak dijitalleşme, yapay zeka ve hassas tarım teknolojileri sahaya indirilecek. Tarlaların uzaktan izlenmesi, rekolte ve verim tahmini ile hastalık ve zararlıların henüz yayılmadan tespiti için karar destek ve izleme sistemleri devreye sokulacak.

İklim Değişikliğine Uyum ve Düşük Karbonlu Tarım Modeli

Küresel iklim krizinin tarımsal üretim üzerindeki olumsuz etkilerini minimize etmek amacıyla onarıcı ve düşük karbonlu üretim modellerine geçiş hızlandırılacak. Doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı azaltmak hedefiyle toprak sağlığı korunacak, su kullanımında yüksek etkinlik sağlayacak modern sulama ve üretim yöntemleri desteklenecek. Karbon tutumunu artıran çevre dostu uygulamalar teşvik edilerek Türk tarımının yeşil dönüşüm süreci tamamlanacak.

Kaynak / Ajans: Trthaber