Aydın’ın Söke ilçesinde Kasım 2026 itibarıyla başlayan zeytin hasat sezonunda, tarımsal üretimin geleceğini doğrudan etkileyen ciddi bir iş gücü krizi kayda geçti. Kırsal mahallelerdeki zeytinlik arazilerinde dallarda mahsul bulunmasına karşın, toplayacak iş gücünün temin edilememesi nedeniyle zeytinin dalında kalma riski somut verilerle sahaya yansıdı.
Söke Muhtarlar Derneği Başkanı Ali Çıtak tarafından yapılan değerlendirmelerde, üreticilerin toplanan ürünün dörtte üçünü, yani yüzde 75’lik payı işçiye bırakmayı kabul etmesine rağmen ortakçı ve toplayıcı bulmakta çaresiz kaldığı altı çizildi. Bölgedeki kırsal nüfusun yüzde 80 oranında 50 yaş ve üzerinde olması, genç neslin kırsal yerleşimlerde kalmaması ve 0,5 asit zeytinyağının litresinin 160 lira bandına gerilemesi, zeytin üreticisini iktisadi ve operasyonel bir kıskacın içerisine sürükledi.
- Kritik Gelişme: Söke’de zeytin toplatmak için ürünün yüzde 75’i işçiye teklif edilmesine rağmen çalışacak insan bulunamıyor; mahsulün dalında kalma riski belirdi.
- Resmi Veri / Açıklama: Söke Muhtarlar Derneği Başkanı Ali Çıtak, kırsal mahallelerde nüfusun yüzde 80’inin 50 yaş üzerinde olduğunu ve genç iş gücünün kalmadığını vurguladı.
- Süreç / Sonraki Adım: 3 yıl önce 290 lira olan zeytinyağının 2026 yeni sezonunda 160 liraya gerilemesi ve maliyet baskısı karşısında Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin yol bakım çalışmaları arazilere ulaşımı ayakta tutuyor.
Kırsaldaki Nüfus Yapısı ve Yüzde 75’lik Pay Teklifinin Resmi

Söke’nin kırsal mahallelerinde başlayan zeytin hasadı, bu yıl rekolte miktarından ziyade iş gücü teminindeki tıkanıklıkla gündeme oturdu. Bölge tarımının mevcut durumunu sahadaki gözlemleriyle aktaran Söke Muhtarlar Derneği Başkanı Ali Çıtak, geçmiş yıllardaki iş gücü arzı ile günümüz koşulları arasındaki radikal farka odaklandı. Eskiden zeytin sahiplerine ürün toplamak ve ortakçılık yapmak için vatandaşların kendiliğinden başvurduğunu hatırlatan Çıtak, bugün gelinen noktada şartların tamamen tersine döndüğünün altını çizdi.
Kırsal yerleşimlerdeki demografik yapının alarm verdiğini belirten Ali Çıtak, mahallelerde ikamet eden nüfusun yaklaşık yüzde 80’inin 50 yaşın üzerinde olduğunu ifade etti. Genç nüfusun kırsal alanlardan çekilmesiyle birlikte zeytinliklerde fiziki güç gerektiren işleri yürütecek insan kalmadığını vurgulayan Çıtak, üreticinin sergilediği yüksek pay teklifine rağmen sorunun çözülemediğini dile getirdi.
Üreticilerin, toplanan zeytinin yüzde 75’ini işçiye vermeyi kabul ettiğini beyan eden Çıtak, durumun ciddiyetini şu sözlerle kayda geçirdi: “Geçmiş yıllarda zeytin hasadında ortakçı olarak çalışmak isteyen çok sayıda vatandaş zeytin sahiplerine müracaat ediyordu. Bugün ise hasat edilen zeytinin dörtte üçünü, yani yüzde 75’ini işçiye teklif etmemize rağmen çalışacak insan bulmakta zorlanıyoruz. Kırsal mahallelerimizde genç nüfus kalmadı. Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte zeytin hasadını yapacak iş gücü bulmak her geçen yıl daha da zorlaşıyor. Zeytinin dalında kalma riskiyle karşı karşıyayız.”
Fiyatlarda Geri Çekilme ve Maliyet Baskısı: 290 Liradan 160 Liraya
Hasat döneminde yaşanan iş gücü krizinin yanı sıra zeytinyağı fiyatlarında yaşanan gerileme ve piyasa dalgalanmaları da üreticinin ekonomik hareket alanını daraltıyor. Dernek Başkanı Çıtak’ın aktardığı verilere göre, geçtiğimiz yıl 110-115 lira seviyelerinde alıcı bulan zeytinyağı, 2026 yılı yeni sezonunda 0,5 asit kalitesindeki ürünlerde 160 lira bandına kadar geriledi.
Bundan üç yıl önce zeytinyağının litresinin 290 lira seviyelerini gördüğü düşünüldüğünde, cari dönemde 160 lira civarında seyreden fiyat skalasının üretici gelirlerinde ciddi bir kayba yol açtığı vurgulandı. Üretim maliyetlerinin ve tarımsal girdilerin yükseldiği bir ortamda, zeytinyağı satış fiyatının üç yıl önceki rakamların gerisine düşmesi, Söke zeytin üreticisinin kârlılığını olumsuz etkiliyor.
Arazi Ulaşımında Belediye Bakımı: Dalda Kalma Riskine Karşı Yol Hamlesi
Zorlu mevsime ve iş gücü kısıtlarına karşın ulaşım altyapısında atılan adımların üreticiye kolaylık sağladığını ifade eden Ali Çıtak, Aydın Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen arazi yolu bakım çalışmalarına değindi. Kırsal mahallelerdeki zeytinlik yollarında gerçekleştirilen tesviye ve düzenlemelerin, engebeli arazi koşullarında traktörlerle ulaşımı olanaklı kıldığı belirtildi.
Çıtak, arazi yollarının durumuyla ilgili olarak, “Aydın Büyükşehir Belediyemiz kırsal mahallelerdeki zeytinlik yollarında bakım çalışmaları gerçekleştirdi. Elbette eksiklikler var ancak bugün traktörlerle zeytin arazilerimize rahatlıkla ulaşabiliyoruz. Eğer bu yol bakımları yapılmamış olsaydı zeytinlerin dalında kalma ihtimali çok daha yüksek olacaktı” açıklamasında bulunarak alt yapı desteğinin hayati önemine işaret etti.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Söke’de patlak veren zeytin toplama krizi, sadece dönemsel bir tarım işçisi eksikliği değildir; Ege kırsalındaki demografik yaşlanmanın ve tarımsal üretim yapısındaki tıkanmanın somut bir göstergesidir. Üreticinin elde edeceği mahsulün yüzde 75’ini işçiye devretmeyi kabul etmesi, ekonomik bir tercihten ziyade çaresizlikten kaynaklanan bir adımdır. Nüfusunun yüzde 80’i 50 yaşın üzerinde olan kırsal mahallelerde genç nüfusun kalmaması, beden gücüne dayalı geleneksel zeytin toplayıcılığını sürdürülemez kılmaktadır. Diğer taraftan, 3 yıl önce 290 TL seviyesinde olan zeytinyağının 2026 sezonunda 160 TL bandına gerilemesi, artan üretim girdileri karşısında üreticinin gelir marjını çökertmiştir. Mekanizasyona uygun olmayan engebeli Söke zeytinliklerinde teknolojik dönüşümün sağlanamaması ve kırsalda genç iş gücünü tutacak stratejilerin geliştirilememesi durumunda, yol bakımları gibi altyapı adımları krizi tamamen çözmekte yetersiz kalacaktır.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Söke’de zeytin üreticileri işçilere yüzde kaç pay teklif ediyor?
Söke Muhtarlar Derneği Başkanı Ali Çıtak’ın açıklamasına göre üreticiler, toplanan zeytinin dörtte üçünü, yani yüzde 75’ini çalışacak işçiye ortaklık payı olarak teklif etmelerine rağmen insan bulmakta zorlanmaktadır.
Soru: Söke’de 2026 yılı yeni sezon zeytinyağı fiyatları ne kadar oldu?
Geçen yıl 110-115 lira seviyesinde olan zeytinyağı fiyatları, 2026 yeni sezonunda 0,5 asit ürün için 160 lira bandında seyretmektedir. Bu rakam, 3 yıl önceki 290 lira seviyesinin gerisinde kalmıştır.
Soru: Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin zeytinlik yollarındaki çalışması ne sağladı?
Aydın Büyükşehir Belediyesi tarafından kırsal mahallelerde gerçekleştirilen yol bakım çalışmaları sayesinde üreticiler zeytin arazilerine traktörlerle rahatça ulaşabilmekte ve ürünün nakliyesini gerçekleştirebilmektedir.
Kaynak / Ajans: Aydinhedef


