3 Ekim 2026 itibarıyla küresel finans piyasaları, süregelen enflasyonist baskılar, tırmanan petrol fiyatları ve majör merkez bankalarının para politikalarında sıkılaşma patikasında kalacağı öngörüleriyle tarihi seviyelere ulaşan tahvil faizlerinin cenderesinde zorlu bir haftayı geride bıraktı. ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin yüzde 5,34 ile 2002 sonrası zirvesine çıkması, altın ve gelişmekte olan ülke varlıkları üzerinde ciddi bir satış baskısı yaratırken; emtia cephesinde Brent petrolün varil fiyatı jeopolitik risklerin etkisiyle 102,3 dolara yükseldi.
Yurt içi piyasalarda ise BIST 100 endeksi haftayı yüzde 4,88 kayıpla 12.270,18 puandan tamamlarken, Dolar/TL 49,1285 seviyesinde dengelendi. Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) tasfiye sürecindeki fonlarda yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılması kararı ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) KOBİ kredi büyüme sınırını yüzde 5’e yükselten hamlesi, makroekonomik istikrarı koruma çabalarının somut göstergeleri olarak kayda geçti.
- Kritik Gelişme: ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 5,34 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü; altının onsu yüzde 3,4 düşüşle 4 bin 141 dolara geriledi.
- Resmi Veri / Açıklama: SPK, tasfiye edilen fonlarda yatırımcılara hak kazanacakları ödemeye mahsuben 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılmasını kararlaştırdı.
- Süreç / Sonraki Adım: Türkiye’de gözler pazartesi günü açıklanacak eylül ayı enflasyon verisine çevrildi; ekonomistler yıllık enflasyonun yüzde 30,16’ya gerileyeceğini öngörüyor.
Küresel Borçlanma Maliyetlerinde Tarihi Rekorlar Ve Altın Cephesi
Dünya genelinde enflasyonun hedeflenen patikanın üzerinde seyretmesi, merkez bankalarının sıkı para politikası adımlarını sürdüreceği beklentisini koruyor. Bu durum uluslararası tahvil piyasalarında satış ağırlıklı bir seyir doğururken, uzun vadeli borçlanma maliyetlerini rekor seviyelere taşıdı. Hafta içinde ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,34’e, 30 yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,69’a ulaşarak 2002 yılından bu yana kaydedilen en yüksek seviyeleri gördü. Haftanın son işlem gününde 10 yıllık faizler yüzde 5,28, 30 yıllık faizler ise yüzde 5,61 seviyesinde dengelendi.
Yükselen tahvil getirilerinden güç bulan dolar endeksi, 102,2 ile Nisan 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi test ettikten sonra haftayı yüzde 1 artışla 101,9 seviyesinden tamamladı. Avro bölgesinde Fransa kaynaklı mali kaygılar para birimi üzerinde baskı oluştururken, güvenli liman arayışındaki sermaye dolara yöneldi. Tahvil getirilerindeki sert yükseliş ve dolara olan talebin güçlenmesiyle altının ons fiyatı haftalık bazda yüzde 3,4 değer kaybederek 4 bin 141 dolara geriledi.
ABD’de makroekonomik veri trafiği de piyasa dinamiklerinde belirleyici oldu. Ülkede tarım dışı istihdam eylül ayında 29 bin kişi artarak beklentilerin altında kaldı ve işsizlik oranı yüzde 4,2’ye yükseldi. Ağustos ayında tarım dışı istihdam 162 bin artış kaydetmişti. Açıklanan istihdam verisinin ardından ABD Merkez Bankası’nın (Fed) ekim ayında faiz artırımına gitme olasılığı yüzde 23 seviyesine geriledi. Fed’in yakından takip ettiği çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi (PCE) ise ağustosta aylık yüzde 0,2, yıllık yüzde 3 artış gösterdi.
Enerji piyasalarında ise ABD Başkanı Donald Trump’ın, Avrupa stoklarında bulunan dizelin piyasaya sürülmesini kabul ettiğini açıklaması ve G7 liderlerinin Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda 100 milyon varillik petrol rezervini 4 ay içinde serbest bırakma kararı alması takip edildi. Buna rağmen jeopolitik risklerin sürmesiyle Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı haftalık bazda yüzde 3,5 artarak 102,3 dolara tırmandı. New York borsasında ise haftalık bazda Dow Jones yüzde 1,26 ve S&P 500 yüzde 0,27 değer kaybederken, Nasdaq endeksi yüzde 0,45 prim yaptı.
Avrupa Ve Asya Piyasalarında Enflasyon Ve Kamu Borcu Baskısı
Avrupa tarafında yüksek enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları beslemesi ve tahvil piyasasındaki satış dalgası borsaları negatif etkiledi. Fransa, İtalya ve Almanya’da enflasyon verilerinin beklentileri aşmasıyla Avro Bölgesi’nde yıllık enflasyon yüzde 3,8 ile son 3 yılın zirvesine çıktı. Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,96 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeye çıkarken, kamu borcu endişeleri nedeniyle Paris yönetimi bütçe açığını kapatmaya yönelik vergi ve harcama önlemlerini gündeme getirdi. İngiltere’de ise 30 yıllık tahvil faizinin yüzde 6’nın üzerine çıkarak 1998 sonrası zirveyi görmesi kamu maliyesine ilişkin endişeleri artırdı. Borsa tarafında FTSE 100 yüzde 2,18, DAX 40 yüzde 0,70, CAC 40 yüzde 2,24 ve FTSE MIB yüzde 2,66 geriledi.
Asya borsalarında da yükselen tahvil getirileri ve petrol fiyatları risk iştahını düşürdü. Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,11 ile 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaşırken, Tokyo enflasyonunun yıllık yüzde 2,7’ye çıkması Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) faiz artırımı yapabileceği öngörülerini güçlendirdi. Çin hükümeti ekonomideki yavaşlamaya karşı yeni destek paketleri açıklayacağını bildirirken, Çin Merkez Bankası (PBoC) reel ekonomiyi desteklemek amacıyla 3 politika bankasının 1 yıl vadeli kredi faizini 25 baz puan indirdi. Haftalık bazda Nikkei 225 endeksi yüzde 2,93 yükselirken; Kospi yüzde 1,09, Hang Seng yüzde 2,19 ve Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,19 değer kaybetti.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Sermaye piyasalarında sıkılaşma döngüsünün küresel boyutta yarattığı likidite daralması, Türkiye’deki portföy yönetim şirketleri üzerinde de hassasiyet oluşturmuş durumdaydı. Ekonomi yönetiminin karantina adımı ve SPK’nın 1 milyon TL’lik ara ödeme kalkanı, finansal bulaşıcılık riskini sahada tamamen izole etmeyi hedefliyor. Küresel tarafta ise ABD, Fransa ve İngiltere faizlerinin 20 yılı aşkın sürenin zirvesine tırmanması, gelişmekte olan piyasalara yönelik sermaye akımlarının maliyetini artırırken; pazartesi günü açıklanacak eylül ayı enflasyon rakamı iç piyasanın patikasını belirleyecek ana mihenk taşı niteliğindedir.
Yurt İçi Piyasalar: SPK Kalkanı, TCMB Kararları Ve Enflasyon Beklentisi
Yurt içinde satış ağırlıklı bir haftayı geride bırakan Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi haftayı yüzde 4,88 düşüşle 12.270,18 puandan tamamladı. Dolar/TL ise haftalık bazda yüzde 0,35 artışla 49,1285 seviyesinden kapandı.
Sermaye piyasalarındaki güven ortamını pekiştirmeye yönelik kritik bir adım SPK’dan geldi. Kurul; Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy Yönetimi AŞ tarafından kurulan ve tasfiye sürecinde bulunan fonlarda, mutabakatı tamamlanmış tüm katılma payı sahiplerine ara ödeme yapılmasına karar verdi. Her bir yatırımcıya her bir fon için ödenen ara ödeme tutarının 1 milyon lirayı aşmayacağı bildirildi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TBMM 28. Dönem 5. Yasama Yılı açılışındaki konuşmasında konuya temas ederek, fon piyasasının bir bölümünde yaşanan sorunun süratle çözüldüğünü ve iktisadi güvenliğe yönelik bir tehdide dönüşmesine izin verilmeyeceğini vurguladı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de sorunlu portföy yönetim şirketlerinin karantinaya alındığını ve sistemik bulaşıcılığın engellendiğini belirtti.
Diğer yandan TCMB, zorunlu karşılık düzenlemesi kapsamında KOBİ kredileri için yüzde 4,5 olan büyüme sınırını yüzde 5’e çıkarırken, Türk lirası zorunlu karşılıklarda bloke tesis oranlarını düşürdü. Gelecek hafta pazartesi günü açıklanacak eylül ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verisine kilitlenen piyasalarda, ekonomistlerin ortalama beklentisi aylık yüzde 2,18 artış yönünde. Bu gerçekleşme halinde yıllık enflasyonun yüzde 31,51’den yüzde 30,16’ya gerileyeceği, yıl sonu enflasyon beklentisinin ise yüzde 29,66 olduğu kayda geçti.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: SPK’nın sorunlu fonlarla ilgili ara ödeme kararı kimleri kapsıyor?
SPK kararı uyarınca Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy Yönetimi AŞ tarafından kurulan ve tasfiye sürecinde bulunan fonlardaki mutabakatı tamamlanmış katılma payı sahiplerine, her bir yatırımcı ve fon için ayrı ayrı olmak üzere 1 milyon lirayı aşmayacak şekilde ara ödeme gerçekleştirilecek.
Soru: Türkiye için eylül ayı enflasyon beklentisi ne yönde şekillendi?
Ekonomistlerin katıldığı beklenti anketine göre eylül ayı TÜFE’nin yüzde 2,18 artması, bu sonuçla birlikte ağustos ayında yüzde 31,51 olan yıllık enflasyonun yüzde 30,16’ya gerilemesi bekleniyor.
Kaynak / Ajans: Trthaber
