İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada, Hollanda ve Norveç liderleri, İsrail’in işgal altındaki Doğu Kudüs’te yürütülen E1 yasa dışı yerleşim projesi için yayımlanan inşaat ihalelerine karşı ortak bir yazılı açıklama yayımladı. Açıklamada, “İsrail hükümetinin E1 yerleşim projesi için inşaat ihaleleri yayımlama kararı kabul edilemez” ifadesiyle, uluslararası hukukun ve BM Güvenlik Konseyi kararlarının bu hareketi yasadışı kıldığını vurguladı.

Bu açıklama, uzun süredir Batı Şeria’daki yerleşim genişlemesine karşı çıkan uluslararası toplumun, E1 projesinin iki devletli çözüm ihtimalini zayıflatacağına dair endişelerini bir kez daha gündeme taşıdı. Ülkeler, “İsrail hükümetine bu planları derhal geri çekmesi ve Batı Şeria’daki yerleşim genişlemesini sona erdirmesi” çağrısında bulunarak, inşaat ihalelerine teklif vermeyi değerlendiren şirketlere hukuki ve itibarla ilgili riskleri hatırlattı.

İsrail’in E1 Projesi ve Uluslararası Tepkiler

Doğu Kudüs’ün bir parçası olan ancak Ayrım Duvarı’nın Batı Şeria kısmında kalan Filistin mahallesi Ayzeriye’nin yakınına inşa edilmiş “Maale Adumim” Yahudi yerleşim birimini, Batı Kudüs’e giden yola bağlamak amacıyla başlatılan E1 projesi, 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağı gasbedilerek 4.000’den fazla yasa dışı konut ve otelin inşası için zemin hazırlamıştır. Başbakan Binyamin Netanyahu, projenin Eylül 2025’te onaylanmasıyla işgal altındaki Batı Şeria’yı fiilen ikiye bölmeyi hedeflediğini açıkladı.

İnşaat İhaleleri ve Hukuki Sorunlar

İsrail hükümeti, 1234 konutluk ilk ihale ilanını önceden bildirimde bulunmadan yayımlayarak uluslararası hukukun açıkça yasadışı kabul ettiği yerleşim genişlemesine karşı uluslararası toplumun tepkisini artırdı. Açıklamada, “İsrail hükümetine bu planları derhal geri çekmesi” çağrısı yapılarak, şirketlerin inşaat ihalelerine teklif vermeden önce hukuki ve itibarla ilgili riskleri değerlendirmeleri gerektiği hatırlatıldı. BM Güvenlik Konseyi’nin de yeniden teyit ettiği bu tutum, uluslararası toplumun tutumunun bir kez daha netleşmesine yol açtı.

İki Devletli Çözüm Perspektifi

Uluslararası toplum, E1 projesinin Filistin topraklarının bölgesel bütünlüğüne zarar vererek iki devletli çözüm ihtimalini zayıflatacağını belirtti. Açıklamada, “İsrail’in uluslararası konumunu da daha fazla zayıflatacaktır” ifadesiyle, projenin barış sürecine olumsuz etkileri vurgulandı. Ülkeler, iki devletli çözüme dayalı kapsamlı, adil ve kalıcı barışa bağlılıklarını yineleyerek, bu doğrultuda hareket etmeye devam edeceklerini bildirdi.

Sıkça Sorulan Sorular

Soru: E1 projesi hangi bölgede yerleşim genişlemesine yol açıyor?

E1 projesi, Doğu Kudüs’teki “Maale Adumim” Yahudi yerleşim birimini Batı Şeria’ya bağlayarak, işgal altındaki Batı Şeria’da 4.000’den fazla yasa dışı konut ve otelin inşasına zemin hazırlamaktadır.

Soru: Uluslararası toplum E1 projesine nasıl bir tutum gösterdi?

İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada, Hollanda ve Norveç gibi ülkeler, ortak bir yazılı açıklama ile E1 projesinin kabul edilemez olduğunu, uluslararası hukukun ve BM Güvenlik Konseyi kararlarının bu hareketi yasadışı kıldığını belirtti.

Soru: İki devletli çözüm için ne gibi çağrılar yapıldı?

Ülkeler, İsrail hükümetine E1 planlarını derhal geri çekmesi ve Batı Şeria’daki yerleşim genişlemesini sona erdirmesi çağrısında bulundu. Ayrıca, iki devletli çözüme dayalı kapsamlı, adil ve kalıcı barışa bağlılıklarını yineleyerek, bu doğrultuda hareket etmeye devam edeceklerini bildirdi.

Kaynak: Aa