Ne? Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki ‘süresiz’ ibaresini iptal etti; Nerede? Karar, Aydın Barosu Kadın Hakları Komisyonu Başkanı Av. Didem Özhan’ın açıklamalarıyla birlikte Aydın’da yankı buldu; Ne Zaman? 4 Haziran 2026’da Resmi Gazete’de yayımlanan karar, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek; Neden? ‘Mali külfet yüklemesinin ağır ve ölçüsüz’ olduğu gerekçesiyle; Nasıl? Boşanma sonrası yoksulluk nafakası artık ‘süresiz’ olmaktan çıkacak, çocuk nafakası etkilenmeyecek; Kim? Karardan doğrudan etkilenecek olan kadınlar, avukatlar ve adli yardım birimleri.
Kararın en kritik sonucu, boşanan eşin ömür boyu nafaka talep edebilme hakkının sınırlandırılması; bu durum, ekonomik açıdan kırılgan kadınların gelecekteki mali güvenliğini riske atabilir.
- Kritik Gelişme: AYM, 175. maddeden ‘süresiz’ ibaresini kaldırdı, yoksulluk nafakası süresiz olmaktan çıkacak.
- Resmi Veri / Açıklama: Karar 4 Haziran 2026’da Resmi Gazete’de yayımlandı, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek.
- Süreç / Sonraki Adım: Kadın hakları savunucuları ve barolar, kararın toplumsal etkilerini izlemek için denetim mekanizması talep ediyor.
Kararın Detayları ve Sürecin İşleyişi
Anayasa Mahkemesi’nin 4 Haziran 2026 tarihli kararı, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ve boşanma sonrası yoksulluğa düşecek tarafın nafakayı ‘süresiz olarak’ talep edebilmesine ilişkin ibareyi iptal etti. Resmi Gazete’de yayımlanan karar, 30 Haziran 2027 tarihine kadar yürürlüğe girmeyecek. Bu düzenleme, yalnızca eş için ödenen yoksulluk nafakasını kapsıyor; çocukların ihtiyaçları için ödenen iştirak (çocuk) nafakası aynı kalacak.
Sahadan İlk Bilgiler ve Tarafların Açıklamaları
Aydın Barosu Kadın Hakları Komisyonu Başkanı Av. Didem Özhan, Aydın Kulis’e yaptığı açıklamada, kararın “hukuk mantığına aykırı bir karar değil” olduğunu, fakat gerekçesinin sadece ‘mali külfet yüklemesinin ağır ve ölçüsüz’ bulunması olduğunu vurguladı. Özhan, “Kararın ülkemizin, toplumumuzun koşullarına uygunluğunun iyi irdelenmesi gerekir” diyerek, kararın yaratacağı zararların yeterince düşünülüp düşünülmediğini sorguladı.
Av. Özhan, “Nafaka tamamen ortadan kalkmadı” diyerek iki ayrı nafaka türüne dikkat çekti: yoksulluk nafakası ve çocuk nafakası. Söz konusu karar sadece yoksulluk nafakasını etkiliyor, çocukların bakımı için ödenen nafaka değişmeden kalıyor.
Bölgesel ve Sektörel Yansımalar
Aydın’ın kırsal ve kentsel kesimlerinde, özellikle Efeler, Nazilli ve Kuşadası gibi ilçelerde kadınların iş gücüne katılım oranları hâlâ düşük. Av. Özhan, “Toplumumuzdaki ekonomik derinlik, kadının ekonomik bağımsızlığını noktasındaki sıkıntılar, istihdam sıkıntısı, eşit ücretle çalıştırılmaması” gibi sorunları işaret ederek, kararın “zedelenen menfaatle, elde edilecek menfaat arasında ciddi bir fark” yarattığını belirtti.
Bu bağlamda, kadınların boşanma sonrası maddi güvenliğini sağlayan yoksulluk nafakası süresiz olmaktan çıkınca, “dezavantajlı tarafın biraz daha gözü korkacaktır” uyarısında bulundu. Özhan, “Eksik bilgi, kirli bilgi, yanlış bilgi çok hızlı yayılmaktadır” diyerek, vatandaşların doğru bilgiye ulaşmak için avukata başvurmalarını ve baroların kadın hakları komisyonları ile adli yardım merkezlerinin rolünün altını çizdi.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Bu karar, Türkiye’nin mali krizle mücadele çabalarının bir yansıması olarak okunabilir. AYM, “mali külfet” kavramını geniş bir çerçevede değerlendirirken, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini göz ardı etmiş gibi görünüyor. Kadınların iş hayatına entegrasyonu hâlâ düşük seviyelerde; bu da yoksulluk nafakasına bağımlılığı artırıyor. Kararın uygulanmasıyla birlikte, boşanma sürecinde kadınların “kabul edilebilir” bir ekonomik çıkış yolu bulamaması, mahkemelerin boşanma kararlarını ertelemelerine ve dolayısıyla aile içi şiddet riskinin artmasına yol açabilir. İlerleyen dönemde, kadın hakları savunucularının, kararın somut etkilerini izlemek için bir takip raporu hazırlamaları ve AYM’ye hukuki itiraz yollarını değerlendirmeleri kritik olacaktır.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Yeni karar yoksulluk nafakasını tamamen kaldırıyor mu?
Hayır, yoksulluk nafakası hâlâ ödenebilir; ancak ‘süresiz’ ibaresi kaldırıldığı için nafaka süresi mahkeme kararıyla sınırlanacak, ömür boyu ödeme zorunluluğu ortadan kalkacak.
Soru: Çocuk nafakası bu değişiklikten etkileniyor mu?
Hayır, karar yalnızca eş için ödenen yoksulluk nafakasını kapsıyor; çocukların ihtiyaçları için ödenen iştirak nafakası aynı kalacak.
Kaynak / Ajans: Aydinkulis
