Uluslararası Ortak Bildirinin Detayları ve Katılan Ülkeler

İsrail’in E1 yerleşim projesine karşı ilk ortak adım, 20 Ağustos tarihinde İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Kanada ve Norveç tarafından atılmıştı. İşgal altındaki Doğu Kudüs ile Batı Şeria arasındaki coğrafi bağı koparmayı amaçlayan projenin ihaleye çıkarılması üzerine başlatılan bu diplomatik hamle kısa sürede geniş bir destek buldu. İlk etapta Avustralya, Yeni Zelanda, İsveç ve Belçika’nın destek verdiği metne daha sonra Avusturya ve İspanya dahil oldu.

Bugün itibarıyla AB Komisyonu ile Yunanistan’ın da imzacılar arasına eklenmesiyle birlikte İsrail üzerindeki diplomatik baskı en üst seviyeye ulaştı. Yayımlanan ortak açıklamada, İsrail hükümetinin yerleşim inşaatı ihaleleri başlatma kararı sert ifadelerle kınandı. Açıklamada, Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinin uluslararası hukuka tamamen aykırı olduğu bir kez daha hatırlatılarak, İsrail yönetimine planları derhal geri çekme ve yerleşim genişletme faaliyetlerini durdurma çağrısı yapıldı.

E1 Projesi Nedir ve Stratejik Önemi Ne Anlama Geliyor?

Tarihsel süreçte Doğu Kudüs’ün ayrılmaz bir parçası olan ancak inşa edilen Ayrım Duvarı nedeniyle Batı Şeria tarafında kalan Filistin mahallesi Ayzeriye’nin yakınına kurulan “Maale Adumim” Yahudi yerleşim birimini Batı Kudüs’e bağlama planı, “E1 Projesi” olarak adlandırılıyor. Bu proje kapsamında 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağı gasbedilerek bölgede 4 binden fazla yasa dışı konut ve otel inşa edilmesi hedeflenmişti.

Gelecekte kurulması öngörülen bağımsız bir Filistin Devleti’nin coğrafi bütünlüğünü tamamen imkansız hale getireceği belirtilen E1 Projesi, geçmiş dönemlerde ABD yönetimlerinin uyguladığı yoğun baskılar nedeniyle dondurulmuştu. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Batı Şeria’yı fiilen ikiye bölecek olan bu kritik projeyi Eylül 2025 tarihinde onaylayarak yeniden yürürlüğe koydu. İsrail hükümeti son olarak, önceden bildirimde bulunmaksızın 1234 konutluk ilk ihale ilanını yayımlayarak taahhütlerini çiğnemiş oldu.

AB Komisyonu’nun İki Devletli Çözüm Vurgusu

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yaptığı resmi değerlendirmede Avrupa Birliği’nin E1 projesine ve genel olarak yasa dışı yerleşim birimlerine uzun süredir karşı çıktığının altını çizdi. Von der Leyen, “İki devletli çözüme dayanan adil ve kalıcı bir barışa bağlılığımızı sürdürüyoruz.” mesajı vererek, uluslararası hukuka uyulmasının bölgedeki istikrarın tek anahtarı olduğunu beyan etti.

Filistin topraklarının coğrafi bütünlüğünü tehdit eden bu hamlenin durdurulması için uluslararası toplumun çağrıları devam ederken, İsrail yönetiminin söz konusu diplomatik uyarılara nasıl yanıt vereceği merak konusu olmaya devam ediyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Soru: İsrail’in E1 projesi tam olarak neyi hedefliyor?

E1 projesi, işgal altında tutulan Doğu Kudüs ile Batı Şeria’daki Filistin toprakları arasındaki coğrafi bağlantıyı kesmeyi ve Maale Adumim yerleşim birimini Batı Kudüs’e bağlayarak Batı Şeria’yı fiilen ikiye bölmeyi hedeflemektedir.

Soru: E1 ortak bildirisine hangi ülkeler imza attı?

İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Kanada, Norveç, Avustralya, Yeni Zelanda, İsveç, Belçika, Avusturya, İspanya, Yunanistan ve AB Komisyonu ortak bildiriye imza atan taraflar arasında yer almaktadır.

Soru: AB Komisyonu’nun projedeki temel çekincesi nedir?

AB Komisyonu, E1 projesinin Filistin topraklarının coğrafi devamlılığını bozarak iki devletli çözümü zayıflatacağını ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtmektedir.

Kaynak: Aa