İsrail’deki insan hakları ve hukuk örgütü Adalah tarafından yayımlanan kapsamlı rapor, 7 Ekim 2023 sonrasında yükseköğretim kurumlarında Filistinli öğrencilere yönelik uygulanan sistematik ve ayrımcı disiplin cezalarını belgelerle ortaya koydu. Ülke genelinde yaklaşık 40 akademik kurumda yürütülen disiplin süreçlerini mercek altına alan çalışma, akademide Yahudi ve Filistinli öğrenciler arasında iki ayrı disiplin mekanizmasının işletildiğini somut verilerle belgeledi.
Hazırlanan raporda, İsrail hükümetinin Gazze’ye yönelik askeri saldırılarını eleştiren, sosyal medyada savaş karşıtı paylaşımlarda bulunan ya da yalnızca dini ifadeler kullanan 100 Filistinli öğrencinin doğrudan hedef alındığı ve ağır yaptırımlarla karşılaştığı kayda geçti. Hukuki güvencelerden yoksun şekilde yürütülen süreçlerde, öğrencilerin eğitim haklarının idari kararlarla engellendiği ve kurumların ifade özgürlüğü alanını daralttığı açıkça vurgulandı.
- Kritik Gelişme: Adalah’ın raporuna göre yaklaşık 40 üniversitede 132 Filistinli öğrenci siyasi ve ayrımcı gerekçelerle disiplin soruşturmasına uğradı; 100 öğrenciye doğrudan hukuki destek sağlandı.
- Resmi Veri / Açıklama: 80’den fazla vakada ön soruşturma dahi yapılmadan geçici uzaklaştırma verilirken, 20 öğrenci okuldan tamamen ihraç edildi ya da 1 ila 5 yıl arasında okuldan uzaklaştırıldı.
- Süreç / Sonraki Adım: Akademik kurumların öğrencilerini emniyet birimlerine ihbar ederek tutuklanmalarına zemin hazırladığı ve çifte standart uyguladığı hukuki boyut kazandı.
Akademik Kurumlarda Çifte Standart ve Ayrımcı Disiplin Mekanizması
Adalah örgütünün yayımladığı raporda, 7 Ekim sonrasındaki ilk günlerden itibaren üniversite yönetimlerinin siyasi baskılar altında hareket ettiği ve Filistinli öğrencilerin eğitim haklarını askıya aldığı bildirildi. İncelenen dosyalarda, öğrencilerin kişisel sosyal medya hesaplarında yer alan paylaşımların hiçbir somut kanıta dayanmaksızın doğrudan suç unsuru gibi gösterildiği ve disiplin kurullarına sevk edildiği aktarıldı.
Hukuki yardım talep eden 132 öğrencinin dörtte üçünden fazlasını kadın öğrencilerin oluşturduğu tespit edildi. Raporda yer alan bilgilere göre, 80’i aşkın olayda yönetimler herhangi bir savunma veya idari tahkikat süreci yürütmeden derhal geçici uzaklaştırma kararı aldı. 20 ayrı vakada ise öğrencilerin akademik hayatı, kalıcı ihraç veya 1 ila 5 yıl arasında değişen sürelerle tamamen durduruldu.
Soruşturma Gerekçeleri: Sosyal Medya Beğenisi ve Dini İfadeler
Disiplin soruşturmalarına konu edilen eylemler incelendiğinde, cezalandırma gerekçelerinin ifade özgürlüğü sınırlarını ihlal ettiği belirlendi. İsrail hükümetinin güvenlik politikalarına veya ordunun Gazze’deki operasyonlarına yönelik eleştiriler, insani krize dair haber paylaşımları, Kur’an-ı Kerim ayetleri içeren dini mesajlar ve Filistin kimliğine ait semboller cezaların ana gerekçesi yapıldı.
Raporda, bir sosyal medya gönderisini beğenmenin, profil sayfasında Filistin bayrağı bulundurmanın, sadece ‘Filistin’ kelimesini kullanmanın ya da Gazze’deki siviller için dua etmenin dahi şikayet mekanizmalarını harekete geçirmeye yettiği altı çizilerek belirtildi. Buna karşılık, Yahudi öğrencilerin aşırı ve ırkçı söylemleri karşısında üniversite yönetimlerinin herhangi bir idari işlem başlatmadığı, uygulanan bu çifte standardın kurumsal bir nitelik kazandığı kayıtlara geçirildi.
Olayın Perde Arkası ve Analiz
Adalah tarafından kamuoyuna sunulan bu rapor, İsrail yükseköğretim sisteminde uzun süredir var olan yapısal sorunların kriz dönemlerinde nasıl kurumsal bir tasfiye aracına dönüştüğünü gösteriyor. Üniversitelerin evrensel akademik özgürlükleri korumak yerine, güvenlik bürokrasisinin ve siyasi iktidarın talepleri doğrultusunda hareket ederek kendi öğrencilerini polise ihbar etmesi, akademi geleneği açısından derin bir kırılmadır. Nüfusun yaklaşık yüzde 20’sini oluşturan 1948 Filistinlilerinin temel vatandaşlık hakları ve eğitim güvenceleri, toplumsal kutuplaşma zemininde ciddi bir baskı altına girmiştir. Önümüzdeki süreçte bu ihlallerin uluslararası akademik platformlara ve insan hakları mahkemelerine taşınması muhtemeldir.
İfade Özgürlüğü Denetimi ve Toplumsal Yansımalar
Raporun sonuç bölümünde, İsrail üniversitelerinin eğitim-öğretim faaliyetlerini koordine eden özerk kurumlar olmaktan çıkarak, öğrencilerin düşünce dünyalarını ve etnik aidiyetlerini denetleyen birer güvenlik aygıtı gibi çalıştığı savunuldu. Filistin kimliğine, inanç pratiklerine ve savaş karşıtı eleştirilere yönelik geliştirilen bu tutumun, akademik tarafsızlığı ortadan kaldırdığı ifade edildi.
İsrail vatandaşı olan ve toplumun beşte birini teşkil eden Filistinliler, yükselen siyasi baskılar ve aşırı sağcı yaklaşımlar sebebiyle kamusal alanda karşılaştıkları ayrımcılığın eğitim sahasına da sıçradığını belirtiyor. Hak örgütleri, üniversitelerdeki bu kurumsal çifte standardın sona erdirilmesi ve haksız yere uzaklaştırılan öğrencilerin eğitim haklarının iade edilmesi çağrısında bulunuyor.
Merak Edilen Sorular ve Yanıtlar
Soru: Adalah raporuna göre kaç öğrenci hakkında disiplin işlemi başlatıldı?
Rapora göre yaklaşık 40 akademik kurumdan 132 öğrenci Adalah’a başvurdu. Örgüt, Gazze saldırılarını eleştiren veya sosyal medya paylaşımları nedeniyle hedef alınan 100 öğrenciye doğrudan hukuki temsil ve danışmanlık hizmeti sağladı.
Soru: Filistinli öğrencilere hangi cezalar verildi ve gerekçeleri nelerdi?
80’den fazla öğrenciye soruşturma açılmaksızın geçici uzaklaştırma verilirken, 20 öğrenci kalıcı ihraç veya 1 ila 5 yıl uzaklaştırma cezası aldı. Gerekçeler arasında sosyal medya beğenileri, dua paylaşımları, Gazze’deki sivil kayıplara dikkat çekilmesi ve Filistin bayrağı kullanımı yer aldı.
Kaynak / Ajans: Aa
