Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenen Uluslararası Uzay Kongresi (IAC) kapsamında gerçekleştirilen Bakanlar ve Parlamenterler Toplantısı (MMoP), küresel uzay diplomasisinde yeni bir dönemin kapılarını araladı. Antalya NEST Kongre Merkezi’nde bir araya gelen 21 ülkeden 32 üst düzey temsilci, uzayın barışçıl, sürdürülebilir ve sorumlu bir şekilde kullanılmasını taahhüt eden ‘Barış İçin Uzay Antalya Deklarasyonu’nu imzalayarak uluslararası uzay politikalarına yön verecek ortak bir irade beyan etti.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ve SAHA İstanbul’un eş ev sahipliğinde hayata geçirilen bu üst düzey zirve, küresel aktörleri çok taraflı diplomasi masasında buluşturdu. Zirvede, dış uzay misyonlarından uzay hukukuna, gelişmekte olan ülkelerin ekosisteme entegrasyonundan ticari uzay ekonomisinin geleceğine kadar uzanan stratejik başlıklar somut verilerle ele alındı.

Küresel Uzay Diplomasisinde ‘Antalya Ruhu’ Esintisi

Antalya’da gerçekleştirilen üst düzey oturuma Avrupa’dan Asya’ya, Afrika’dan Amerika kıtasına kadar 38 ülkeden bakanlar, milletvekilleri, parlamento heyetleri, uzay ajansı başkanları ve uluslararası kuruluşların üst düzey yöneticileri katılım sağladı. Çok taraflı diplomasi masasında barışçıl amaçlı uzay araştırmaları, dış uzay misyonları, uzay hukuku, gelişmekte olan ülkelerin uzay ekosistemine entegrasyonu ve sürdürülebilir uzay ekonomisi gibi stratejik konular masaya yatırıldı.

Türkiye’yi temsilen Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile birlikte TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanvekili Zeynep Yıldız, AK Parti İstanbul Milletvekili Sena Nur Çelik Kanat ve Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç da toplantıda yer alarak sürece katkı sundu. Toplantıda kabul edilen deklarasyonun, IAC MMoP tarihinde ilk kez bakanları, parlamenterleri ve uzay ajanslarının seçkin temsilcilerini ortak bir barış taahhüdü etrafında birleştirmesi yönüyle büyük bir öneme sahip olduğu vurgulandı.

Bakan Mehmet Fatih Kacır, ‘Barış İçin Uzay Antalya Deklarasyonu’nun, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın barışı diyalog ve uluslararası işbirliği yoluyla ilerletme vizyonu doğrultusunda başlatıldığını aktardı. Metnin, Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) ve küresel ortaklarla yürütülen yakın istişareler neticesinde olgunlaştırıldığını belirten Kacır, hedefin uzaya yönelik barışçıl, sürdürülebilir ve sorumlu bir yaklaşım için ortak bir uluslararası çerçeve inşa etmek olduğunun altını çizdi. Deklarasyonun açıklık, karşılıklı saygı ve yapıcı etkileşimle tanımlanan ‘Antalya Ruhu’nu yansıttığı kayda geçti.

686 Milyar Dolarlık Uzay Ekonomisi ve Girişimcilik Ekosistemi

Küresel uzay sektörünün artık sadece kamu bütçeleriyle sınırlı kalmadığını, özel sektörün ve dinamik girişimlerin itici güç haline geldiğini belirten Bakan Kacır, küresel uzay ekonomisinin 2025 yılında 686 milyar dolarlık rekor bir seviyeye ulaştığını paylaştı. Bu devasa değerin yaklaşık beşte dördünün ticari faaliyetlerden kaynaklandığı, bu durumun tüm dünya hükümetlerinin uzaya yaptığı toplam harcamanın neredeyse 4 katına karşılık geldiği somut verilerle ortaya kondu. Düşen fırlatma maliyetleri, küçülen uydular ve artan özel sektör yatırımlarının giriş bariyerlerini düşürerek yeni aktörlerin sahaya çıkmasına imkan tanıdığı belirtildi.

Türkiye’nin bu alandaki finansman ve altyapı adımlarına değinen Kacır, BİGG programının, tohum ve tohum öncesi aşamadaki teknoloji girişimleri için Türkiye’nin en büyük kamu destek mekanizması olduğunu anımsattı. Girişim sermayesi ekosistemine 750 milyon doların üzerinde ek kaynak kazandıracak adımların atıldığı, bugün sadece teknoparklarda 300’ün üzerinde şirketin uzay teknolojileri alanında faaliyet gösterdiği ifade edildi. Ayrıca, Ankara’da müstakil bir Uzay Teknoparkı kurulması yönünde çalışmaların başlatıldığı bilgisi de kamuoyuyla paylaşıldı.

2027 Hedefi: Hibrit İtki Sistemli Yerli Ay Uzay Aracı

Türkiye’nin yerli uydu geliştirme kabiliyetleri ve hedeflenen derin uzay projelerine ilişkin heyetlere detaylı bilgi sunan Bakan Kacır, Türkiye’nin uzay yarışındaki kararlılığını şu sözlerle özetledi: ‘2027 yılının başlarında fırlatmayı planladığımız ilk Ay uzay aracımız, yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla ve kendi geliştirdiğimiz hibrit itki sistemiyle görev yapacak. Bu misyon, inşa ettiğimiz mühendislik birikiminin ve vizyonu somut neticeye dönüştürme gücümüzün uluslararası düzeyde bir sınavı olacak.’ Uzay tabanlı kabiliyetlerin artık günlük yaşamın, ekonomik faaliyetlerin ve afet yönetiminin vazgeçilmez omurgası haline geldiği, teknolojinin nihai gayesinin ise insan refahı olduğu bir kez daha hatırlatıldı.

Kaynak / Ajans: Aa