Toplu Konut İdaresi (TOKİ), barınma krizine karşı geliştirdiği yeni modeliyle İstanbul genelinde kiralık sosyal konut dönemini resmen başlatıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde yürütülen ve ilk etapta mega kentin 12 ilçesini kapsayan projenin başvuru süreci 14 Eylül 2026 tarihi itibariyle açılıyor. Proje kapsamında piyasa rayiç bedellerinin oldukça altında fiyatlarla kiraya verilecek olan 15 bin sosyal konut, dar ve orta gelirli ailelerin bütçesini rahatlatmayı hedeflerken, ilk konut teslimlerinin ise Ekim 2026’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Barınma hakkının kamusal bir güvenceyle desteklenmesi amacını taşıyan bu hamle, piyasadaki fahiş kira artışlarını frenlemeyi ve alt gelir grubunun konut erişimini kolaylaştırmayı amaçlıyor. İstanbul’un hem Anadolu hem de Avrupa yakasındaki stratejik noktalarında hayata geçirilecek projede, hak sahipleri kura yöntemiyle belirlenecek ve sosyal adaleti korumak adına belirli kriterler titizlikle uygulanacak.

Projenin Kapsamı, Geçerli İlçeler ve Başvuru Koşulları

TOKİ’nin kiralık sosyal konut modeli, İstanbul’un yapısal konut sorununa geçici ama etkili bir nefes alanı açmayı hedefliyor. Projenin uygulanacağı 12 ilçe resmi olarak; Ataşehir, Arnavutköy, Başakşehir, Beyoğlu, Gaziosmanpaşa, Güngören, Kartal, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Sancaktepe ve Tuzla olarak belirlendi. Bu ilçelerdeki konut stoğunun bir kısmı, doğrudan doğruya dar gelirli ailelerin kullanımına sunulacak.

Bakan Murat Kurum tarafından yapılan açıklamalarda, kira bedellerinin piyasa rayiçlerinin çok altında tutulacağı ve bu yolla kiralardaki köpük fiyatların eritilmesinin hedeflendiği vurgulandı. Ancak bu konutlardan faydalanabilmek için başvuru sahiplerinin oldukça katı kuralları yerine getirmesi gerekiyor. Belirlenen şartlar şu şekilde kayda geçti:

• Başvuru sahibinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması ve 18 yaşını doldurmuş olması zorunlu tutuluyor.
• Kampanyaya yalnızca evli olan çiftler başvuruda bulunabiliyor.
• Başvuran kişinin ve eşinin üzerine kayıtlı herhangi bir konut tapusunun bulunmaması gerekiyor.
• Eşlerin toplam aylık hane gelirinin net 100 bin TL sınırının altında kalması şartı aranıyor.
• Çekilişe katılacak adayların en az bir yıldır kesintisiz olarak İstanbul sınırları içerisinde ikamet ediyor olması belgelenmelidir.

Üç Yıllık Süre Sınırı ve Eşitlik İlkesinin Hukuki Boyutu

Sistemde dikkat çeken en radikal kurallardan biri, konutlarda kalma süresinin 3 yıl ile sınırlandırılmış olmasıdır. Üç yıllık sürenin tamamlanmasının ardından mevcut kiracılar konutları tahliye edecek ve konutlar kurayla belirlenecek yeni hak sahiplerine devredilecek. Bu rotasyonel model, kamu kaynaklarının adil ve dönüşümlü kullanımını sağlama amacına dayanıyor.

Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) Gayrimenkul Değerleme Genel Müdürü Makbule Yönel Maya, sisteme dair yaptığı değerlendirmede bu rotasyonun eşitlik ilkesi açısından taşıdığı önemin altını çizdi. Maya, kiracıların üç yılın sonunda tahliye konusunda direnç göstermemesi için bakanlığın sözleşmesel düzeyde çok sıkı hukuki önlemler aldığını öngördüklerini belirtti. Aksi bir durumun, sistemin sürdürülebilirliğini baltalayacağını ifade eden Maya, ‘Eşitlik ilkesi gereği, kamuya ait bu imkandan sadece belirli bir grubun sürekli faydalanması adil olmazdı. Herkesin barınma ihtiyacı var ve rotasyon bu adaleti sağlıyor’ değerlendirmesinde bulundu.

15 Bin Konutun Piyasa Etkisi ve Projenin Geleceği

İstanbul genelinde yaklaşık 5 ila 7 milyon arasında hane halkı bulunduğu göz önüne alındığında, 15 bin konutluk ilk etabın doğrudan doğruya genel kira endeksini aşağı çekmekte sınırlı bir etki yaratacağı somut verilerle masaya yatırılıyor. Gayrimenkul uzmanları, bu projenin bir piyasa düzenleyiciden ziyade çok önemli bir ‘pilot uygulama’ niteliği taşıdığına işaret ediyor.

Buna karşın, kiralık sosyal konut modelinin yalnızca İstanbul ile sınırlı kalmayacağı, hükümetin makroekonomik planlarına da yansımış durumda. 6 Eylül’de açıklanan Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında, dar ve orta gelirlilerin konuta erişimini kolaylaştırmak amacıyla sosyal konut yatırımlarının yüzde 150 oranında artırıldığı duyuruldu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, programın tanıtım toplantısında yaptığı konuşmada, İstanbul’da başlatılan bu kiralık sosyal konut modelini ülke sathına yaymayı planladıklarını, bunun için de takvim olarak 2027 yılının ikinci çeyreğini hedeflediklerini paylaştı. Bu doğrultuda, İstanbul’da elde edilecek saha sonuçları, Anadolu’nun diğer büyükşehirlerindeki projelerin de temel mimarisini oluşturacak.

Kaynak / Ajans: Bbc