Srebrenitsa Soykırımı’nın baş sorumlusu ve azmettiricisi olarak insanlığa karşı işlediği suçlardan ötürü müebbet hapis cezasına çarptırılan eski Sırp general Ratko Mladic, cezasını çektiği Hollanda’nın Lahey kentindeki cezaevinde hayatını kaybetmesinin ardından Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da düzenlenen resmi törenle toprağa verildi. 84 yaşında ölen savaş suçlusunun cenazesinin devlet protokolü ve askeri tören eşliğinde defnedilmesi, Balkan coğrafyasında savaşın açtığı yaraların henüz kapanmadığını gösterirken, bölge ülkeleri arasında yeni bir diplomatik gerilimin fitilini ateşledi.

Lahey’deki hücresinde son dönemde ciddi sağlık sorunları yaşayan ve 27 Ağustos tarihinde ölen Mladic’in naaşı, Sırbistan’a getirilerek 5 Eylül tarihinde dini ve resmi törenlerle uğurlandı. Başkent Belgrad’daki Aziz Luka Kilisesi’nde düzenlenen törene binlerce Sırp milliyetçisinin yanı sıra Sırbistan hükümetinin üst düzey temsilcileri ile Bosna Hersek’teki Sırp entitesi Sırp Cumhuriyeti’nden (RS) üst düzey yetkililer katıldı. Resmi üniformalı askerlerin eşlik ettiği cenaze korteji, Srebrenitsa kurbanlarının yakınları başta olmak üzere Bosna Hersek makamlarının sert protestoları altında Topcider Mezarlığı’na ulaştı.

Belgrad’da Resmi Geçit ve Siyasi Katılımın Boyutu

Ratko Mladic için düzenlenen cenaze merasimi, sadece bir defin işlemi olmanın ötesine geçerek Sırp milliyetçiliğinin gövde gösterisine dönüştü. 5 Eylül sabahı Belgrad’daki Aziz Luka Kilisesi’nde başlayan dini törende, binlerce kişi savaş suçlusunun tabutu başında saygı duruşunda bulundu. Törene katılan siyasi figürlerin profili, organizasyonun devlet nezdindeki karşılığını da gözler önüne serdi. Sırbistan hükümetinin kabine üyelerinin yanı sıra Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyinin Sırp üyesi Zeljka Cvijanovic ve Bosna Hersek’in Sırp entitesi Sırp Cumhuriyeti’nden (RS) çok sayıda üst düzey yetkili törendeki yerini aldı.

Sürecin diplomatik hassasiyetini gözeten Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ise daha önce planlanmış farklı bir programını gerekçe göstererek törene katılmadı. Kilisedeki törenin tamamlanmasının ardından Mladic’in naaşı, Sırbistan Silahlı Kuvvetleri’ne mensup resmi üniformalı askerler tarafından omuzlanarak cenaze arabasına yerleştirildi. Binlerce kişinin katıldığı kortej eşliğinde Topcider Mezarlığı’na taşınan cenaze, burada toplanan kalabalığın attığı sloganlar ve milliyetçi tezahüratlar eşliğinde toprağa verildi. Srebrenitsa’da 8 bin 372 Boşnak sivilin katledilmesinden sorumlu tutulan bir ismin askeri törenle gömülmesi, Balkanlar’da adaletin tecelli etmediği yönündeki eleştirileri yeniden alevlendirdi.

Balkanlar’da Diplomatik Deprem ve Yayın Sansürü

Mladic’in Belgrad sokaklarında resmi törenle ve askeri onur eşliğinde uğurlanması, Saraybosna başta olmak üzere bölge başkentlerinde infiale yol açtı. Bosna Hersek hükümet yetkilileri ve Balkan ülkelerinin temsilcileri, bir soykırım failinin devlet töreniyle onurlandırılmasının uzlaşı çabalarına ağır bir darbe vurduğunun altını çizdi. Resmi törenin yapılması, uluslararası hukukun ve Lahey’deki mahkeme kararlarının hiçe sayılması olarak yorumlanırken, bölgesel barış çabalarının baltalandığı vurgulandı.

Cenaze töreninin yarattığı gerilim, medya ve iletişim kanallarına da doğrudan sahaya yansıdı. Bosna Hersek genelinde kablolu televizyon altyapısını sağlayan devlet şirketi BH Telecom, Sırp Cumhuriyeti’nin resmi yayın organı olan Sırp Cumhuriyeti Radyo Televizyonu’nun (RTRS) yayın akışını anında kesti. RTRS’nin Belgrad’daki askeri ve dini töreni canlı yayınla ekranlara taşıması üzerine alınan bu sansür kararı, Bosna Hersek içerisindeki etnik ve siyasi bölünmüşlüğün medyadaki en somut yansıması olarak kayda geçti. BH Telecom, soykırım failinin yüceltilmesini engellemek adına bu adımı attığını duyurdu.

16 Yıllık Kaçış ve Koruma Kalkanının Ardındaki Gerçekler

1942 yılında Bosna Hersek’in doğusundaki Kalinovik yakınlarında yer alan Bozanovici köyünde doğan Ratko Mladic, askeri eğitimini Belgrad’da tamamlayarak Yugoslav Halk Ordusu’nda (JNA) hızla yükseldi. Mayıs 1992’de Bosna Hersek’te kurulan Sırp Cumhuriyeti Ordusu Genelkurmay Başkanlığına getirilen Mladic, 1996 yılına kadar bu görevi sürdürerek savaşın en karanlık sayfalarını yazdı. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) tarafından ilk kez 24 Temmuz 1995’te hakkında hazırlanan iddianameyle aranan Mladic’in davası uluslararası alanda büyük bir hukuki boyut kazandı ve eski general tam 16 yıl boyunca adaletten kaçmayı başardı.

Sırbistan makamlarının uzun yıllar boyunca generalin nerede olduğunu bilmedikleri yönündeki resmi açıklamalarına karşın, somut veriler onun yıllarca devlet himayesinde olduğunu işaret etti. Nitekim, o dönem yerel televizyon kanallarına sızan görüntülerde, Mladic’in kırmızı bültenle arandığı yıllarda dahi Belgrad’da kalabalık ortamlarda insanlarla görüştüğü, eğlendiği ve son derece rahat bir yaşam sürdüğü belgelerle ortaya kondu. Bu koruma kalkanı, Sırbistan’ın Avrupa Birliği entegrasyonu sürecinde köşeye sıkışmasıyla kırıldı. Mladic, 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’ın Zrenjanin kenti yakınlarındaki Lazarevo köyünde yakalanarak 31 Mayıs 2011’de yargılanmak üzere Lahey’ye sevk edildi. 16 Mayıs 2012’de başlayan davada tüm suçlamaları reddeden Mladic, ömrünün son günlerini hücresinde geçirdi.

Kaynak / Ajans: Aa