Köln merkezli Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), Orta Doğu ve Basra Körfezi’ndeki askeri gerilimleri gerekçe göstererek sivil havacılık sektörü için son derece kritik bir güvenlik kararına imza attı. Ajans tarafından yayımlanan Çatışma Bölgesi Bilgi Bülteni (CZIB) güncellemesiyle, bölgedeki sivil uçuşlara yönelik güvenlik uyarısının süresi resmi olarak 30 Eylül 2026 tarihine kadar uzatıldı.
ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin temmuz ayı sonundan bu yana yeniden tırmanışa geçmesiyle alınan bu tavsiye kararı; Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) hava sahalarını kapsayan geniş bir coğrafyadaki uçuş güvenliğini doğrudan etkiliyor. EASA, bölgedeki risklerin yüksek kalmaya devam ettiğini belirterek havayolu şirketlerine azami tedbir çağrısında bulundu.
- EASA, Basra Körfezi üzerindeki sivil uçuş uyarısını 30 Eylül 2026’ya kadar uzattığını duyurdu.
- Bahreyn, Kuveyt, Katar ve BAE hava sahalarında uçuş risklerinin yüksek seyrettiği vurgulandı.
- İran, Irak ve Lübnan hava sahaları için sivil uçuş yasağı tavsiyesi eylül sonuna kadar devam edecek.
Bölgesel Riskler ve Kararın Perde Arkası
EASA tarafından hazırlanan güncel bültende, Avrupa Komisyonu ve üye devletlerden gelen istihbarat ile verilerin titizlikle analiz edildiği vurgulandı. Bölgedeki güvenlik durumunun son derece istikrarsız olduğunu belirten yetkililer, özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki askeri kontrol çabalarına dikkat çekti. Ticari gemilere yönelik tekrarlanan saldırılar, ABD’nin bölgedeki askeri üslerinin varlığı ve buna bağlı olarak gelişebilecek füze veya insansız hava aracı (İHA) saldırıları, sivil havacılık için en büyük tehdit unsurları olarak sıralandı.
Bültende öne çıkan en kritik uyarılardan biri de hava savunma sistemlerinin teyakkuz durumuyla ilgili oldu. Bölgedeki ulusal ordulara ve ABD’ye ait hava savunma sistemlerinin en üst düzeyde alarma geçirilmiş olmasının, sivil uçakların askeri hedef olarak ‘yanlış teşhis edilmesi’ riskini ciddi oranda artırdığı ifade edildi. Bu durum, sivil uçuşların kazara hedef alınması gibi büyük felaket senaryolarını önlemek amacıyla EASA’nın tedbirleri sıkılaştırmasına yol açtı.
Hava Sahalarında Esneklik ve Yeni Düzenlemeler
EASA, daha önce tüm hava sahalarından tamamen kaçınılmasını öneren genel tavsiye kararında bazı teknik esnekliklere de gitti. Yeni bültende, risklerin deniz üzerinde yüksek kalmaya devam ettiği aktarılırken, etkilenen Uçuş Bilgi Bölgeleri’ndeki (FIR) havalimanlarına iniş ve kalkışların belirli şartlar altında yapılabileceği belirtildi. Havayolu şirketleri, yeterli risk azaltıcı önlemler almaları kaydıyla bu havalimanlarını kullanabilecek.
Bununla birlikte, havayolu şirketlerine ilgili ülkelerin kara kesimleri üzerinde uçarken son derece ihtiyatlı olmaları çağrısı yinelendi. Umman’ın Maskat uçuş bilgi bölgesi sınırları içinde kalan Umman Körfezi suları üzerinde ise kesinlikle uçuş yapılmaması gerektiği kaydedildi.
Diğer yandan, Ürdün hava sahasına yönelik eski kısıtlamalarda yumuşamaya gidildi. EASA, havayolu şirketlerine Ürdün hava sahasından tamamen kaçınmaları yönündeki eski tavsiyesini kaldırırken, 30 Eylül’e kadar bu bölgede de temkinli ve tedbirli bir uçuş rotası izlenmesini önerdi.
Kritik Ülkelerdeki Son Durum ve İstisnalar
EASA, Orta Doğu’nun sıcak çatışma riskine en açık bölgeleri olan İran, Irak ve Lübnan hava sahalarına yönelik sivil uçuş yapılmaması yönündeki mevcut sert tavsiye kararını da eylül ayı sonuna kadar uzattığını açıkladı. Ancak Lübnan’ın başkenti Beyrut’a yönelik uçuşlarda operasyonel bir istisna tanındı.
Buna göre, Beyrut’a varış yapacak veya buradan kalkış gerçekleştirecek uçakların, yaklaşma rotalarının denizden başlaması ya da kalkıştan hemen sonra rotanın deniz üzerinde sonlanması şartıyla bu uçuşları gerçekleştirebileceği ifade edildi. Bu istisna, Lübnan’ın kara kesimindeki askeri tehditlerden sivil uçakları korumak amacıyla geliştirilen özel bir güvenlik protokolü olarak kayıtlara geçti. EASA, AB üyesi ülkelerin havayolu operatörleri için bölgedeki dinamik risk durumunu anlık olarak izlemeyi sürdüreceğini bildirdi.
Merak Edilen Sorular ve Cevaplar
Soru: EASA’nın uçuş uyarısı hangi ülkeleri kapsıyor?
EASA’nın güncel bülteni; Bahreyn, Kuveyt, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Umman, Ürdün, İran, Irak ve Lübnan hava sahalarını farklı düzeylerdeki kısıtlama ve tedbir kararlarıyla kapsamaktadır.
Soru: Sivil uçuşlar için en büyük risk faktörleri nelerdir?
En büyük riskler; bölgedeki füze ve İHA saldırısı tehditleri, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimler ve bölgedeki hava savunma sistemlerinin yüksek alarm durumunda olması nedeniyle sivil uçakların yanlışlıkla hedef alınması riskidir.
Soru: Lübnan uçuşları için getirilen özel şart nedir?
Lübnan’ın başkenti Beyrut’a yapılacak sivil uçuşların, iniş yaklaşmasının denizden başlaması veya kalkışın hemen ardından rotanın deniz üzerinde devam etmesi şartıyla gerçekleştirilmesine izin verilmektedir.
Kaynak / Ajans: Aa
