Aydın’ın tarımsal zenginliğinin simgesi olan ve dünya pazarlarında büyük talep gören Sarılop inciri, bu kez doğa koşullarıyla değil, insan eliyle yürütülen bir altyapı çalışmasının plansızlığı nedeniyle büyük bir darbe aldı. Aydın’ın Yaykın Mahallesi’nde yürütülen yol yapım çalışmaları sırasında havaya yayılan yoğun toz tabakası, incir ağaçlarının en hassas evresi olan ilekleme dönemine denk gelince, bölgedeki üreticiler için adeta bir yıkıma dönüştü. İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekiplerinin sahada gerçekleştirdiği resmi hasar tespit çalışmaları, yaşanan tarımsal felaketin boyutlarını ve üreticinin karşı karşıya kaldığı ağır maddi kaybı gözler önüne serdi.

Yaykın Mahallesi Çiftlik Karagedik mevkiinde üretim yapan Erdal Kocabıyık’ın başvurusu üzerine 17 Ağustos 2026 tarihinde bölgeye giden ziraat mühendisleri, tozun incir bahçelerinde yol açtığı tahribatı resmi bir raporla kayıt altına aldı. Hazırlanan hasar tespit raporuna göre, yol çalışmasından kaynaklanan yoğun toz ve hafriyat atıklarının rüzgarın da etkisiyle bahçelere taşınması, incirin döllenmesini sağlayan ilek sineklerinin faaliyetlerini tamamen durdurdu. Döllenemeyen meyvelerin olgunlaşmadan dökülmesiyle birlikte, tek bir üreticinin 25 dekarlık bahçesinde meydana gelen ürün kaybı yüzde 70 seviyesine ulaşırken, toplam maddi zarar ise 257 bin 705 TL olarak hesaplandı.

Yol Çalışması İlekleme Dönemine Denk Geldi: İlek Sinekleri İşlevini Yitirdi

İncir yetiştiriciliğinde hayati bir öneme sahip olan ‘ilekleme’ dönemi, meyvenin kalitesini ve rekoltesini belirleyen en kritik süreç olarak biliniyor. İlek sineklerinin (Blastophaga psenes) erkek incirlerden aldığı polenleri dişi incirlere taşıyarak döllenmeyi sağladığı bu hassas günlerde, havada asılı kalan en ufak bir toz tabakası bile bu süreci sekteye uğratabiliyor. Yaykın Mahallesi’ndeki 106/1 numaralı parselde yaşanan olayda, yol yapım çalışmaları sırasında herhangi bir toz önleme veya sulama tedbiri alınmaması felaketi beraberinde getirdi.

Ziraat mühendislerinin hazırladığı teknik raporda, parsel bitişiğindeki yol çalışmasından yükselen yoğun toz ve hafriyatın, hakim rüzgar yönüyle doğrudan incir bahçesine taşındığı belirtildi. Toz tabakasıyla kaplanan meyvelere ve yapraklara yaklaşamayan ilek sinekleri işlevlerini yerine getiremedi. Döllenme faaliyeti durunca, ağaçlardaki meyve tutumu olumsuz etkilendi ve ağaçlar fizyolojik strese girerek çeşitli hastalıklara açık hale geldi. Bu zincirleme reaksiyon, henüz olgunlaşmamış yeşil incirlerin patır patır yere dökülmesine neden oldu.

Resmi Rapor Hasarı Belgeledi: 257 Bin Lirayı Aşan Maddi Kayıp

İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün hasar tespit raporunda yer alan veriler, tarımsal üretimin ne kadar büyük bir risk altında kaldığını somut rakamlarla ortaya koydu. İncelemeye konu olan 25 dekarlık kuru tarım arazisinde, 9-10 yaşlarında yaklaşık 825 adet Sarılop çeşidi incir ağacı bulunduğu tespit edildi. Bölge ortalamasına göre dekar başına net gelirin 14.726,00 TL olduğu hesaplanırken, bu bahçeden normal şartlarda elde edilmesi beklenen toplam net gelir 368.150,00 TL olarak belirlendi.

Ancak toz tahribatı nedeniyle yaşanan yüzde 70’lik ürün kaybı, üreticinin bütçesinde devasa bir delik açtı. İlçe Tarım mühendislerinin matematiksel hesaplamaları sonucunda, Erdal Kocabıyık’a ait bahçedeki tahmini net zarar tutarının tam olarak 257.705,00 TL olduğu resmi olarak tescil edildi. Üreticiler, bu kaybın sadece bu yılla sınırlı kalmayacağını, ağaçların maruz kaldığı toz stresi nedeniyle önümüzdeki yıllarda da verim kaybı yaşanabileceğini ifade ediyor.

Üreticilerin İsyanı: ‘Bir Yıllık Emeğimiz Heba Oldu’

Yol yapım çalışmalarından memnun olduklarını ancak plansızlık ve tedbirsizlik kurbanı edildiklerini vurgulayan üretici Erdal Kocabıyık, mağduriyetini şu sözlerle dile getirdi: “Yolumuz yapıldı, güzel oldu, emeği geçen herkese teşekkür ederiz. Ancak tam ilek döneminde çekilen toz ve taş yüzünden incirlerimiz döküldü. Bu bahçeden normalde 5-6 ton kaliteli rekolte alıyorduk. Sadece bu yıl ilekleme için 3 defa asım yaptım ve 100 bin liradan fazla para harcadım. Şu an ağaçların başında 100 bin liralık incir bile kalmadı. İlçe Tarım Müdürlüğü gelip inceleme yaptı ve yüzde 70 zarar raporu verdi. Ağaçlarımızın yarısından fazlasında ürün yok, dökülen döküldü. Belediyeden veya ilgili firmadan yetkililerin gelip durumu yerinde tespit etmesini ve zararımızın karşılanmasını istiyoruz. Yol yapım çalışması incirlerin ilekleme döneminde olduğu için incir bahçelerinin olmadığı arterden başlayabilirdi.”

Aynı bölgede arazisi bulunan ve benzer sorunlarla boğuşan Erkan Kocabıyık ise rüzgarın esiş yönüne dikkat çekerek şunları söyledi: “Bir yıldır mahsullerimizin gözüne bakıyoruz burada Yaykın’da. Bu yol yapımı sırasında tabii yol çalışması oldu bu yıl, tam incirlerin ilek zamanında. Bu yol yapımı sırasında bu ileklere zarar verdi, bu mahsule zarar verdi yani. Yani başında incirimiz şu anda yüzde 20, yüzde 30 anca var yani geçtiğimiz yıllara göre. Tozdan kaynaklandı yani. Bu mesela üst taraftaki bahçelerde bu yok mesela bu sorun. Bizim mesela rüzgarın tozu estiği taraflarda bu sorun var yani. Biz bunu yetkililerden yani bu sorunun giderilmesini talep ediyoruz.”

Bir diğer incir üreticisi Hakan Avcı da daha önce benzer bir felaketle karşılaşmadıklarını belirterek, yetkililerin çalışma takvimini tarımsal faaliyetlere göre ayarlaması gerektiğinin altını çizdi. Avcı, “Daha önce böyle bir şey yaşamadık. İncirlerimiz patır patır döküldü. Zararımız büyük. Önlem alınabilirdi. En azından ilekleme dönemine denk geldiği için çalışma diğer taraflardan başlayabilirdi” diyerek tepkisini dile getirdi.

Merak Edilen Sorular ve Cevaplar

Soru: İncir bahçelerindeki zarara tam olarak ne sebep oldu?

Cevap: Bahçenin hemen bitişiğinde yürütülen yol yapım çalışması sırasında ortaya çıkan yoğun toz ve hafriyat atıklarının, rüzgar aracılığıyla ağaçlara taşınması sebep olmuştur. Bu toz tabakası, döllenmeyi sağlayan ilek sineklerinin meyveye girişini engelleyerek süreci durdurmuştur.

Soru: İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün tespit ettiği resmi zarar ne kadardır?

Cevap: Yapılan resmi incelemeler sonucunda, 25 dekarlık alandaki 825 adet Sarılop incir ağacında yüzde 70 oranında zarar tespit edilmiş ve toplam maddi kaybın 257.705,00 TL olduğu raporlanmıştır.

Soru: Üreticilerin yetkililerden ve yüklenici firmadan talebi nedir?

Cevap: Üreticiler, yol yapım sürecinde toz önleme tedbirlerinin (sulama vb.) alınmamasından şikayetçidir. Yetkililerin sahaya gelerek durumu yerinde incelemesini, oluşan maddi zararın karşılanmasını ve gelecekteki çalışmaların tarımsal takvime uygun planlanmasını talep etmektedirler.

Kaynak / Ajans: Sesgazetesi