furkankural
Pasifik Okyanusu’nda bulunan Paskalya Adası’ndaki dev heykellerin kaynağı dünyanın en büyük arkeolojik gizemlerinden biri. Her biri tonlarca ağırlıkta olan bu heykellerin bulundukları noktalara nasıl taşındığı asırlardır merak konusu. O kadar ki bu işte uzaylıların parmağı olduğunu iddia edenler bile var. Peki gerçek ne? Bu sorunun cevabını geçtiğimiz günlerde bilim insanları verdi.
En yakın komşusundan 1.289 mil uzakta bulunan, sönmüş volkanlarla dolu küçük bir üçgen olan Paskalya Adası’nın çeşitli noktalarına yayılmış yaklaşık 900 adet heykel bulunuyor. Ortalama 4 metre boyunda ve 12 ila 80 ton ağırlığında olan bu devasa taş heykellerin Rano Raraku taş ocağından çıkarılan volkanik tüften oyulduğu tahmin ediliyor.
Nitekim taş ocağında bulunan 400’den fazla heykelin bazıları halen yapım aşamasında, bazıları ise tamamlanıp nihai konumlarına taşınmayı bekler vaziyette kalmış.
Asırlar önce adada yaşamış olan Rapa Nui halkının, yerel dildeki adı moai olan bu heykelleri nasıl taşıdığı uzun zamandır merak konusuydu. Nihayet üç boyutlu modelleme verileri ile gerçek hayattaki deneylerden elde edilen bulguları bir araya getiren bilim insanları, heykellerin son varış noktalarına “yürüdüklerini” ortaya koydu.
“TEK KOLLA BİLE ÇEKEBİLİYORLARDI”
Heykelleri inceleyen antropologlar, ada yerlilerinin üç tarafından halatlar bağladıkları moai’leri, zikzak şeklinde yürüttüğünü ortaya koydu.
Bu teknik sayesinde az sayıda kişiden oluşan ekiplerin, moai’leri çok fazla çaba sarf etmeden uzun mesafeler boyunca taşıyabildikleri anlaşıldı.
Çalışmanın yazarlarından Prof. Dr. Carl Lipo, Daily Mail’e yaptığı açıklamada, “Heykelleri bir kez hareket ettirdikten sonra gerisi hiç zor değildi. İnsanlar moai’leri tek kolla bile çekebiliyorlardı” dedi.
ABD’de bulunan Binghampton Üniversitesi’nde görev yapan Lipo, “Bu şekilde enerji tasarrufu sağlayıp çok hızlı hareket edebiliyorlardı. Asıl zorluk heykelin en başta sallanmasını sağlamaktı” diye konuştu.
Antropologlar, daha önce moai’lerin yere düz bir biçimde oturtulup hedeflerine kadar çekildiklerini düşünüyorlardı. Ancak böyle bir operasyonun çok sayıda insan gerektirmesi ve son derece yorucu bir iş olması, bazı büyük heykellerin taşınmasını neredeyse imkansız hale getiriyordu.
HEYKELLER SALLANARAK YÜRÜYORMUŞ
Ne var ki güncel araştırmalar, Rapa Nui halkının çok daha hassas bir çözüm bulduğunu gösteriyor. Buna göre kafanın her iki yanına bağladıkları ipleri bir sağdan bir soldan çeken ada yerlileri, moai’lerin yanlara doğru sallanmasını ve “yürüyüş” hareketi ile ilerlemesini sağlıyordu.
Lipo ve Arizona Üniversitesi’nden Profesör Dr. Terry Hunt, geçmişte daha küçük modeller üzerinde test ettikleri bu yürüyüş teorisinin daha büyük moai’lerde işe yarayıp yaramayacağını görmek için bir deney tasarladı.
Araştırmacılar öncelikle heykellerin üç boyutlu ayrıntılı bir modelini oluşturarak hangi özelliklerin yürümelerine yardımcı olduğunu inceledi. Bunun sonucunda moai’lerin yürüyecek şekilde tasarlandığı anlaşıldı.
Heykellerin büyük D şeklindeki tabanlarının ve öne eğik pozisyonlarının, yanlara sallandıklarında zikzak şeklinde ilerlemelerini kolaylaştırdığı görüldü.
