İstanbul’un Maltepe ilçesi Cevizli Mahallesi’nde 8 Ekim sabah saat 05.40 sıralarında meydana gelen 7 katlı bina çökmesinde arama kurtarma çalışmaları 9 Ekim itibarıyla tamamlanırken, faciada hayatını kaybedenlerin sayısı 5’e yükseldi. Enkaz altında kaldığı değerlendirilen son vatandaş olan Mesut Bilecen’in cansız bedenine ulaşılmasıyla birlikte sahadaki arama faaliyetleri resmi olarak sona erdirildi. Olay neticesinde 3’ü çocuk olmak üzere toplam 10 kişinin yaralı olarak kurtarıldığı kayda geçti.

Facianın hemen ardından Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan geniş çaplı adli soruşturma kapsamında, binanın mimarı ve şantiye şefi gözaltına alındı. Yapılan ilk teknik incelemelerde, 1987 yılında ruhsatlandırılan yapının orijinal planında bodrum, zemin ve iki kat olarak tasarlandığı, ancak ilerleyen yıllarda mühendislik ilkelerine aykırı şekilde kaçak katlar eklendiği tespit edildi. Trajedinin arkasındaki imar usulsüzlükleri ve yapı dinamiği deformasyonları adli ve idari makamlarca mercek altına alındı.

Arama Kurtarma Sahasında Son Durum ve Can Kayıpları

Cevizli Mahallesi’ndeki 7 katlı yapının ilk üç katının çökmesiyle başlayan trajedide, olay yerine saat 06.00 itibarıyla İstanbul İtfaiyesi, AFAD ve Maltepe Belediyesi arama kurtarma ekipleri sevk edildi. Çökme riskinin devam etmesi nedeniyle ekipler, alt katlardaki enkaz altında kalan vatandaşlara ulaşabilmek amacıyla binanın üst katlarını kontrollü şekilde yıkarak güvenli bir çalışma koridoru oluşturdu.

Saha incelemelerini yerinde takip eden İstanbul Valisi Davut Gül, yapıda toplam 12 daire bulunduğunu ve resmi kayıtlara göre binada 33 kişinin ikamet ettiğini bildirdi. Çökmeden doğrudan etkilenen 4 dairede 14 kişinin kayıtlı olduğunu belirten Gül, iki ikamet sahibinin memleketlerinde bulunduğunun saptandığını aktardı. Enkazdan ilk etapta 5 kişi kurtarılırken, iletişim kurulan vatandaşların ardından sürdürülen hassas arama çalışmalarında üç kişinin cansız bedenine ulaşıldı. Mesut Bilecen’in de naaşının enkazdan çıkarılmasıyla acı bilanço netleşti. Enkaz kaldırma faaliyetleri ağır iş makineleri eşliğinde sürdürülüyor.

İmar İhmali ve Kaçak Yapılaşma İddiaları Suç Duyurusuna Dönüştü

Teknik boyutuyla kamuoyunun gündemine oturan çökme olayıyla ilgili İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanvekili Nuri Aslan resmi verileri paylaştı. Yapının inşaat tarihçesine dikkat çeken Aslan, binanın 1987 yılında bodrum, zemin ve üzeri iki kat şeklinde mühendislik standartlarına ve dönemin imar planına uygun inşa edildiğini, ancak sonraki yıllarda ruhsatsız ilave katlar çıkıldığını vurguladı. Taşıyıcı sisteme binen ekstra yükün yıllar içinde yapıyı deforme ettiği olgusu öne çıktı.

Giriş katında faaliyet gösteren tekstil mağazasının sahibi Fatma Kaya’nın ifadeleri ve olay öncesinde kaydettiği görüntüler ise yapının çöküşe nasıl sürüklendiğini belgelerle ortaya koydu. Mağazada nisan ayından itibaren duvar çatlaklarının hızla büyüdüğünü belirten Kaya, dükkanda herhangi bir taşıyıcı kolon kesilmediğini ancak çatlakların boyutunun tehlikeli seviyeye ulaştığını dile getirdi. Adli makamlar, mağaza sahibinin geçmiş döneme ait tadilat ve tespit görüntülerini incelemeye aldı. Soruşturma kapsamında gözaltına alınan mimar ve şantiye şefinin sorgusu sürerken, binanın mal sahibinin 2016 yılında hayatını kaybettiği bilgisi dosyaya girdi.

TMMOB’dan Yapı Güvenliği Uyarısı ve Bahçelievler Örneği

Yaşanan olayın ardından TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi yazılı bir açıklama yaparak yapı güvenliğinin yalnızca deprem anlarında hatırlanmaması gerektiğinin altını çizdi. Yapı sağlığı izleme ve deformasyon ölçme sistemlerinin vakit kaybetmeksizin zorunlu hale getirilmesi çağrısında bulunan TMMOB, bina güvenliğini etkileyen kritik unsurları sıraladı:

• Zemin koşulları ve çevresel faktörlerin zamanla yarattığı aşınmalar,
• Binaların kullanım amacının dışına çıkarılması ve sonradan yapılan kontrolsüz tadilatlar,
• Ruhsata aykırı şekilde eklenen kaçak katların bütüncül statik dengeyi bozması,
• Zaman içinde biriken zamana bağlı deformasyonların düzenli olarak ölçülmemesi.

TMMOB açıklamasında, Türkiye kentlerindeki bina çökmelerinin aniden değil, süreç içerisinde belirgin işaretler vererek gerçekleştiği ifade edildi. Yakın geçmişte, 27 Haziran 2024 tarihinde İstanbul Bahçelievler’de yaşanan benzer olay hatırlatıldı. Bahçelievler’de 1980 yılında 4 katlı olarak ruhsatlandırılan ve 1994’te kaçak 3 kat eklenen 7 katlı binanın alt katları çökmüş, kolonlardan gelen sesler sayesinde bina sakinleri yapıyı saniyeler önce tahliye ederek muhtemel bir can kaybını önlemişti. Maltepe’deki olay, kaçak yapılaşma riskinin metropol genelinde devam ettiğini bir kez daha gösterdi.

Kaynak / Ajans: Bbc