Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, hafta sonu ülke genelinde patlak veren kitlesel protestolar, yaygın yağma eylemleri ve güvenlik güçleriyle yaşanan şiddetli çatışmaların ardından kabineyi acil kriz toplantısına çağırdı. Cumartesi günü yarım milyondan fazla yurttaşın hayat pahalılığı ve temel kamu hizmetlerindeki gerilemeye karşı sokaklara dökülmesiyle başlayan barışçıl eylemler, maskeli grupların devreye girmesiyle modern Fransa tarihinin kamu düzeni açısından en ağır krizlerinden birine dönüştü.

İçişleri Bakanlığı tarafından paylaşılan resmi bilançoya göre, olaylar sırasında yaklaşık bin polis memuru yaralanırken bunlardan yedisinin durumunun ciddiyetini koruduğu bildirildi. Ülke genelinde yaklaşık 1500 ticari işletmenin tahrip edilip yağmalandığı tespit edilirken, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un pazar akşamı ulusa sesleniş konuşmasında somut tedbirler açıklamaması hem kamuoyunda hem de muhalefet cephesinde tepkilerin dozunu artırdı.

Sokaklardaki Bilanço ve Güvenlik Zaafı Tartışmaları

Fransa genelinde cumartesi sabahı başlayan gösteriler, ilk saatlerde artan yaşam maliyetlerini protesto eden, nitelikli devlet eğitimi ve kamusal hizmetlere erişim hakkını savunan yarım milyonu aşkın yurttaşın barışçıl yürüyüşlerine sahne oldu. Ancak günün ilerleyen saatlerinde siyah giysili ve maskeli grupların kortejlerin arasına karışmasıyla birlikte metropol merkezleri kontrolsüz bir çatışma alanına dönüştü. Çevik kuvvet birimleri kalabalıklara göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanarak müdahale etti; fakat pek çok noktada yağma eylemlerinin önüne geçilemediği somut verilerle ortaya kondu.

Başkent Paris başta olmak üzere büyük kentlerde vitrinleri indirilen, ateşe verilen ve talan edilen 1500 dolayındaki işletme, tüccarları ve esnafı büyük bir mali yıkımla baş başa bıraktı. Fransa Parlamentosu’nun alt kanadı olan Ulusal Meclis’in Başkanı Yaël Braun-Pivet, güvenlik planlamasındaki açıkların ve kamu otoritesinin yetersiz kaldığı anların aydınlatılması amacıyla kapsamlı bir parlamento soruşturması açılmasını talep etti. Muhalefet ve yerel yöneticiler, önceden planlandığı bilinen kitlesel bir eylem takvimine rağmen İçişleri Bakanlığı ile Başbakan Lecornu’nun sahaya yeterli kolluk gücü sevk etmediğini belirterek hükümeti doğrudan hedef aldı.

Siyasi Kutuplaşma ve Elysee Sarayı’ndaki Tıkanıklık

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un televizyondan yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında ulusal birlik çağrısıyla yetinmesi, somut bir güvenlik ve tazminat yol haritası sunmaması krizi daha da derinleştirdi. Macron, kamu düzenini bozan radikal sol unsurların ve suç odaklarının cezalandırılacağını taahhüt etse de, bu çıkış siyaset sahnesinde karşılık bulmadı. CGT Genel Sekreteri Sophie Binet, Elysee yönetiminin öğrencilerin ve emekçilerin yaşadığı barınma, beslenme ve eğitim krizini görmezden geldiğini, kamu hizmetlerinin çöküşüne dair tek bir özeleştiri vermediğini açıkça vurguladı.

Cumhurbaşkanlığı seçimlerine yalnızca altı ay kala yaşanan bu kırılma, siyasi aktörler arasındaki rekabeti en üst perdeye taşıdı. Üç kutba bölünmüş ve karar alma yetisini kaybetmiş durumdaki Ulusal Meclis tablosunda, milliyetçi kanadın adayı Marine Le Pen yayınladığı video ile yönetimi ‘bitkin ve yönünü kaybetmiş’ olarak tanımlarken; sol kanadın öncüsü Jean-Luc Mélenchon yürütme organını doğrudan ‘kabiliyetsizlikle’ suçladı. Yatırımcıların devasa kamu borcu nedeniyle Paris yönetimine uyguladığı mali disiplin baskısı ile sosyal yardımlarda kesintiye gidilmesi halinde sokakların yeniden alevlenmesi riski, yürütme organını tam bir çıkmaza sürüklemiş vaziyette.

5 Kasım Uyarısı ve Önümüzdeki Kritik Takvim

Hükümet kanadı, öğrencilerin iki haftalık ara tatile girmesini sokak gerilimini düşürmek adına bir fırsat penceresi olarak değerlendirmeyi hedeflerken, tabandaki örgütlenmeler durulmuş değil. Başta işçi sendikaları olmak üzere, temelleri 2018 yılına dayanan ve bir yılı aşkın süre sokak eylemleriyle gündemi belirleyen ‘Sarı Yelekliler’ yapılanması, 5 Kasım tarihi için ortak ve kitlesel bir protesto hazırlığı içerisinde olduklarını duyurdu.

Esnaf odaları tahrip edilen dükkanların zararlarının nasıl karşılanacağına dair tazminat planının gecikmeksizin masaya yatırılmasını isterken, öğretmen ve öğrenci sendikaları da kamu eğitimindeki nitelik kaybına ilişkin somut adımlar atılmadığı müddetçe eylemlilik sürecinin süreceği uyarısında bulunuyor. Başbakan Sébastien Lecornu’nun başkanlığında toplanacak kriz kabinesinin, olağanüstü hal ve sokağa çıkma yasağı tartışmalarının gölgesinde ne tür güvenlik ve mali önlemleri devreye alacağı ülkenin yakın geleceğini tayin edecek.

Kaynak / Ajans: Bbc