Ne: Uluslararası zaman otoriteleri, dakikaların 61 saniye sürmesine yol açan “ekstra saniye” uygulamasını sonlandırma kararı aldı. Kim: Dünya Saati Koordinasyon Birliği (BIPM) ve ilgili ulusal zaman ajansları, Versailles’da yapılan konferansla bu kararı onayladı. Ne Zaman: 15 Ekim 2026 tarihinde alınan karar, önümüzdeki aylarda yürürlüğe girecek. Nerede: Karar, Fransa’nın Versailles şehrinde toplanan küresel zaman uzmanları tarafından alındı. Neden: Dünya’nın eksen etrafındaki dönüş hızının beklenmedik bir şekilde hızlanması, mevcut “artı bir saniye” eklemelerinin teknik risklerini artırdı. Nasıl: Atom saatlerinin milisaniye hassasiyetini koruyarak, dijital altyapı ve iletişim ağlarında yapılan zaman ayarlamalarıyla, her dakika artık 60 saniye olarak sabitlenecek.

Bu adım, son on yılda gözlemlenen dönüş hızı artışının tetiklediği “ekstra saniye” krizini önlemek amacıyla atıldı. Uzmanlar, yeni düzenlemenin borsalar, uydu iletişimi ve hava yolu ağları gibi kritik dijital sistemlerin stabilitesini artıracağını, ancak bireysel günlük yaşamı doğrudan etkilemeyeceğini vurguladı.

Kararın Detayları ve Sürecin İşleyişi

Versailles’da toplanan 30’dan fazla ulusal zaman otoritesi, 1955’te sezyum atom saatlerinin icadıyla başlayan hassas zaman ölçümünün, Dünya’nın doğal dinamikleriyle nasıl çatıştığını gözden geçirdi. Okyanus akıntıları, erimiş çekirdek ve jeofiziksel kuvvetler, gezegenin eksen etrafındaki dönüş süresini periyodik olarak değiştirmekte. Son on yılda, bu değişim beklenmedik bir hızlanma gösterdi; bu da atom saatleri ile gerçek zaman arasındaki farkın artmasına neden oldu.

Geçmişte, bu farkı kapatmak için “artı bir saniye” ekleniyordu; ancak bu ekleme, bazı dijital platformların (Reddit, LinkedIn) çökmesine ve uluslararası uçuşların gecikmesine yol açtı. Yeni protokol, bu ek saniyeyi tamamen kaldırarak, teknik altyapıların kendi zaman senkronizasyon mekanizmalarıyla dengelemesini öngörüyor. Böylece, atom saatlerinin içsel doğruluğu bozulmadan, dış sistemlerdeki zaman kayması önlenmiş olacak.

Sahadan İlk Bilgiler ve Uzman Açıklamaları

Konferansta konuşan bir BIPM temsilcisi, “Dünya’nın dönüş hızı ölçümlerimiz, son beş yılda ortalama 0,001 saniye/kısa dönem hız artışı gösterdi. Bu, küresel zaman sisteminin mevcut ek saniye modelini sürdürülemez kılıyor” dedi. Aynı zamanda, bir uzay iletişim mühendisi, “Uydu ağları, milisaniye seviyesinde senkronizasyon gerektiriyor; ekstra saniyeler bu hassas dengeyi bozuyor. Yeni düzenleme, uzay ve kara tabanlı iletişimde güvenliği artıracak” şeklinde görüş bildirdi.

Finans sektörü temsilcileri de benzer bir ton yakaladı. “Küresel borsalar, milisaniyelik gecikmelerle büyük kayıplar yaşayabiliyor. Artık her dakika 60 saniye olarak sabitlenince, algoritmik ticaret sistemleri daha öngörülebilir bir zemine oturacak” diye ekledi.

Dijital Altyapı ve Ekonomik Yansımalar

Teknoloji firmaları, zaman senkronizasyonunun kritik bir altyapı olduğunu bir kez daha vurguluyor. Büyük veri merkezleri, bulut hizmet sağlayıcıları ve IoT cihazları, atom saatlerinin sağladığı referans zamanına bağlı çalışıyor. Bu sistemlerde “ekstra saniye” eklenmesi, veri bütünlüğünü riske atabiliyor. Yeni karar, internet protokollerinin (NTP, PTP) güncellenerek, sabit 60 saniye periyodu üzerinden zaman dağıtımını sürdürmesini sağlayacak.

Bu değişiklik, tüketicinin günlük yaşamına doğrudan yansımayacak; akıllı telefon, kol saati ya da bilgisayar saatleri aynı kalacak. Ancak, arka planda çalışan milyarlarca cihazın zaman uyumu, daha stabil bir çerçeveye oturmuş olacak.

Kaynak / Ajans: Trthaber