Türkiye genelinde ve Aydın kent merkezinden ilçelerine kadar geniş bir coğrafyada ev sahipleri ile kiracılar arasında yaşanan hukuki uyuşmazlıklara ilişkin Yargıtay 3. Hukuk Dairesi kararıyla yeni bir hukuki boyut kazandı. Yüksek Mahkeme, kira tespit davalarında hayati önem taşıyan 5 yıllık sürenin hesaplanmasına ilişkin içtihat niteliğinde bir karara imza atarak, kira ilişkisi devam ederken taraflar arasında yeni bir sözleşme imzalanmasının tek başına 5 yıllık süreyi sıfırlamadığına hükmetti.
3 Mart 2026 tarihli, 2025/3450 Esas ve 2026/1141 Karar sayılı ilamda kayda geçen hükme göre; uzun süredir aynı taşınmazda oturan veya faaliyet gösteren kiracılarla sonradan yapılan yeni kira sözleşmelerinin niteliği bilirkişi incelemesine tabi tutulacak. Yargıtay, yenilenen sözleşmedeki bedelin imza tarihindeki emsal piyasa koşullarına uygun olmaması durumunda, 5 yıllık hakkaniyet ve rayiç tespiti süresinin ilk kira başlangıç tarihinden itibaren hesaplanacağını somut verilerle ortaya koydu.
- Kritik Gelişme: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, kira ilişkisi devam ederken imzalanan yeni sözleşmelerin 5 yıllık dava açma süresini kendiliğinden sıfırlamadığına hükmetti.
- Resmi Veri / Açıklama: 3 Mart 2026 tarihli (2025/3450 E., 2026/1141 K.) ilamda, yenilenen sözleşmedeki kiranın imza tarihindeki piyasa rayicine uygunluğunun bilirkişice tespiti şart koşuldu.
- Süreç / Sonraki Adım: Yenilenen tutar piyasa koşullarını yansıtmıyorsa 5 yıllık süre hesabında ilk sözleşme tarihi esas alınarak hakkaniyete uygun kira bedeli tespit edilecek.
Uyuşmazlığın Doğuşu ve Mahkeme Süreci: İstanbul’dan Yargıtay’a Uzanan Dava
Hukuki uyuşmazlığın temelini, İstanbul’da bulunan bir iş yerinin kira bedeli üzerinden mülk sahibi ile kiracı arasında çıkan anlaşmazlık oluşturdu. Sahaya yansıyan detaylara göre; bahse konu taşınmaz 2005 yılında kiraya verildi ve aynı kiracı tarafından uzun yıllar boyunca aralıksız olarak kullanıldı. Taraflar, devam eden ticari ilişki kapsamında 2018 yılında aralarında yeniden bir kira sözleşmesi imzalayarak yollarına devam etti.
Ancak 2021 yılına gelindiğinde mülk sahibi, aylık 22 bin TL olarak ödenen kira bedelinin çevredeki benzer nitelikteki iş yerlerinin oldukça altında kaldığını belirterek hukuki yollara başvurdu. Taşınmazın aylık kira bedelinin piyasa rayiçlerine göre 39 bin TL olarak yeniden tespit edilmesi talebiyle açılan davada ilk derece mahkemesi konumundaki Sulh Hukuk Mahkemesi, tarafların 2018 yılında yeni bir sözleşmeye imza attıklarını, dava tarihi itibarıyla bu yeni sözleşmenin üzerinden 5 yıllık yasal sürenin geçmediğini gerekçe göstererek davayı reddetti. Mülk sahibinin istinaf başvurusu da İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi tarafından esastan reddedilince dosya temyiz incelemesi için Yargıtay’a taşındı.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin Emsal Kararı ve İki Farklı Senaryo
Dosyayı ayrıntılı biçimde inceleyen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, yerel mahkeme ile bölge adliye mahkemesinin kararını eksik inceleme gerekçesiyle bozdu. Yüksek Mahkeme, taraflar arasındaki asıl kira ilişkisinin 2005 yılında başladığına vurgu yaparak, 2018 yılında imzalanan ikinci sözleşmenin hukuki niteliğinin ve içerdiği rakamsal dengelerin yeterince araştırılmadığını altını çizerek belirtti.
Yargıtay kararında, kira tespit davalarında sürecin nasıl işlemesi gerektiğine dair iki temel senaryo masaya yatırıldı. Karara göre:
- Birinci Senaryo: 2018 yılında yapılan yeni sözleşmede belirlenen kira bedeli, o günün emsal piyasa değerlerine ve rayiç koşullarına uygun bir seviyede belirlenmişse, 5 yıllık süre sıfırlanmış sayılacak ve kira artışında yeni sözleşme tarihi ile yasal endeks hükümleri esas alınacak.
- İkinci Senaryo: Yenilenen sözleşmedeki tutarın o günkü piyasa koşullarını yansıtmadığı, sadece sembolik veya rutin bir artışla yenilendiği tespit edilirse, 5 yıllık sürenin sıfırlanmadığı kabul edilecek. Bu durumda kira ilişkisinin ilk başladığı 2005 yılı esas alınarak hakkaniyete ve emsal rayiçlere uygun kira tespiti yapılabilecek.
Hukuki Boyut ve Sahadaki Yansımaları: TBK 344 ve Usta Görüşü
Yargıtay kararı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 344. maddesinin uygulanabilirliğini yeniden biçimlendirdi. İlgili madde uyarınca, 5 yıldan uzun süreli veya 5 yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde hakim; tüketici fiyat endeksindeki (ÜFE/TÜFE) değişim oranlarını, taşınmazın durumunu ve emsal kira bedellerini hakkaniyet ölçüsünde değerlendirerek yeni kira bedelini belirleme yetkisine sahiptir. Yargıtay’ın 3 Mart 2026 tarihli değerlendirmesi, bu 5 yıllık eşiğin aşılıp aşılmadığına dair belirsizlikleri giderdi.
Kararın hukuki boyutunu ve taraflara yüklediği sorumlulukları değerlendiren Avukat Gizem Gonce, yeni bir kira sözleşmesi akdetmenin her koşulda 5 yıllık kanuni süreyi sıfırlamadığını vurguladı. Avukat Gonce, ev sahiplerinin ilk kira sözleşmesini, banka dekontlarını ve kira ilişkisinin başlangıç tarihini kanıtlayan tüm resmi evrakı titizlikle saklaması gerektiğini ifade etti. Kiracılar açısından ise yenilenen sözleşme tarihindeki bedelin o dönemin piyasa şartlarına uygunluğunu gösteren emsal belgelerin olası davalarda en kritik savunma aracı olacağı kayda geçti.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin kararı, özellikle Aydın gibi son yıllarda hem konut hem de ticari gayrimenkul piyasasında ciddi fiyat hareketliliklerinin yaşandığı illerde doğrudan sahaya yansıyacak niteliktedir. Efeler, Nazilli, Kuşadası ve Didim gibi ilçelerde uzun yıllardır aynı mülkte kiracı olan işletmeler ve konut sakinleri için ‘şekli olarak imzalanan yenileme sözleşmeleri’ artık hukuki bir kalkan olmaktan çıkmaktadır. Mülk sahiplerinin sadece kağıt üstünde kalan yenilemelere dayanarak dava haklarının kısıtlanması engellenirken, kiracıların da emsal piyasa şartlarına uygun ödeme yaptıkları döneme ilişkin kazanılmış hakları gözetilmiştir. Bu karar, ev sahiplerine keyfi artış imkanı tanımamakta; aksine bağımsız bilirkişi incelemesini zorunlu kılarak yargının terazi işlevini güçlendirmektedir.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Yeniden sözleşme imzalamak 5 yıllık kira tespit davası açma süresini sıfırlar mı?
Hayır, otomatik olarak sıfırlamaz. Yargıtay kararına göre, yenilenen sözleşmedeki bedel imzalandığı tarihteki piyasa rayiçlerine uygun değilse, 5 yıllık süre ilk kira sözleşmesinin başlangıç tarihinden itibaren hesaplanmaya devam eder.
Soru: Mahkeme 5 yıllık sürenin hesabında neye göre karar verecek?
Mahkeme, yenilenen sözleşmenin yapıldığı tarihteki kira tutarını emsal piyasa değerleriyle karşılaştırmak üzere bilirkişi incelemesi yaptıracaktır. Tutar piyasa koşullarına uygunsa yeni sözleşme tarihi, uygun değilse ilk sözleşme tarihi esas alınacaktır.
Soru: Bu karar ev sahiplerine istediği oranda kira artışı yapma hakkı verir mi?
Hayır. Karar ev sahiplerine sınırsız artış hakkı tanımaz. Kira bedelinin tespiti Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesi kapsamında, TÜFE oranları, taşınmazın mevcut durumu ve emsal rayiçler dikkate alınarak hakim kararıyla yapılır.
Kaynak / Ajans: Sesgazetesi

