Güney Asya ülkesi Nepal, 26 Ağustos tarihinde Rasuwa bölgesinde buzul erimesi ve çökmesi sonucu meydana gelen ve 6 binden fazla insanın yaşamını yitirmesine ya da kaybolmasına yol açan doğal felaketin ardından uluslararası topluma tarihi bir çağrıda bulundu. Yaşanan felaketin bilançosu ağırlaşırken Nepal hükümeti, Birleşmiş Milletler (BM) nezdinde kurulan fon üzerinden 20 milyon dolarlık iklim tazminatı talep ettiğini resmi olarak kayda geçirdi.

Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, eriyen buzulun tetiklediği felaketin sadece bir doğa olayı olmadığını, küresel ısınmaya en çok sebep olan sanayileşmiş ülkelerin ortak sorumluluğunda gerçekleşen bir iklim adaletsizliği olduğunu savundu. Küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 0,1’inden bile daha azına sebep olan Nepal’in, devasa kirlilik üreten ekonomilerin faturasını ödemek zorunda kaldığı altı çizildi.

Hızlı Eriyen Buzullar ve Yıkımın Bilançosu

Çin sınırına yakın Rasuwa bölgesinde 26 Ağustos günü meydana gelen heyelan ve ardından gelen şiddetli sel felaketinin arkasında, küresel ısınma nedeniyle dengesini kaybeden buzul katmanlarının çökmesi yer alıyor. Bilim insanlarının saha incelemeleri ve veri analizleri, küresel iklim krizinin bu felaketin şiddetini doğrudan artırdığını ortaya koydu. Son resmi tespitlere göre 1300’ü aşkın kişinin cansız bedenine ulaşılırken, 5500’ü aşkın yurttaş için arama-kurtarma ve enkaz kaldırma çalışmaları sürdürülüyor.

Himalaya Dağ silsilesi; Hindistan, Çin, Nepal ve Bhutan boyunca uzanan devasa yapısıyla küresel ortalama ısınma hızının yaklaşık yüzde 50 üzerinde bir sıcaklık artışına maruz kalıyor. Birleşmiş Milletler verileri, 2023 yılı itibarıyla Nepal dağlarındaki buzulların son 30 yıllık zaman diliminde kütlelerinin yaklaşık üçte birini kaybettiğini belgelerle kanıtlamıştı. Bölgedeki bu hızlı erime, mevsimsel muson yağmurlarıyla birleştiğinde felaketin boyutunu katlayarak yerleşim yerlerini haritadan sildi.

Saatte 180 Kilometre Hızla Gelen Yıkım ve Resmi Başvuru

İngiliz The Guardian gazetesine değerlendirmelerde bulunan Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, felaketin etkilerini tanımlarken 2015 yılında ülkeyi sarsan büyük deprem yıkımıyla kıyaslama yaptı. Khanal, yaşanan olayın sıradan bir muson seli olmadığını, doğrudan yüksek dağ zirvelerinden vadiye inen yıkıcı bir doğal tsunami niteliği taşıdığını ifade etti. Saatte yaklaşık 180 kilometre hıza ulaşan, 18 ila 21 metre yüksekliğindeki dev enkaz, taş ve çamur dalgalarının kasabaları, köyleri ve stratejik otoyolları tamamen yok ettiği aktarıldı.

Yıkımın ardından harekete geçen Nepal Maliye Bakanlığı ile Çevre Bakanlığı, müşterek bir karara imza atarak resmi iklim diplomasisini başlattı. 2022 yılında Paris İklim Anlaşması çerçevesinde hayata geçirilen BM Kayıp ve Zararların Karşılanmasına Yönelik Fon’a sunulan resmi mektupta, toparlanma ve altyapı inşası için ilk etapta 20 milyon dolarlık kaynak aktarılması talep edildi. Khanal, dünyanın en büyük kirleticileri konumundaki küresel ekonomilere çağrıda bulunarak, bu felaketteki ortak sorumluluktan kaçılamayacağını vurguladı.

Kaynak / Ajans: Haberturk