Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda 13 Ekim’de açılan 13. Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katılmadı. Ne: Aliyev’in eksik katılımı, nerede: Ankara, ne zaman: 13 Ekim 2026, neden: Bakü’de FIFA U-15 Dünya Kupası kapanış programına katılacak olması ve Azerbaycan’daki yeni kıyafet kuralları sonrası artan gerilim, nasıl: Aliyev Bakü’deki programda yer alırken Ankara’da toplantıya katılamadı, kim: Recep Tayyip Erdoğan, İlham Aliyev, Kıbrıs Türk Yönetimi Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve diğer devlet başkanları.
Başkan Erdoğan, açılış konuşmasında “Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, beraberiz, ezelden ebede kadar inşallah kardeşiz” diyerek, Türk devletleri arasındaki dayanışmayı vurguladı. Ancak Aliyev’in yokluğu, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde yeni bir gerilim işareti olarak değerlendirildi.
- Kritik Gelişme: İlham Aliyev, Türkiye’deki 13. Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne katılmadı.
- Resmi Veri / Açıklama: Aliyev, Bakü’de FIFA U-15 Dünya Kupası kapanış programına katılacak.
- Süreç / Sonraki Adım: Türkiye, Azerbaycan ile ilişkilerini yeniden gözden geçirecek; bölgesel güvenlik dinamikleri değişebilir.
Zirvenin Açılış Konuşması ve Aliyev’in Eksikliği
Erdoğan’ın “Türk dünyasını doğudan batıya uzanan güçlü bir ticaret, ulaştırma ve enerji merkezine dönüştürmek bizlerin elindedir” açıklamaları, toplantının stratejik yönünü belirledi. Konuşmada, Kıbrıs’ın kuzeyindeki Türk yönetimiyle temasları artırma temennisi ve İranla artan tansiyonun diplomasiye evrilmesi beklentisi de yer aldı. Ancak, Azerbaycan’ın en üst düzey temsilcisi olmadan bu görüşmelerin derinleşmesi beklenmiyor.
Aliyev’in yokluğu, Azerbaycan’da okullarda uygulanan yeni kıyafet kurallarıyla bağlantılı olarak ortaya çıktı. Okullarda başörtülü öğrencilerin derslere alınmaması, Türkiye’den eleştiri alırken, Azerbaycan hükümeti bu eleştirileri iç işlerine müdahale olarak nitelendirdi. Bu durum, iki ülke arasındaki ilişkileri daha da zorladı.
Bölgesel Gerilim ve Kıyafet Kuralları
Azerbaycan’da 29 Ekim’de yayımlanan mesajda Aliyev, Türkiye Cumhuriyeti’nin 103. yılını kutladı ve “kardeş Türkiye Cumhuriyeti’nin milli bayramını” tebrik etti. Mesajında, 2021’de imzalanan Şuşa Beyannamesi ile ikili ilişkilerin “müttefiklik” seviyesine taşındığını vurguladı. Bu Beyanname, savunma ve güvenlik alanında kapsamlı işbirliği öngören bir çerçeve oluşturdu.
Yeni kıyafet kuralları, özellikle başörtülü öğrencilerin okulda eğitim hakkının engellenmesine yol açtı. Türkiye, bu kararları “iç işlere müdahale” olarak nitelendirdi ve 31 Türkiye vatandaşını “istenmeyen kişi” ilan ederek girişlerini yasakladı. Bu gelişme, Ankara-Bakü ilişkilerinde yeni bir sınır çizdi.
İleriye Dönük Etkiler ve Sektörel Yansımalar
Aliyev’in toplantıya katılmaması, Türk devletleri arasındaki dayanışma mesajını zayıflattı. Kıbrıs Türk Yönetimi Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın katılımı, Kıbrıs ile Türkiye arasındaki işbirliğini pekiştirdi ancak Azerbaycan’ın eksikliği, bölgesel güvenlik dengesi üzerinde belirsizlik yarattı.
Ekonomik açıdan bakıldığında, Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru’nun stratejik önemi artarken, Azerbaycan’ın eksik katılımı, enerji ve ticaret akışlarını etkileyebilir. Ayrıca, FIFA U-15 Dünya Kupası’nın kapanış programında Aliyev’in bulunması, spor diplomasi alanında da bir iş birliği fırsatını temsil etti.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Aliyev’in yokluğu, sadece bir toplantıdan kaçış değil, aynı zamanda iki ülke arasındaki diplomatik gerginliklerin bir göstergesi. Kıyafet kurallarının getirdiği sosyal çatışma, Azerbaycan’ın dış politikasını da etkiliyor. Erdoğan’ın “kardeşlik” vurgusu, Türkiye’nin Azerbaycan’la olan ilişkilerini koruma çabasını yansıtıyor, ancak bu strateji, Azerbaycan’ın iç dinamikleriyle çelişiyor. Bu çelişki, gelecekteki bölgesel ittifakların şekillenmesinde kritik bir rol oynayabilir. Özellikle, İran’ın artan etkisiyle birlikte, Azerbaycan’ın iç politikadaki istikrarı, bölgenin enerji akışları ve güvenlik dengeleri üzerinde doğrudan etkili olacak.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Aliyev’in toplantıya katılmamasının temel nedeni nedir?
İlham Aliyev, Bakü’de FIFA U-15 Dünya Kupası kapanış programına katılacak ve bu nedenle Ankara’da gerçekleşen toplantıya fiziksel olarak katılamadı. Ayrıca, Azerbaycan’daki yeni kıyafet kurallarıyla ilgili yaşanan gerilim, resmi bir açıklama yapma ihtiyacını doğurmuştur.
Soru: Türkiye-Azerbaycan ilişkileri bundan sonra nasıl etkilenecek?
İlişkiler, özellikle savunma ve güvenlik alanında derinleşme potansiyeline sahip olsa da, iç politikadaki gerilimler nedeniyle kısa vadede istikrarı korumak zorlaşabilir. Bölgesel güvenlik dengeleri, yeni stratejik ittifakların kurulmasıyla yeniden şekillenebilir.
Kaynak / Ajans: Bbc
