Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, TEKNOFEST Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali kapsamında bu yıl 3’üncüsü düzenlenen Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması’nın finalinde, İstanbul Küçükçekmece’deki Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) yerleşkesinde yer alan TR-2 Araştırma Reaktörü’nün uzun bir aradan sonra yeniden lisanslandığını bildirdi. Alınan resmi lisansla birlikte tesis bünyesinde nükleer araştırmalar ve malzeme testlerinin doğrudan yerinde yürütüleceği kayda geçti.

Türkiye’nin enerji bağımsızlığı vizyonu doğrultusunda Çekmece yerleşkesindeki imar süreçlerinin de tamamlandığını belirten Bakan Bayraktar; yapay zeka, veri merkezleri ve elektrifikasyon dalgasıyla tırmanan elektrik talebine işaret etti. Nükleer enerjinin karbonsuzlaşma ve dışa bağımlılığı azaltmadaki kritik rolüne değinen Bayraktar, nükleer sanayinin gelişimi için araştırma reaktörlerinin vazgeçilmez bir ön koşul olduğunu altını çizerek ifade etti.

TR-2 Reaktörünün Lisanslanması ve Çekmece Yerleşkesindeki İmar Adımı

TENMAK’ın İstanbul Küçükçekmece’deki yerleşkesini ‘Türkiye’nin nükleer yarımadası’ olarak nitelendiren Bakan Alparslan Bayraktar, bölgedeki imar süreçlerinin resmi olarak tamamlandığını kaydetti. Çekmece yerleşkesindeki TR-2 Araştırma Reaktörü’nün uzun bir aranın ardından yeniden lisanslanmasının teknik altyapı açısından stratejik bir dönüm noktası olduğu vurgulandı. Reaktörün devreye girmesiyle birlikte malzeme testleri ve nükleer alan araştırmalarının kağıt üstünden laboratuvar ortamına aktarılacağı ifade edildi.

Teorik düzeyde yürütülen bilimsel çalışmaların sahadaki araştırma tesislerinde sınanacağını belirten Bayraktar, benzer şekilde İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) bünyesindeki araştırma reaktörüne yönelik çalışmaların da son aşamaya geldiğini, lisanslama süreçlerinin tamamlanmasıyla bu reaktörün de yakın zamanda faaliyete geçeceğini iletti.

Küresel Nükleer Yarışta İnsan Kaynağı ve Uluslararası Açılım

Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması’nın her geçen yıl genişlediğini vurgulayan Bayraktar, geçen yıl 2 ülkeden 87 takımın katıldığı organizasyona bu yıl 9 ülkeden 192 takımın başvurduğunu somut verilerle ortaya koydu. En ileri seviye olan ‘Detay Tasarım’ kategorisinde finale kalan 4 takımın sunumlarını inceleyen Bayraktar, genç mühendislerin projelerini yerinde değerlendirdi.

İnsan kaynağı yetkinliğinin enerjideki en kritik unsur olduğuna değinen Bayraktar, Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde düzenlenen Uluslararası Nükleer Bilim Olimpiyatı’nda Türk öğrencilerinin bir altın ve üç bronz madalya kazandığını anımsattı. TENMAK üzerinden lisans öğrencilerine sağlanan burs ve mentörlük desteklerinin yanı sıra yurt dışına gönderilen yeteneklerin eğitim dönüşünde Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) kadrolarına katıldığı vurgulandı. Sinop ve Trakya’da planlanan santral projeleri ile Küçük Modüler Reaktör (SMR) hedefleri doğrultusunda yetişmiş teknik personele olan ihtiyacın her geçen gün arttığı kaydedildi.

Gelişen Teknolojiler, Elektrifikasyon ve Yükselen Enerji Talebi

Türkiye’nin mevcut durumda kullandığı enerjinin üçte ikisini ithal ettiğini hatırlatan Bayraktar, enerjide tam bağımsızlık hedefini ‘Kızılelma’ olarak tanımladı. Küresel ve ulusal ölçekte elektrik talebinin ivme kazandığına işaret eden Bakan Bayraktar, yapay zeka sistemleri, dev veri merkezleri, elektrikli araçlar ve soğutma sistemlerinin muazzam bir tüketim yükü oluşturduğunu belirtti.

Bu yeni teknolojilerin getirdiği yükü karşılayabilmek için her yıl Japonya’nın toplam kurulu gücüne eşdeğer yeni kapasitenin küresel sisteme eklenmesi gerektiğini dile getiren Bayraktar, ‘elektrifikasyon’ olarak özetlediği yeni enerji mimarisini detaylandırdı. 2040 vizyonu çerçevesinde deniz suyunun arıtılmasına yönelik elektrik ihtiyacının 3 ila 5 teravatsaat (TWh) seviyesine ulaşacağının tahmin edildiğini aktaran Bayraktar, bu tablonun yerli santral üretimini ve nükleer enerjiyi zorunlu kıldığının altını çizdi.

Nükleer Müzakerelerde Çin ve Küresel Aktörlere Sunulan İki Koşul

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilan edilen teşvik programlarının Küçük Modüler Reaktörlerin (SMR) yerli imkanlarla geliştirilmesindeki rolüne değinen Bayraktar, zamanın daraldığını ve süreçlerin hızlandırılması gerektiğini bildirdi. Gabar’daki petrol üretimi, denizlerdeki doğal gaz aramaları ve Somali’deki arama faaliyetleriyle gençlerde oluşan özgüvenin nükleer alana da yansıdığı kaydedildi.

Türkiye’nin büyük ölçekli nükleer santraller konusunda yürüttüğü uluslararası görüşmelerin detaylarını paylaşan Bayraktar, Çin dahil tüm küresel aktörlerle yapılan masalarda iki vazgeçilmez şartın yer aldığını açıkça ifade etti. Bu şartlardan birinin Türkiye’de kurulacak bir araştırma reaktörü inşası, diğerinin ise nükleer yakıtın Türkiye içinde üretilmesi konusu olduğu masaya yatırıldı.

Kaynak / Ajans: Trthaber